Кіріспе

Шығыс Азиядағы тіс жүйесінің үлгілері

Антропологияда синодонтия және сундадонтия – әртүрлі шығыс азиялықтардың тіс құрылымында кеңінен таралған екі ерекшелік жиынтығы. Бұл үлгілерді антрополог Кристи Г. Тернер II үлкен "монголоид тіс кешені" шеңберінде анықтаған. "Сино" және "Сунда" түбірлері сәйкесінше Қытай мен Сунда жерін білдіреді, ал "донтия" – тістерге қатысты терминді көрсетеді.

Прото-сондадонтиялық гипотеза

Цунехико Ханихара (1993) Австралияның аборигендерінің тіс ерекшеліктерінде «эволюциялық консервативті белгілердің» жоғары жиілігіне ие екенін айтты және оны «прото-сундадонт» үлгісі деп атады, себебі аборигендердің тіс үлгісі Оңтүстік-Шығыс Азиялықтардың тіс үлгісіне көшкен деп санайтын. C. G Turner II 2016 жылғы талдауында сундадонти – бұл шығыс еуразиялық тіс морфологиясы және ол Австралия тіс морфологиясымен байланысты емес екенін көрсетті, сондықтан «прото-сундадонт» термині Австралия тіс морфологиясы үшін дәл емес. Ол сондай-ақ, американдықтар арасында синодонтия басым екенін көрсетті.

Супер-Синодонт

Г. Р. Сотт және авторлар тобы жаңа әлем топтарының синодонти және сундадонти ерекшеліктерін талдады (2016). Зерттеу нәтижесінде шығыс азиялықтар арасындағы айырмашылықтың, барлық азиялықтар мен жаңа әлем топтары арасындағы айырмашылыққа қарағанда әлдеқайда аз екені анықталды. Басқа зерттеушілер, мысалы Stojanowski et al., 2013; Stojanowski және Johnson, (2015) жаңа әлем топтарының синодонт немесе сундадонт емеуі мүмкін екенін, ал көп жағдайда оларды супер синодонт деп қарастыруға болатынын айтады. Нақты тіс морфологиясы жаңа әлем топтарын азиялықтармен, әсіресе солтүстік-шығыс азиялықтармен байланыстырып қана қоймай, сонымен қатар синодонт бастапқы популяциясына негізделген Берингиялық тоқтап тұру моделімен (BSM) үлкен сәйкестік көрсетеді.

Монголоидты тіс кешені

Тернер Синодонт және Сундадонт тіс кешендерін, одан кеңірек монголоидтық тіс кешенінен айырып көрсетті. Рюта Хамада, Шинтаро Кондо және Эйзо Вакацуки (1997) тіс белгілеріне сүйене отырып, монголоидтар синодонттар мен сундадонттарға бөлінеді деді, бұл Кристи Г. Тернер II (1989) еңбегімен расталды.

Сундадонт

Тернер Сундадонт үлгісін Жапонияның Джомон халқының қаңқа қалдықтарында, сондай-ақ Тайваньның жергілікті халықтарының, филиппиндіктердің, индонезиялықтардың, Борнеолықтардың және малайлардың арасындағы қазіргі заманғы халықтарында тапты. 1996 жылы Кембридж университетінің Гоминидтер эволюциялық биологиясы зерттеу тобының Ребекка Хейденблит Колумбтан бұрынғы дәуірдің төрт мезоамерикандық популяциясының тістерін зерттеді және олардың деректерін басқа Шығыс Еуразиялық популяциялармен салыстырды.

Қатысқан белгілері

EDAR гені Sinodont тіс пішінін анықтайды, сонымен қатар шаштың құрылысына, жақ морфологиясына және, мүмкін, ана сүтінің қоректік құрамына да әсер етеді.

Қолданылуы

1990 жылдары Тернердің тіс морфологиялық ерекшеліктері адам популяцияларының тегі мен қоныс аударуларын зерттеу үшін қолданылатын үш жаңа құралдың бірі ретінде жиі айтылды. Қалған екеуі – Джозеф Гринбергтің сөздіктерді салыстыру арқылы жасаған зерттемелері немесе Йоханна Никольстың тілдердің типологиясы мен оның эволюциясы туралы статистикалық зерттеулері, сондай-ақ Кавалли Сфорца бастама көтерген генетикалық зерттеулер болды. Бүгінде Тернердің еңбектеріне ең көп сілтемелер палеоамерикалықтар мен қазіргі заманғы американдықтардың шығу тегін талқылауда, оның ішінде Кенневик адамына қатысты дауларда кездеседі. Тернер ежелгі және қазіргі американдықтардың тіс қалдықтары басқа континенттердің тіс кешендерімен салыстырғанда бір-біріне көбірек ұқсас екенін, бірақ палеоамерикалықтардың синодонт үлгілері олардың атамекенін Солтүстік-Шығыс Азия деп көрсеткенін анықтады. Кейінгі зерттеулер [қайсы?] бұл тұжырымды тексеріп, кейбір американдықтарда сундадонт ерекшеліктерін анықтады. 2015 жылы Стойоновски және авторлар тобы жүргізген зерттеуде бұрынғы зерттеулерде "көптеген бақылаушылар арасындағы қателік" болғаны анықталды, ал сәйкес келетін тозу мен морфологиялық көрсеткіштердің статистикалық талдауы кейбір белгілердің маңыздылығын төмендеткенін көрсетті.