Кіріспе

Vila Real de Santo António (ˈvilɐ ʁiˈal dɨ ˈsɐ̃tu ɐ̃ˈtɔnju, ˌsɐ̃tɐ̃ˈtɔnju) – Португалиядағы Алгарве аймағындағы қала, азаматтық приход және муниципалитет. 2011 жылы халық саны 19 156 адамды құрады, ал ауданы 61,25 км²-ды шамамен алды. Португалияда аумақтық байланысы жоқ сирек муниципалитеттердің бірі – оның аумағы екі бөліктен тұрады, ал муниципалитет орталығы шығыс бөлігінде орналасқан. Вила Реал де Санто Антонио 1755 жылғы Лиссабон жер сілкінісінен кейін салынды және 1774 жылы апаттан кейін Лиссабонды қайта жарақтандыру кезінде қолданылған архитектуралық және құрылыс техникаларын пайдалана отырып, кеңейтілді. Қала Гуадиана өзенінің жанында орналасқан. Гуадиана халықаралық көпірі (іргелес Кастро Мариму муниципалитетінде) салынғанға дейін, ол Андалусиядан Португалияға өтудің ең оңай жолы болды (Испанияның Аямонте қаласынан паром арқылы өзенді кесіп өту арқылы). Дегенмен, қалада адамдар мен тауарлардың халықаралық қозғалысы әлі де қарқынды және жақсы көрінеді.

Тарих

Бұл аймақтағы қоныстану тарихы 18-ғасырдағы Помбал қауымынан бұрынғы кезеңге дейін жетеді. Вила-Реалдың жағалау аймағында мегалиттік тайпалар өмір сүрген, олар Касела маңындағы Нора аймағында ұя тәрізді қабірлер салған. Римдіктер, содан кейін арабтар Каселаны аумақты басып алған кезде маңызды ауылға айналдырды, оларды шабуылдаушы топтардан қорғау үшін бекіністер салды. 1240 жылы Сантьяго әскери орденінің магистрі Пайо Перес Корреа Реконкиста кезінде Алгарваны қайта басып алу үшін Каселаны өзінің бастапқы нүктесі ретінде белгіледі. Кейіннен Касела маңында Санто-Антонио-де-Аренильха сияқты көптеген ортағасырлық балықшы ауылдары бар шағын елді мекендер құрылды. 17-ғасырда Санто-Антонио виласы (қаласы) маңызды шекаралық бекет болды, сауданы бақылап, балық өңдеу өнеркәсібін дамыту арқылы табысты балық аулау аймақтарын кеңейтті. Вила-Реал-де-Санто-Антонио салыстырмалы түрде жаңа қауымдастық болды; аймақ негіз қаланғанға дейін сиреп қоныстанған және Касела сол кездегі муниципалитеттің орталығы болды. Ғасырлар бойы Кастро-Марим Испаниямен шекараны қорғайтын жалғыз ірі қала болды, ал аймақтағы елді мекендер шағын және қорғалмаған болды. 1773 жылдың 30 желтоқсанында, Жозеф I патшалығы тұсында, корольдік жарлық Алгарвтың төңірегінде жаңа қала құруға бұйрық берді. Бұл шешімге түрткіс болған себептер нақты емес, бірақ аймақтың қоныстануын жақсарту үшін бірнеше негіздемелер болды: испан шекарасына жақын жердегі адам санының артуымен кез келген шабуылдардың алдын алу; шекаралық саудадан алынатын баждарды жақсырақ бақылау; аймақты толыққанды шабуылдан жақсырақ қорғау; немесе Аямонтеден жақсы көрінетін заманауи елді мекенмен Испанияны ынталандыру; немесе Санто-Антонио-де-Аренильханың жақын маңдағы балықшы ауылын қайта құру және оның халқын қайта орналастыру. Санто-Антонио-де-Аренильха 1755 жылғы Лиссабон жер сілкінісінен туындаған цунамимен бірге қирады. Дегенмен, елді мекен сол кездегі өте жылдам қарқынмен (екі жылда) салынды және 1776 жылы жаңа технологияларды пайдалана отырып аяқталды. Маркиз де Помбал жоспарлауға жауапты болды, қаланы Помбаль стиліндегі тікбұрышты тормен жобалады, оны Лиссабонды қайта құру кезінде де қолданды. Жаңа тәсілмен, қала сыртындағы аудандарда толық ғимараттар жиналды, содан кейін олар соңғы орнына жеткізіліп құрастырылды, бұл қаланың жылдам және әдістемелік құрылысына мүмкіндік берді. Өзен бойындағы кеден үйлері (Alfândega) Помбаль стиліндегі қайта құру кезінде аяқталған алғашқы ғимараттардың бірі болды, ол Sociedades das Pescarias (балық аулау қауымдастықтары/қоғамдары) кеңселерін орналастыру және елді мекенді екіге бөлу үшін пайдаланылды. Жаңа "Санто-Антонионың патшалық қаласы" (Вила-Реал-де-Санто-Антонио) көп ұзамай муниципалитеттің орталығына айналды, бұрынғы маңызды Касела қаласын осы мәртебеден айырды. Осы аралықта Касела 1755 жылғы жер сілкінісі мен ағылшын қарақшыларының шабуылдары салдарынан қарқынды құлдырауға ұшырады. Елдегі тұңғыш консервіленген балық өндірісі ретінде Vila Real de Santo António-дағы Conservas Ramirez зауыты Португалиядағы балық өнеркәсібінің алға басушысы болды. Вила-Реал-де-Санто-Антонио балық шаруашылығының өсуіне байланысты дамыды, оның ішінде тунец және сардина сияқты балық түрлерін өңдеу де бар. 1886 жылы ол Альгарвте газбен жарықтандырылған алғашқы қала болды. Балық аулау саласы төмендегеннен кейін (1960 жылдар шамасында) туризм көптеген тұрғындар үшін негізгі экономикалық көзқарасқа айналды. Кең құмды жағажайлар ұлттық және халықаралық туристерді, әсіресе жылы маусымда тартты. Монте-Гордо әсіресе туристерге бағытталған, көптеген қонақүйлер, барлар және казино бар.

