Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Индонезия ақыны
Indonesian poet
Шариил Анвар (26 шілде 1922 – 28 сәуір 1949) – индонезиялық ақын және "1945 жылғы буын" деп аталатын жазушылардың мүшесі. Оның 96 туындысы бар, оның ішінде 70 жеке өлең. Анвар Солтүстік Суматраның Медан қаласында туып өскен, 1940 жылы анасымен бірге Батавияға көшіп келгенге дейін. Сол жерде ол жергілікті әдеби ортаға қатыса бастады. 1942 жылы алғашқы өлеңін жариялағаннан кейін Анвар жазуын жалғастырды. Бірақ, сол кезде Индонезияны басып алған жапондықтар оның өлеңдерін цензуралап отырды. Өмірін бүлікпен өткізген Анвар көп жазды, көбінесе өлім туралы. Ол Джакартада себебі белгісіз аурудан қайтыс болды. Оның туындылары өлім, жеке тұлға және өмірлік мәселелер сияқты түрлі тақырыптарды қамтиды және көбінесе әртүрлі түсіндіруге мүмкіндік береді. Шет елдік ақындардан әсер алып, Анвар күнделікті тіл мен жаңа синтаксисті поэзиясын жазу үшін пайдаланды, бұл индонезия тілінің дамуына септігін тигізді. Оның өлеңдері көбінесе ретсіз құрылымдалған, бірақ әрқайсысының өзіндік ерекшеліктері бар.
Chairil Anwar (26 July 1922 – 28 April 1949) was an Indonesian poet and member of the "1945 Generation" of writers. He is estimated to have written 96 works, including 70 individual poems. Anwar was born and raised in Medan, North Sumatra, before moving to Batavia with his mother in 1940, where he began to enter the local literary circles. After publishing his first poem in 1942, Anwar continued to write. However, his poems were at times censored by the Japanese, who were then occupying Indonesia. Living rebelliously, Anwar wrote extensively, often about death. He died in Jakarta of an unknown illness. His work dealt with various themes, including death, individualism, and existentialism, and were often multi interpretable. Drawing influence from foreign poets, Anwar used everyday language and new syntax to write his poetry, which has been noted as aiding the development of the Indonesian language. His poems were often constructed irregularly, but with individual patterns.
Өмірбаян
Анвар 1922 жылғы 26 шілдеде Солтүстік Суматраның Медан қаласында дүниеге келген. Бала кезінде ол жанкешті және еш нәрседе жеңіліске ұшырағысы келмейтін; бұл оның ата-анасының мінезінен көрінетін қасиет еді. Ол сондай-ақ ата-анасының сүйікті баласы болған. Ол индонезиялықтарға арналған жергілікті мектептерде оқыды, бірақ 18 жасында немесе одан ертерек оқуын тастады. Кейін Анвар 15 жасынан бастап суретші болғысы келгенін, сол кездегі басым стильде өлеңдер жазғанын айтты. Әкесі мен анасы ажырасқаннан кейін, әкесі оны және анасын қаржылай қолдауын жалғастырды, анасы Индонезия тәуелсіздігінен кейін Батавияға (Джакартаға) көшіп кетті. Алғашында оқуын жалғастыруды ниеттенсе де, ол ақырында оқуын тағы да тастады. Батавияда ол көптеген бай үнді балаларымен және жергілікті әдеби ортамен байланыс жасады. Оқуын бітірмегеніне қарамастан, ол ағылшын, голланд және неміс тілдерін еркін қолдана білді. 1942 жылы әжесінің қайтысына байланысты жазған "Нисан" ("Қабір"; оның алғашқы туындысы саналады) атты өлеңінен кейін Анвар танымал болды. Дегенмен, оның өлеңдері кейде жарияланбады. Мысалы, 1943 жылы ол алғаш рет "Панджи Пустака" журналына өлеңдерін ұсынғанда, көпшілігі тым жекешіл және Ұлы Шығыс Азияның өркендеу аймағының рухына сай келмегендіктен қабылданбады. Алайда, "Дипонегоро" сияқты кейбір өлеңдер цензурадан өтті. Осы кезеңде ол басқа жазушылармен араласып, идеялармен бөлісіп, кейіннен олардың арасында жетекші болды. Кейіннен ол "Гема Гелангганг" журналын құрды. Ол соңғы өлеңін "Семара мендерей саман жаух" ("Арша ағаштары алысқа себіледі") 1949 жылы жазды. 