Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Джимма Абба Джифар корольдігі 1878 жылдан 1932 жылға дейін
Kingdom of Jimma Abba Jifar from 1878 to 1932
Моти Абба Джифар II (1861 – 1932) – Джимманың Гибе Корольдігінің патшасы (1878–1932 жылдары билеген).
Moti Abba Jifar II (; 1861 – 1932) was King of the Gibe Kingdom of Jimma (r. 1878–1932).
Билік
Әбба Жифар II – Джимма патшасы, Әбба Гомол мен Королева Гумитидің ұлы. Оның бірнеше әйелі болды: Лимму Эннарея патшасының қызы Лиммити патшайым; Каффа патшасының қызы Минджо патшайым; және Лимму Эннареядан тағы да Сапертити патшайым. Әбба Жифар II билік құрған кезде оның билігін қолдаған суфи дінінің әулиелері болды. Олардың бірі – Садати Буре, ол кейіннен Илубаборға көшіп кетті. 1880 жылдары Әбба Жифар II Джимманың шығысында, Омо өзенінің жанында орналасқан Джанджеро патшалығының бір бөлігін басып алып, оны өз патшалығына қосты. Анасы Гумити патшайымның кеңесімен, соғыстың зиянынан сақтану үшін, 1884 жылы Шеваның негусы Менелик II-ге бағынуға келісті. 1886 жылы Әбба Жифар II бейбітшілік сыйлықтарын берді: «құлдар (эвнухтар да бар), піл сүйегі, циветпен толтырылған бамбук түйіндері, бал құмыралары, жергілікті мата, найзалар, күміспен әшекейленген қалқандар және ағаштан жасалған заттар (стулдар да бар)». Осы «зор саясаттың» (Герберт С. Льюис айтқандай), соның ішінде көршілес Куло (1889), Валамо (1894) және Каффа (1897) патшалықтарын бағындыруда Менеликке әскери көмек көрсету арқасында, ол өмірінің соңына дейін Джимманың тәуелсіздігін сақтап қалды. Бірақ Александр Булатович Джимма Эфиопияға қосылғанда, император Менелик Аба Жифарды «өз әскерінде тым көп ынталандырғаны және эфиопиялық сарбаздарды өзіне тартуға тырысқаны үшін» Анкоберде бір жылға қамағанын айтады. Булатовичтың сөзіне қарағанда, Аба Жифар босатылғаннан кейін Менелик оған Джимма тағын қайта берді. Дегенмен, тарихшы Энрико Серули Абба Жифардың Хадия көтерілісшілерінің басшысы Хасан Энджамоны тапсырудан бас тартқандықтан 26 апта қамауда болғанын мәлімдейді. Королева Гумити оған патшалығында кофе өсіруді кеңейтуге кеңес берді, бұл оған және оның халқына мол кіріс әкелді. 1898 жылдың қаңтарында Қызыл Кресттің Оңтүстік-Батыс Эфиопияға сапары аясында Булатович Джиммаға келді және Әбба Жифардың қонағы болды. Еренде болғанда Булатович Королева Ананы «жеңіл бронхиттен» емдеді. Ол патша туралы былай деп сипаттады:
Abba Jifar II was king of Jimma, and the son of Abba Gomol and Queen Gumiti. He had several wives: Queen Limmiti, who was the daughter of the King of Limmu Ennarea; Queen Minjo, the daughter of the King of Kaffa; and Queen Sapertiti, also from Limmu Ennarea. During Abba Jifar II reign there were Sufi saints who supported his rule. One of them is Sadati Of Bure, who later migrated to Illubabor. In the 1880s, Abba Jifar II conquered a portion of the Kingdom of Janjero, which lay east of Jimma, along the Omo River, and incorporated it into his kingdom. Due to the advice of his mother Queen Gumiti, to avoid the detriments of war, he agreed to submit to Menelik II, negus of Shewa in 1884. In 1886, Abba Jifar II paid peace offerings consisting of "slaves (including eunuchs), ivory, bamboo internodes filled with civet, jars of honey, locally made cloth, spears, shields ornamented with silver plates, and objects of wood (including stools)." Because of these "shrewd politics" (Herbert S. Lewis' words), which included providing military assistance to Menelik in conquering the neighboring kingdoms of Kullo (1889), Walamo (1894), and Kaffa (1897), he was able to preserve the autonomy of Jimma until his death. On the other hand, Alexander Bulatovich states that, when Jimma was annexed to Ethiopia, Emperor Menelik imprisoned Aba Jifar "for inspiring excessive enthusiasm in his own standing army and trying to entice Abyssinian soldiers to his own service" in Ankober for a year. "When he was freed," Bulatovich continues, "Aba Jefar again received the throne of Jimma from Menelik." Historian Enrico Cerulli however states that Abba Jifar was detained for 26 weeks due to his refusal to hand over Hadiya rebel leader Hassan Enjamo. Queen Gumiti also advised him to expand the cultivation of coffee in his kingdom, which provided increased revenue for him and his subjects. In January 1898, as part of a Red Cross mission to southwestern Ethiopia, Bulatovich visited Jimma, and was the guest of Abba Jifar. While in Jeren, Bulatovich treated the Queen Mother for "a little bronchitis". He left the following description of the king:
«Аба Жифар әлі жас, сұлу, денесі жақсы және гүлденген шағында. Оның беті: тік, жұқа мұрын; күдікпен бір жақтан екінші жаққа жылға қарайтын жарқын, әдемі көздер; қалың қара сақал; және қара, қысқа, иіліп тұрған шаш. Оның қолы әдемі. Барлық саусақтарында үлкен алтын жүзіктер бар. Ақ жейде мен шалбар киген, иығына жұқа ақ шамды жауып алған. Оның аяқтары да кішкентай әрі әдемі, былғары сандалдармен киген. 1930 жылы Хайле Селасси әлсіз Әбба Жифар II-ні биліктен алып тастап, оның орнына күйеу баласы Рас Деста Дамтевті орнатты. Деста Дамтев Джимманың губернаторы (Шум) ретінде билік жүргізді, ал Әбба Жифар II титулды басшы ретінде король (Негус) қылып қалуға рұқсат берілді. 1932 жылы Әбба Жифар II қайтыс болғаннан кейін Джимма Корольдігіне император тікелей билік жүргізді.»
<blockquote>Aba Jefar is still a young man handsome, well built, and somewhat in his prime. He has a typical face: a straight thin nose; bright, handsome eyes which shift suspiciously from side to side; a thick black beard; and black, short cropped, curly hair. His hands are graceful. He wears large gold rings on all his fingers. Dressed in a white shirt and trousers, he has draped over his shoulders the thinnest white shamma. His feet are also very small and handsome, clad in leather sandals. In 1930, Haile Selassie removed an enfeebled Abba Jifar II from power and installed his son in law, Ras Desta Damtew, in his place. Desta Damtew ruled as Governor (Shum) of Jimma, while Abba Jifar II was allowed to remain as King (Negus) as titular head. When Abba Jifar II died in 1932, the Kingdom of Jimma was officially ruled directly by the Emperor.