Кіріспе

11/12 ғасырдағы галисиялық епископ және тарихшы Диего Гельмирес немесе Хелмирес (Didacus Gelmirici; шамамен 1069 – шамамен 1140 жылдары) қазіргі Испанияның Галисия аймағындағы Сантьяго-де-Компостела католик архиепархиясының екінші епискобы (1100 жылдан бастап) және бірінші архиепискобы (1120 жылдан бастап) болды. Ол Галисия тарихындағы маңызды тұлға және сол заманғы Иберия тарихын жазушылардың ішіндегі көрнектісі. Диего көптеген киелі және дүниелік дау-дамайларға қатысты, олар туралы «Historia Compostelana» еңбегінде айтылған. Бұл еңбек оның 1100 жылдан 1139 жылға дейінгі епископтық қызметін қамтиды және епископтың өміріне арналған деректер жинағы болып табылады.

Өмірбаян

Ол, мүмкін, Каторирада туған, оның әкесі Гельмиро немесе Хелмирио қамалдың күзетшісі болған. Ол Леон, Галисия және Кастилия королі Альфонсо VI сарайында білім алған. 1092 жылы Галисия графы Раймонд оны нотариусы және хатшысы етіп тағайындады, ал 1093 жылы ол Компостель шіркеуінің әкімшісі болды. 1094 жылы Далматий Компостеланың бірінші епископы болып тағайындалды. Далматий келесі жылы (1095) қайтыс болды, Клермонт кеңесінен оралғаннан кейін көп ұзамай, Ирия Флавия епархиясының құқығы Компостелаға ауыстырылды, және епархиялықтар корольден бос орын кезінде Диегоны қайтадан әкімшілікке тағайындауды сұрады.

Епископтық

1099 жылы папа жаңа епископ сайлауына рұқсат берді және Диего 1100 жылы сайланды. 1101 жылы Пасхада ол Компостеланың екінші епископы болып киеленді, ал келесі жылы Папа Паскаль II оған паллиум сыйлады, бірақ ол әлі метрополиттік орынның басшысы болмаған еді. Ол билік құрған кезде Альфонсо қалаға өз билігін берді және Компостеланы маңызды паломничество ортасына айналдыруға тырысты. Ол өз кафедрасының беделін арттырып, Компостелаға қажылыққа баратын адамдардың санын көбейтті. 1107 жылы Педро Фроилас де Трабо, мұрагер Альфонсо Раймундестің қамқоршысы, королева Уррака мен оның жаңа күйеуі Альфонсо Жауынгерге қарсы көтерілді. «Хистория» бойынша, оған бала кезінен таныс болған рыцарь Ариас Перес және Диего Гельмирес басқаратын «бауырластық» (германтас) қарсы шықты. Диего Гельмирес 1109 жылдың соңында немесе 1110 жылдың басында бауырластықтың басшылығын қабылдады. 1110 жылы Педро мен бауырластық арасындағы бітім бұзылды, Педро Оңтүстік Галисиядағы Кастрело-де-Миньо бекінісін басып алып, әйелі Уррака мен жас Альфонсоның басқаруымен гарнизон орнатты. Ариас дереу оны қоршап алды, ал Педро оны қорғауға келді. 1111 жылы Диего Альфонсо Раймундесті Уррака мен оның күйеуіне қарсы Галисияның патшасы деп жариялады. 1113 жылдың соңында, патша сарайы Галисияда болған кезде, Ариас Урраканы Диегоға қарсы қостырды. Уррака халықтың өтініші бойынша, олар қауымдық құқықтарды талап еткендіктен, оны зайырлы билігінен айырды, бірақ бір жыл ішінде оны уақытша өкілеттіктеріне қайтарды, тіпті оны патшаға барлық әскери қызметтен босатты және оның билігін бүкіл епархияға кеңейтті. 1120 жылы папа Калликст II Диего мен оның кафедрасын архиепископтық дәрежеге көтерді және оны Испаниядағы папалық легаты етіп тағайындады. Сол жылы «Хистория» бойынша, Уррака Галисияның жетекші адамдарына (принсиптеріне), соның ішінде Ариас Переске, Диего Гельмиреске «өздерінің мырзалары, қамқорлары, патшалары және ханзадалары ретінде құлшылық етуді (hominium) бұйырды, королеваға адалдығын сақтап» және оның билігін (dominio) мойындауды талап етті. Алайда 1121 жылы Диего Педро Фроилас де Трабомен одақ құрғаннан кейін, оның билігі королеваның билігіне қауіп төндіргендей болды. 1121 жылдың жазында ол Ариас Переспен бірлесіп Диегоны Кастрелода тұтқындатты. Диего біраз уақыт түрмеде отырды, бірақ ол қолдау көрсеткен халықтың күші оны босатуға мәжбүр етті. 1121 жылы Мунио Пелаес Компостелаға жақын жердегі Изо өзенінде «заңсыз» (яғни рұқсатсыз) қамал салды. «Хистория Компостелана» оны «тоналдықтар мен қарақшылардың қонысы» деп атады, ал Диего оны салғаннан кейін көп ұзамай қиратты. 1126 жылдың көктемінде, Уррака қайтыс болғаннан кейін және Альфонсо таққа отырғаннан кейін көп ұзамай, Ариас Галисияда көтеріліс ұйымдастырды. Диего Гельмирес пен Гомес Нунез Тороньо немесе, мүмкін, Гутьерре Вермудес оны басуды «хат арқылы» (per litteras) тапсырылды. Диего Ариасты Лобейрода қоршап алды және қоршау машиналарын қолданып, Табейроста оны қарсылық көрсетуден айырды. Диегоның Ариасқа деген пікірі соншалық болғандықтан, ол оған: «Егер сен осы дүниеден кетсең, мәңгілік өмірден айырылып, жанына мәңгілік қарғыс түседі деп қорықамын», – деді.