1949 жылдың қаңтар айында оның әкесі Ренгат қырғынында голландтықтардың қолынан жүздеген бейбіт тұрғындармен бірге қаза тапты. Анвар 1949 жылғы 28 сәуірде Жакартадағы CBZ ауруханасында (қазіргі R. S. Ciptomangunkusomo) қайтыс болды. Одан кейін ол Карет Бивак зиратына жерленді. Оның өлімінің себебі әлі анықталмаған, кейбіреулер тиф, кейбіреулер сифилис, ал кейбіреулер туберкулезбен қатар екеуінің де әсері болған деседі. Индонезия әдебиетінің голланд ғалымы А. Теув Анвар өліміне дейін жасқа дейін өледі деп білгенін айтады, "Джанг Терампас дан Джанг Путус" ("Қолға түскендер мен сынғандар") өлеңіне сілтеме жасайды, онда бағыну тақырыбы көтеріледі және ол Каретте жерленетінін болжайды. Өмірі бойы Анвар шамамен 94 туынды жазды, оның ішінде 71 өлең бар. Олардың ішінде Анвар тек 13-ін ғана шынымен жақсы өлең деп санады. Оның ең танымал туындысы – "Аку" ("Мен"). Анвардың көптеген өлеңдері оның қайтыс болған кезде жарияланбаған, бірақ кейіннен олар өлгеннен кейін шығарылған антологияларға жиналды. Алғашқы жарияланған антологиясы – "Деру Тжампур Дебу" ("Күркіреу шаңмен араласқан"), одан кейін "Керикиль Таджам даң Чан Терампас даң Терпутус" ("Тізгін тастар және қолға түскендер мен сынғандар") жарық көрді. Бұл жинақтардағы бірнеше өлеңдердің атауы бірдей болғанымен, олардың арасында шағын айырмашылықтар бар.
Anwar was born in Medan, North Sumatra on 26 July 1922. As a child, he was hard headed and unwilling to lose at anything; this was reflective of his parents' personalities. He was also spoiled by his parents. He attended local schools for native Indonesians, until dropping out at the age of 18 or earlier. Anwar later said that he had known he wanted to be an artist since the age of 15, having already written poetry in the then dominant style. After his parents' divorce, his father continued to financially support him and his mother, who moved to Batavia (Jakarta after Indonesia's independence). Although originally intending to continue his schooling, he eventually dropped out again. In Batavia he mixed with many rich Indo children, as well as the local literary scene. Despite him not finishing his schooling, he was capable of actively using English, Dutch, and German. After Anwar's poem "Nisan" ("Grave"; reputedly his first), inspired by his grandmother's death, was written in 1942, Anwar gained recognition. However, his poems were at times still rejected. For example, in 1943, when he first approached the magazine Pandji Pustaka to submit his poems, most were rejected for being too individualistic and not keeping with the spirit of the Greater East Asia Co Prosperity Sphere. However, some poems, including "Diponegoro", were able to pass the censors. During this period he continued associating with other writers, trading ideas and later becoming a leader amongst them. He later established the magazine Gema Gelanggang. He wrote his last poem, "Cemara Menderai Sampai Jauh" ("Fir Trees Are Sown Off Into the Distance"), in 1949. In January 1949, his father was one of hundreds of civilians killed by the Dutch in the Rengat massacre. Anwar died in CBZ Hospital (now R. S. Ciptomangunkusomo), Jakarta, on 28 April 1949; the following day, he was buried at Karet Bivak Cemetery. His cause of death is uncertain, with some suggesting typhus, some syphilis, and some suggesting a combination of the two as well as tuberculosis. The Dutch scholar of Indonesian literature A. Teeuw suggests that Anwar was aware that he would die young, pointing to "Jang Terampas dan Jang Putus" ("The Seized and the Broken"), which has a theme of surrender, and predicts that he will be buried in Karet. During his lifetime Anwar wrote approximately 94 works, including 71 poems. Of these, Anwar considered only 13 to be truly good poems. His most celebrated work is "Aku" ("Me"). Most of Anwar's poems were unpublished at the time of his death, but were later collected in posthumous anthologies. The first published anthology was Deru Tjampur Debu (Roar Mixed with Dust), which was followed by Kerikil Tadjam dan Jang Terampas dan Terputus (Sharp Pebbles and the Seized and The Broken). Although several poems in these collections had the same title, they had slight differences.
