Ақыл философиясындағы қасиеттер мен субстанциялық дуализмдер туралы
Property dualism
Философия ақылындағы қабатты дуализм: физикалық және психикалық қасиеттердің айырмашылығы, субстанциялық дуализмнен өзгешелігі. Редуктивті физикализмге қарсы тұрады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ақыл философиясындағы позициялар санаты
Category of positions in the philosophy of mind
Қасиеттік дуализм – ақыл философиясындағы позициялар санаты, ол дүние тек бір түрлі заттан – физикалық заттан ғана құралған болса да, екі түрлі қасиеттің бар екенін айтады: физикалық қасиеттер және психикалық қасиеттер. Басқаша айтқанда, бұл көзқарас кем дегенде кейбір физикалық емес, психикалық қасиеттердің (мысалы, ойлар, қиял және естеліктер) белгілі бір физикалық заттарда (атап айтқанда, мида) бар екенін немесе табиғи түрде оларға байланысты туындайтынын білдіреді. Ал субстанциялық дуализм – ғаламда екі түбіртектей бөлек субстанция бар деген көзқарас: физикалық (материя) және физикалық емес (ақыл немесе сана), соның салдарынан осы субстанцияларға тән екі түрлі қасиет те бар. Осылайша, субстанциялық дуализм ақыл-дене проблемасына көбірек ұшырайды. Екі түрлі дуализм – субстанциялық және қасиеттік – редуктивті физикализмге қарсы тұрады.
Property dualism describes a category of positions in the philosophy of mind which hold that, although the world is composed of just one kind of substance—the physical kind—there exist two distinct kinds of properties: physical properties and mental properties. In other words, it is the view that at least some non physical, mental properties (such as thoughts, imagination and memories) exist in, or naturally supervene upon, certain physical substances (namely brains). Substance dualism, on the other hand, is the view that there exist in the universe two fundamentally different kinds of substance: physical (matter) and non physical (mind or consciousness), and subsequently also two kinds of properties which inhere in those respective substances. Substance dualism is thus more susceptible to the mind–body problem. Both substance and property dualism are opposed to reductive physicalism.
Эпифеноменализм
Эпифеноменализм – психикалық және физикалық себеп-салдарлық қатынастар туралы доктрина, ол бір немесе бірнеше психикалық күйлер мен олардың қасиеттерінің жабық физикалық жүйенің күйлерінің (немесе эпифеномендердің) қосалқы өнімдері болып табылатынын, және физикалық күйлерге себептік тұрғыдан келтірілмейтінін (физикалық күйлерге ешқандай ықпал етпейтінін) айтады. Осы көзқарас бойынша, сана қасиеттері – әлемнің шынайы құраушылары, бірақ олар себептік жағынан әлсіз. Физикалық себептер сезімдер, жігер, идеялар сияқты саналық қасиеттерді тудырса, мұндай саналық құбылыстар өздері ештеңе тудырмайды – олар себептік соқпаққа тірелетін жолдар. Бұл тұжырым ағылшын биологы Томас Хакслиге (Хаксли, 1874) тиесілі, ол саналық қасиеттерді бу локомотивіндегі свистокқа теңеген. Бұл позиция келесі онжылдықтарда кейбір ғылыми мінез-құлықтанушылардың арасында қолдау тапты, бірақ 1960 жылдардағы танымдық революцияға жауап ретінде маңыздылығын жоғалтты.
Epiphenomenalism is a doctrine about mental physical causal relations which holds that one or more mental states and their properties are the by products (or epiphenomena) of the states of a closed physical system, and are not causally reducible to physical states (do not have any influence on physical states). According to this view, mental properties are as such real constituents of the world, but they are causally impotent; while physical causes give rise to mental properties like sensations, volition, ideas, etc., such mental phenomena themselves cause nothing further they are causal dead ends. The position is credited to English biologist Thomas Huxley (Huxley 1874), who analogised mental properties to the whistle on a steam locomotive. The position found a level of favor amongst some scientific behaviorists over the next few decades, which then dove in response to the cognitive revolution in the 1960s.
Субъективті идеализм
Джордж Берклидің XVIII ғасырда ұсынған субъективті идеализм – материализмге немесе физикализмге тікелей қарсы келетін онтологиялық доктрина. Ол онтологиялық қасиеттер дуализмін қабылдамайды, бірақ эпистемологиялық қасиеттер дуализмін қабылдайды. Бүгінде оны философтар сирек жақтайды.
Subjective idealism, proposed in the eighteenth century by George Berkeley, is an ontic doctrine that directly opposes materialism or physicalism. It does not admit ontic property dualism, but does admit epistemic property dualism. It is rarely advocated by philosophers nowadays.
Саул Крипке
Крипке белгілі бір түрдегі қасиеттік дуализмді қолдайтын аргументке ие. Ол қатаң белгілеушілер тұжырымын пайдаланып, егер дуализм логикалық жағынан мүмкін болса, онда ол фактіде осылай болады демекші.
Kripke has a well known argument for some kind of property dualism. Using the concept of rigid designators, he states that if dualism is logically possible, then it is the case.