Кіріспе

XVIII ғасырдағы Бенгал ақыны Шақтай

Жұмыспен қамту

Ата-анасының тілегін орындап, жұмыс іздеудің орнына, Рампрасад уақытының көп бөлігін садханаға арнады. Рамрам отбасын асырау үшін қажетті жағдай жасамас бұрын қайтыс болды. Ақыры, кедейлікке мойынсұнып, Рампрасад Калькуттаға көшіп, Дурга Чаран Митраның үйінде ай сайын отыз рупия жалақымен есепші болып жұмыс істеді. Рампрасад пәнчаватиде – банян, баел, амалаки, ашока және пепул ағаштары бар, тантрикалық дәстүрде қасиетті саналатын бес ағаштың тоғайында – үнемі садхана жасады. Ол панчамунди асанасында (ішінде жылан, бақа, қоян, түлкі және адамның бес бас сүйегі жерленген құрбандық тақтасы) сағаттап ой тереңдеткен. Халық арасындағы әңгімелерге сәйкес, ол Адяшакти Махамая түрінде Калиді көріпті. Бенгалияның Наваб Сираджуддауланың қарауындағы жер иесі, Надияның Раджа Кришначандрасы Рампрасадтың әндерін естіп, оның Қалиге деген шексіз құлшынысын білген соң, оны өзінің сарай ақыны етіп тағайындады. Рампрасад Махараджаның сарайына сирек барып, уақытын садхана мен Қалиге ғибадат етуде өткізді. Махараджаның өмірінің соңғы жылдарында Рампрасад оның қасында болып, Қалиге ән шырқады. Рампрасадтың мистикалық қабілеттерін суфилер мен Наваб Сираджуддаула да мойындады. Рампрасад Навабтың шұғыл өтінішімен оның сарайына барды. Ниведита әпкесінің «Кали-ана» кітабында Рампрасад пен Сираджуддаула навабтың кездесуі туралы айтылады. Наваб кемемен келе жатып, жағада ән шырқап тұрған Рампрасадты көріп, оның музыкасына ғашы болды. Жасырап, кемеге шақырып, ән айтуын өтінді. Рампрасад тартынды, себебі ол тек Шьяма Сангиттен басқа ешқандай ән білмейтін еді, сондықтан Наваб одан анасына арналған әндерді айтуын сұрады.

Өлім

Рампрасадтың қарт жасында оны ұлы Рамдулал мен келіні Бхагавати күтіп бақты. Бір Қали құрметтейтін түні ол ғибадат етіп, түн бойы ән шырқады. Таңертең Рампрасад Құдай анасының қасиетті суын басына көтеріп Ганг өзеніне алып барды. Оған іздеушілер еріп, түнгі ғибадаттан кейін Гангқа батыру үшін Қалидің саз балшықтан жасалған мүсінін алып жүрді. Рампрасад қасиетті өзенге еніп, су мойнына дейін жеткенше, Қалиге ән шырқады. Қалидің мүсіні суға батырылғанда, Рампрасад қайтыс болды – бұл шамамен 1775 жылы болған деп есептеледі. Алайда, жақындағы құжаттық деректер, 1794 жылдың сәуір айындағы, куә ретінде Рампрасад Сеннің қолымен қойылған Кабулатипатра, Рампрасад Сеннің 1794 жылы тірі болғанын нақтылайды. Аталған Кабулатипатра Баришадағы Сабарна Санграхашаласында сақталып, көрмеге қойылған.

Аңыздар мен аңыздар

Бенгалияда Рампрасад туралы халық әңгімелері мен аңыздар айтылады. Ең танымал әңгімелердің бірі - оған бір күні көмектескен "нұрлы қыз" туралы. Рампрасад қызының көмегімен қоршау жөндеп жатқанда, қызы көп ұзамай кетіп қалды. Содан кейін оны танымайтын "нұрлы қыз" келіп, көмектесті. Жұмысты бітірген соң, ол жоғалып кетті. Осы әңгіме бойынша, Рампрасад оның Калидің бір көрінісі екенін түсінді.