Тақырыптар
Тьюу Анвардың шығармаларының барлығын біріктіретін бір ғана тақырыпты анықтау қиын, тіпті мүмкін емес деп санайды, себебі оның өлеңдері жазу кезіндегі ой-сезімін көрсетеді. Тьюу Анвардың шығармаларының ортақ белгісі – оның өмірінің барлық саласына сіңген радикализмін көрсететін күштілік пен өмірге құштарлық. Жекелеген өлеңдері кейде қуанышқа толы болғанымен, көбінесе өлімнен қорқу немесе депрессияны көрсетеді, тіпті «нағыс Chairil [Anwar]»ді анықтау мүмкін емес. Сонымен қатар, Анвардың шығармалары көп мағыналы, әрбір оқырман өлеңдерінен өзіне қажетті нәрсені ала алады; Тьюу жапон үстемдігіндегілердің «Дипонегороны» ақ колонизаторларға қарсы шақыру ретінде, Индонезия христиандарының «Доа» («Дұға») және «Иса» («Иса») өлеңдерін Анвардың христиандыққа оң көзқарасының дәлелі ретінде, ал Индонезия мұсылмандарының «Димесджид» («Мәсетте») өлеңін Анвардың «Алламен мешітте кездесіп, оған қарсы күрескенінің» куәлігі ретінде оқығанын айтады. Тьюу сондай-ақ Анвардың ерте туындыларында Хендрик Марсманның күшті ықпалы байқалатынын, ал кейбір шығармалары Райнер Мария Рилке, Дж. Слауэрхофф және Сюй Жимоға сілтеме жасайтынын атап көрсетеді. Мұхаммед Балфас Анварды «интеллектуал ақын» деп сипаттайды, оның шығармалары «бейтарап» екенін айтады.
Teeuw notes that it is difficult, if not impossible, to identify a single theme which unites all of Anwar's work, as his poems reflect his state of mind at the time of writing. Teeuw writes that the only feature common to all of Anwar's work is an intensity and joie de vivre that reflects Anwar's radicalism, which permeated all aspects of his life. Individual poems, though at times full of excitement, generally reflect a fear of death or depression, to the point that it is impossible to identify "the true Chairil [Anwar]". Aside from that, Anwar's works are multi interpretable, with every reader able to take what they want from his poems; Teeuw notes that the Japanese overlords read "Diponegoro" as a challenge to white colonialists, Indonesia's Christians read "Doa" ("Prayer") and "Isa" ("Jesus") as proof that Anwar had a positive view of Christianity, and Indonesia's Muslims read "Dimesjid" ("At the Mosque") as proof that Anwar "met with Allah in a mosque and fought with Him". Teeuw also notes that Anwar's early works heavily show the influence of Hendrik Marsman, while other works harken back to Rainer Maria Rilke, J. Slauerhoff, and Xu Zhimo. Muhammad Balfas notes that Anwar was an "intellectual poet", with his works being "detached".
Стиль
Теудің айтуынша, Әнұар өлеңдерінде күнделікті тілді қолданған, оны ерекше тәсілмен пайдалану арқылы оны ерекшелеп көрсеткен. Анвар индонезия тілінің морфологиясын да пайдаланып, префикстер мен суффикстерді қолданып, тілді серпіліспен әрі күшті әсермен жазды. Оның классикалық малай тілінен алшақтауы және голланд және ағылшын тілдерінен алынған сөздердің ықпалын көрсетуі тілдің кейінгі дамуына әсер етті, сондай-ақ қазіргі индонезия тілінің кемшіліктерін аңғартты. Лонтар қорының Тинюк Ямпольскийдің сөзіне сәйкес, Анвардың батыс әсері 1945 жылғы буынды бейнелейді. Бұрынғы буын негізінен дәстүрлі өлеңдер мен ұлтшылдыққа бағынған, ал 1945 жылғы буын, Анвар сияқты, батыс ықпалындағы жекелей тұлғалыққа және экзистенциализмге ден қойды. Балфас Анвардың өлеңдерінде шетелдік "идеялар, образдар мен атмосфераны" қолдана білгенін атап өтеді, көбінесе Батыстан, бірақ бір өлеңінде жапондық екені анық көрінеді. Оның жазу стилі көбінесе дәстүрлі емес. Көптеген өлеңдерде қысқа, жеке тұрған жолдар мен ұзын, байланысты жолдардың қосылысы бар; алайда, әрбір жеке өлеңде көрінетін "белгілі бір форма" бар. "Кепада Пеминта Пеминта" ("Сұраушыларға"), "?" және "Cemara Menderai Sampai Jauh" – Әнұардың дәстүрлі төрт жолды үлгіні сақтаған үш өлеңі ғана.