Физикалық география

Муниципалитет солтүстігінде Кастро Марим муниципалитетімен, батысында Тавира муниципалитетімен шектеседі. Оңтүстігінен Атлант мұхитымен, шығысынан Гуадиана өзенімен және Андалусияның Аямонте муниципалитетімен (Испания) шекаралас. Атлант мұхитымен жағалап жатуының арқасында муниципалитетте бірнеше шақырымдық үздіксіз құмды жағажайлар бар. Муниципалитеттің топографиясы алуан түрлі. Саздықтар кең таралған, әсіресе қаланың солтүстігінде, тұзды батпақты жерлердің бір бөлігі Кастро Марим және Вила Реал де Санто Антонио саздық табиғи қорығына айналды (1975 жылы құрылған, бұл материктік Португалияның алғашқы табиғи қорығы болды). Ормандық жерлер Вила-Реал де Санто Антонио және Монте-Гордо азаматтық округтерінің жазық аумақтарын жабады, ал Вила-Нова-де-Каселада шөлді жерлер мен тақтатас төбелері көбірек кездеседі. Риа Формоса лагуналар жүйесінің ең шығыс бөлігі осы азаматтық округтің аумағында орналасқан.

Экоөңірлер/қорғалған аумақтар

1975 жылы Кастро Марим және Вила Реал де Санто Антонио батпақты табиғи қорығы құрылды, ол көшіп-қоныс жасайтын және теңіз құстарының көптеген түрлеріне, атап айтқанда, үйректерге, фламинголарға, жағажайлы тырналарға, кішкентай шағалаларға, ақ аяқтарға, құмқұстарға, жуғандарға, ақ лелектерге және қалақтарға пана болды. Сонымен қатар, ол жергілікті балықтар мен шабақтардың көбею орындарын қорғады. Аймақта және жағалау суларында кесірткелер, устрицалар және Ропилема туысына жататын медузаларды кездестіруге болады, ал кароб ағаштары, желімтас, сыпыртқылар және бадам ағаштары ішкі аймақтағы орман мен бұталарда өседі.

Климат

Вила Реал де Санто Антониода Жерорта теңізі климаты (Köppen: Csa) – қысқа, жұмсақ қыстармен және ыстық, құрғақ жаздармен сипатталады. Қараша және желтоқсан айлары ең жаңбырлы айлар болып табылады, алайда муниципалитетте жылына орташа есеппен 300 күнге жуық күнды күндер болады. Жалпы алғанда, бұл Алгарви жағалауындағы ең ыстық жаздық температуралар мен ең суық қыстарға ие.

Экономика

Туна мен сардина балық аулау өңір экономикасы үшін маңыздылығын сақтап келеді. Дегенмен, 1960 жылдары балық өнеркәсібі төмендеп, туризм муниципалитеттің экономикалық драйверіне айналып, әсіресе жылы мезгілде отандық және халықаралық туристерді көптеп тарта бастады. Үшінші сектор, атап айтқанда әкімшілік/мемлекеттік қызметтер және қолдаушы салалар Вила Реал ауданында шоғырланған. Жұмыс үшін Аямонте аймағына Испанияға шалғайтын жергілікті тұрғындар көп.

Көлік

Вила Реал де Санто Антонио станциясы – Фаро мен Лагос қалаларына баратын темір жолдың шығыс соңғы аялдамасы. Португалия темір жолдары Лагосқа тікелей пойыз қатынасын ұсынады (дизельдік пойыз жиынтығын пайдалана отырып), ал Фаро станциясында негізгі электр пойыздарымен байланыс жасалады. Муниципалитет негізгі A22 тас жолына жақын орналасқандықтан, елдің басқа аймақтарына немесе Испанияға бару оңай. 1991 жылы Гуадиана халықаралық көпірі ашылғанмен, өзен арқылы жүретін шағын автомобиль паромдары әлі де жұмыс істеп тұр.

Мәдениет

Вила Реал де Санто Антонио қаласында бірнеше суретшілер туды және/немесе жұмыс істеді, осы арқылы әдебиет және бейнелеу өнері саласында бай мұра қалдырды. Жергілікті ақын Антониу Алеишу ерекше көзге түсті. Ксилограф Мануэл Кабанас қаланың өнер әлемінде ерекшеленді және португалдық диктатураға қарсы күресті.

Спорт

Vila Real Complexo Desportivo – ұлттық және халықаралық деңгейдегі жоғары өнімді жаттығу лагерьлері үшін арналған орталық, оны бірнеше спорт клубтары спорттық дайындыққа пайдаланады. Монте-Гордо қаласының жанында орналасқан, бұл орын басқа да спорттық жақсы жабдықталған орталықтар мен тұруға арналған жерлерге жақын.