Кіріспе

Томассонның Азамат соғысы трактаттары жинағы 22 000-нан астам памфлеттер, үнқағаздар, қолжазбалар, кітаптар және жаңалықтар парақтарынан тұрады, олардың көпшілігі 1640-1661 жылдар аралығында Лондонда басылып, таратылған. Бұл жинақ Англияның саяси, діни, әскери және әлеуметтік тарихының маңызды біріншілік көзі болып табылады, король Чарльз I билігінің соңғы жылдарында, Англия азамат соғысы кезінде, Ұлыбританияның аралық кезеңінде және король Чарльз II-нің Англияны қайта орнату кезеңінде пайда болған. Қазіргі кезде ол Британ кітапханасында сақтаулы.

Жинақтың құрастырылуы

Лондондағы Сент-Пол соборының зиратында дүкені болған кітап сатушы және баспагер Джордж Томассон (1666 жылы қайтыс болды) екі онжылдық бойы мұқият жинап, сақтап қалды. Осы трактаттарда уағыздар, әндер, саяси сөздер, пікірталастар, ой-пікірлер, әзілдер, қауесеттер, жаңалықтар, Карл I-нің сотталуы мен өлім жазасының сипаттамалары, Азамат соғысы шайқастары туралы есептер, Парламенттен түскен хабарламалар және тарихшылардың қазіргі газеттердің алға батылдары деп санайтын бірнеше тұрақты жарияланымдар сияқты әртүрлі жазбалар бар. Томассонның жинағы осы кезеңде Англияда жарық көрген басылымдардың шамамен 80 пайызын құрайды. Томассон трактаттарға жиі қолмен жазбалар қосып, жарияланған күні және авторлығы белгісіз туындылардың авторларын көрсететін. Азамат соғысы мен Оливер Кромвельдің билігі тұсында Томассон жинақты бірнеше рет жылжырып, үкіметтік немесе оппозициялық цензурадан даулы туындыларды жойылмау үшін сақтаған деген қауесет бар.

Жинақтың тарихы

Томассон жинақты Корольдік колледжінің проректоры, Оксфорд университетінің Бодлеян кітапханасының бұрынғы кітапханашысы және болашақ Линкольн епископы Томас Барлоудың қамқорлығына сеніп тапсырған сияқты. 1660 және 1664 жылдар аралығында Барлоу университетке трактаттарды және қолжазба каталогының екі данасын 4000 фунт стерлингке ұсынды, бірақ сату туралы келісімге келмеді. Томассон олардың сатылатындығына үміттенді және 1664 жылы жазған өсиетімен өзінің үш орындаушысын (Барлоу, Томас Локи және Джон Рашворт) жинақты балаларының атынан университетке сатуға міндеттеді. 1666 жылдың сәуір айында Томассон қайтыс болғаннан кейін келіссөздер сәтсіз аяқталып, жинақ Барлоудың қолында қалды, олар 1677–1679 жылдары Уитхолл сарайындағы Корольдік кітапхана үшін кітап байлаушы Сэмюэл Мирн сатып алғанға дейін. Мирн трактаттардың томдарын біркелкі стильде қайта байлады, бірақ оның еңбегі үшін ақы алмағандықтан, жинақты өзінде сақтап қалды. Ақырында Мирннің жесірі 1684 жылдың мамыр айында өз отбасының атынан оларды сатуға рұқсат сұрап, алды. Келесі төрт онжылдық бойы Сисон отбасының мүшелері (Сэмюэл Мирннің ұрпақтары) жинақты Роберт Харлиге, Оксфорд және Мортимер графына, Бодлеян кітапханасына, Томас Тиннеге, Веймут виконтына, Джеймс Бриджеске, Чандос герцогіне, Уэльс принці Фредерикке, Оксфордтағы Радклиф кітапханасына және кітап коллекционері "Адал Том" Мартинге көптеген рет сатуға тырысты, бірақ әр жолы потенциалды сатып алушыларды сұралған жоғары баға тоқтатты. 1754 жылдың қаңтар айында Элизабет Сисон жаңадан құрылған Британ мұражайының сенімділерінің бірі Томас Бирчке 12 томдық каталогты қарызға берді, бірақ Элизабет Сисонның өмірінде сатудан ештеңе шықпады. Соңында, 1762 жылы Джон Стюарт, Бут графы, король Георг III атынан жинақты барған бағасы 300 фунт стерлингке (жинақтың құнының аз бөлігі) сатып алды. Сол жылы король Георг III жинақты Монтегью Хаустағы жаңа Британ мұражайына сыйлады, онда олар бастапқыда «Корольдің жарияламалары» деп аталды және Корольдік кітапхана жинағына қосылды. 1973 жылы мұражай Томассон трактаттарын Британ кітапханасына тапсырды, олар онда қазірге дейін сақталуда.

Томассон трактаттары бүгінде

Жинақты құрайтын көптеген басылымдар өте сирек. Шындығында, олардың кейбіреулері басқа еш жерде сақталмайды. Бұл трактаттар шамамен 2000 томға біріктіріліп, Британ кітапханасының Санкт-Панкрас ауданындағы бас ғимаратында сақталады. Олардың сирек кездесуі және нәзік күйіне байланысты, түпнұсқалары жалпы зерттеушілерге қолжетімді емес. Дегенмен, кітапхана сирек кітаптар жинағында қағаз көшірмелерін сақтайды, ал 1977 жылы University Microfilms International бүкіл жинақты қамтитын 256 микрофильм рулонынан тұратын жиынтықты жариялады. Микрофильмдер әлемдегі зерттеу кітапханаларында қолбар.