Teeuw writes that Anwar used everyday language in his poetry, which is emphasized by using it in an unusual manner. Anwar also exploited the morphology of Indonesian, using prefixes and suffixes to make the language more dynamic and give a stronger impression. His use of the language, shifting away from the classic Malay influence and showing the influence of Dutch and English loanwords, influenced the later development of the language, showing the weaknesses of contemporary Indonesian. According to Tinuk Yampolsky of the Lontar Foundation, Anwar's western influence is representative of the 1945 Generation. The previous generation had mainly been influenced by traditional verse and nationalism, while the 1945 Generation, including Anwar, dealt with Western influenced individualism and existentialism. Balfas notes that Anwar was capable of using foreign "ideas, images, and atmosphere" in his poems, generally from the West but in one poem clearly Japanese. His writing style is generally not traditional. Many poems have a mixture of short, stand alone lines with long linked lines; however, in each individual poem there is a "definite form" which can be seen. Only three of Anwar's poems, "Kepada Peminta Peminta" ("To the Askers"), "? ", and "Cemara Menderai Sampai Jauh", follow the traditional four line patter.
Дау
Teeuw Анвардың қайтыс болғаннан кейін плагиат жасады деген айыптамаға ұшырағанын жазды. Ол бір жағдайдың қажеттілік тудырғанын, себебі Анварға вакцина алу үшін ақша керек болған. Балфас Анвардың кейбір өлеңдерін жазу үшін басқалардың өлеңдерін пайдаланғанын, бірақ оларды жеткілікті түрде өзгертіп, жаңа ойлар қосып, өзіндік стиль бергенін атап көрсетеді.
Teeuw writes that Anwar came under fire after his death for plagiarism. He notes that one instance was due to necessity, as at the time Anwar needed the money to pay for a vaccination. Balfas notes that even though Anwar evidently used other people's poems as the basis for some of his, he generally changed them enough and brought new ideas to make them his own.
Мұра
Тиудің айтуынша, 1980 жылға қарай Анвар туралы басқа индонезиялық жазушылардан гөрі көбірек жазылған. Ол сондай-ақ, олардың көптегені Анвардың туындылары арқылы өзін тануға ұмтылған жас жазушылардың эсселері екенін атап көрсетеді. Тиудің өзі Анварды "үлгілі ақын" деп сипаттайды. Солшыл сыншылар, оның ішінде Лекра өкілдері, Анвардың батыстық жекелейлігін индонезиялық Ұлттық революцияның рухына қайшы деп қарастырады, оны олар халыққа қызмет ету деп түсіндіреді. Анвардың өлеңдері ағылшын, француз және голланд тілдеріне аударылған. Оның қайтыс болған күні Ұлттық әдебиет күні ретінде тойланады.
Teeuw notes that by 1980 more had been written about Anwar than any other Indonesian writer. He also notes that many of them were essays written by young writers, intent on discovering themselves through Anwar's works. Teeuw himself describes Anwar as "the perfect poet". Leftist critics, including those of Lekra, see Anwar's Westernized individualism as being against the spirit of the Indonesian National Revolution, which they define as being for the people. Anwar's poems have been translated into English, French, and Dutch. The anniversary of his death is celebrated as National Literature Day.
Жеке өмір
ХБ Ясин Анвардың 1943 жылы «Панджи Пустакаға» өлеңдерін ұсынғандағы алғашқы әсерін «асық, сарғыш және ұқыпсыз» деп сипаттаған. Анвардың көзі «қызыл, [және] біршама жабайы, бірақ әрқашан ойға шомғандай» болса, қимыл-қозғалысы «ешқандай қабалдауы жоқ адамдай» көрінді. Ямпольский Анвардың ерекшеліктеріне байланысты, оның клептоманиясы, плагиат жасауы, әйелдермен қарым-қатынасы және үнемі ауруға шалдығуы туралы достарына көптеген әңгімелер айтқанын атап өтеді. Бұл Ахдиат Карта Михарджаның «Атеист» романында Анвардың мінезін жасауға пайдаланылды; Анвардың досы Наджах Джамин бұл мінездеме Анвардың бейқамдығын, әдепсіздігін және мақтандығын нақты бейнелегенін айтады.
HB Jassin notes that his first impression of Anwar when the latter submitted his poetry to Pandji Pustaka in 1943 was that Anwar "was thin, pale, and seemed unkempt". Anwar's eyes were "red, [and] somewhat wild, but always like he was lost in thought", while his movements were like "one who simply did not care". Yampolsky notes that Anwar provided numerous anecdotes for his friends due to his eccentricities, including kleptomania, plagiarism, womanizing, and being constantly ill. This was worked into the characterization of Anwar in Achdiat Karta Mihardja's novel Atheis; Anwar's friend Nasjah Djamin notes that the characterization captured Anwar's nonchalance, impoliteness, and arrogance exactly.