Кіріспе
Калифорниялық батыс кипарыстың Hesperocyparis pygmaea түрі, Мендосино кипарысы немесе пигмей кипарысы, батыс кипарыстың туысындағы мәртебесі даулы таксон. Ол Калифорнияның солтүстік-батысындағы Мендосино және Сонома округтеріндегі белгілі бір жағалаулық террасалар мен жағалаулық тау сілемдеріне ендемик. Бұл өте өзгергіш ағаш және Hesperocyparis abramsiana және Hesperocyparis goveniana-ға тым жақын, кейде олармен бір түр деп есептеледі.
Hesperocyparis pygmaea, the Mendocino cypress or pygmy cypress, is a taxon of disputed status in the western cypress genus. It is endemic to certain coastal terraces and coastal mountain ranges of Mendocino and Sonoma Counties in northwestern California. It is a variable tree, and closely related to Hesperocyparis abramsiana and Hesperocyparis goveniana, enough to sometimes be considered conspecific with them.
Сипаттама
Жапырақтары күңгірт қарасылдан ашық жасыл түске дейін, қабыршақ тәрізді жапырақтары 1–1,5 мм ұзындықты, жапырақ ұштары жайылып кетпейді; жас өсімдіктер 8–10 мм ұзындықты ине тәрізді жапырақтарға ие. Конустар кішкентай, 11–24 мм ұзындықты, көлемді және шар тәрізді, алты немесе сегіз қабыршақ қарама-қарсы декуссатты жұптарда орналасқан, ал бракта қабыршақта кішкентай дөңгелек немесе қысқа тікен ретінде көрінеді. Тұқымдары 3–5 мм ұзындықты, екі жағында кішкентай қанат жұбы бар. H. goveniana-мен бірге өсіргенде, ол өте ерекше тәж пішінін сақтайды, биік, жіңішке тәж, H. goveniana-ның кең, бұталы тәжінен өзгеше; сонымен қатар оның жасыл түсі қараңғырақ (H. goveniana-да сары жасыл).
Таксономия
Hesperocyparis pygmaea тұңғыш рет 1895 жылы J. G. Lemmon Cupressus goveniana var. pygmaea деген атаумен қосалқы түр ретінде сипатталды. 1901 жылы Чарльз Спраг Сарджент оны түр ретінде сипаттады. Оның таксономиялық статусы ботаниктер арасында ұзақ жылдар бойы даулы мәселе болып келді. 20-шы ғасырда кейбір ғалымдар, Сардженттің ізімен, Cupressus pygmaea-ны жеке түр ретінде қарастырды, олардың ішінде Wolf (1948), Griffin & Critchfield (1976) және Lanner (1999) болды. Басқалары оны Cupressus goveniana ішінде түрдің нұсқасы (C. goveniana var. pygmaea Lemmon) немесе қосалқы түрі (C. goveniana subsp. pygmaea (Lemmon) A. Camus) ретінде қарастырды, соның ішінде Камю (1914) және Jepson Manual (1993). Ал «Солтүстік Америка флорасы» басылымы C. goveniana ішінде оны ешқандай айырма жасамай көрсетті. Ғылыми атаудың жазылуы да шатастырады. Леммонның нұсқалық сипаттамасындағы протологында «pigm a» деп жазылған, ол баспа қатесі болғандықтан негізгі сипаттамада «pigmaea» деп түзетілген, бірақ мазмұнда «pygmaea» деп қалған. Таксонды түр деңгейіне көтергенде Сарджент атауды «pygmaea» деп өзгертті, бұл ботаникалық атау үшін жарамды өзгеріс болды, өйткені ботаникалық атау жарияланған деңгейден тысқары приоритетке ие емес (ICN 11.2-бабы). Бұл өзгеріске кейінгі авторлардың көпшілігі (Камюдің алғашқы қосалқы түрлік санатқа жатқызуымен қоса) ерді, бірақ кейбір авторлар пігмаеа орфографиясын нұсқалық емес деңгейлерде дұрыс қолданбады (мысалы, Farjon 2005). Сонымен қатар, Жаңа әлем кипарисінің түрлерін әртүрлі туыстарға жатқызу үш рет ұсынылды. 2006 жылы Damon P. Little оларды Callitropsis туысына көшіруді ұсынды, бірақ бұл кең қолдау таппады, және Гимнопермдер деректер базасы да оны қабылдамады.
Өнімділік
Геологиялық жасы шамамен бір миллион жыл болатын Мендосино жағалауындағы террасаларда Hesperocyparis pygmaea басымдығымен сипатталатын пигмей орманының биомасса тығыздығы және бастапқы өнімділігі зерттелді. Бұл аймақтағы террасалар Тынық мұхитынан толық бес-он километрге дейін ішке қарай созылады. Мендосино кипарисінің пигмей ормандарында биомассаның жер бетіндегі бір шаршы метрге шамасы 1,6-ден 4,4 килограммға дейін жететіні анықталды; сондай-ақ, таза бастапқы өнімділік жер бетіндегі бір шаршы метрге жылына 180-ден 360 граммға дейін өлшенді. Жер астындағы орташа көрсеткіш бір шаршы метрге 3,5 килограмм биомассаны құрайды, ал өнімділігі жылына бір метрге 402 грамм. Пигмей орманының жапырақ ауданының қатынасы бір шаршы метрге 2,1 грамм деп есептелді, бұл мәңгі жасыл қоғамдастық үшін жапырақ бірлігіне шаққанда жоғары өндірістік тиімділікті көрсетеді (жер бетіндегі бір метрге 150 грамм). Вестманның сөзіне сәйкес, H. pygmaea орманының өнімділігі ашық, құрғақ ормандар үшін күтілетін деңгейде. Осыған ұқсас қауымдастық туралы деректер Аризонаның оңтүстігіндегі пигмейлік қылқан жапырақты еменді бұталы жерлерде бар.