Кіріспе

Прототиптік жорықшы ұшақ

Vultee XP-54 Swoose Goose – Vultee Aircraft Company компаниясы АҚШ Әскери Әуе күштері (USAAF) үшін салған прототиптік жорықшы ұшақ.

Жобалау және әзірлеу

Vultee компаниясы АҚШ Әскери Әуе Корпусының R40C сұранысына жауап ретінде ұсыныс енгізді. Vultee дизайны Curtiss XP 55 Ascender және Northrop XP 56 Black Bullet ұшақтарын жеңіп, бәсекеде жеңіске жетті. Vultee бұл модельді 84 деп атады, ол олардың бұрынғы 78 модельінің жалғасы болды. Алдын ала инженерлік және жел тоннеліндегі сынақтарды аяқтағаннан кейін 1941 жылдың 8 қаңтарында прототипке келісімшарт жасалды. 1942 жылдың 17 наурызында екінші прототипке тапсырыс берілді. Дизайн радикалды болғанымен, өнімділігі қанағаттандырмайтын болды және жоба тоқтатылды. XP 54 ұшағының фюзеляжінің артқы бөлігінде итеруші қозғалтқыш орналастырылған. Құйрығы екі орташа қанат тірегінің арасында, олардың арасында 3,66 метрлік (12 фут) винтпен артқа орнатылған. Дизайнға NACA әзірлеген «құбырлы қанат бөлігі» кірді, бұл инверттік қанатқа салқындату радиаторларын және интеркулерлерді орнатуға мүмкіндік беруі керек еді. Pratt & Whitney X 1800 қозғалтқышы күштік қондырғы ретінде ұсынылған, бірақ оның дамуы тоқтатылғаннан кейін сұйық салқындатылатын Lycoming XH 2470 қозғалтқышымен ауыстырылды. 1941 жылдың қыркүйегінде XP 54 миссиясы төмен биіктіктен жоғары биіктіктегі ұшқышсыз күйреуге өзгертілді. Осыған байланысты турбокомпрессор және ауыр броня қосылды, ал бос салмақ 8165 кг (18 000 фунт) дейін артты. XP 54 көптеген жағынан ерекше болды. Герметикалық кабинаға күрделі кіру жүйесі қажет болды: ұшқыштың орны жерден кабинаға кіру үшін лифт ретінде пайдаланылды. Ұшқыш орындықты электрмен төмен түсіріп, оған отырып, кабинаға көтерді. Герметизация жүйесі эвакуация процедурасын қиындатты, ұшқыштың және орындықтың винт айналымын болдырмау үшін төмен қарай шығарылуын қажет етті. Сондай-ақ, алдыңғы бөлігі тік жазықтықта үш градусқа жоғары және алты градусқа төмен қарай бұрылуға қабілетті болды. Алдыңғы бөлігінде екі 37 мм Т9 зеңбірегі бекітілген, ал екі .50 калибрлі пулеметі жылдамдатылатын бекіткіште орналастырылған. Зеңбіректер мен пулеметтердің қозғалысын арнайы компенсациялық нысана бақылап тұрды. Осылайша, ұшақтың ұшу бағытын өзгертпей зеңбірек траекториясын көтеруге болады. Үлкен алдыңғы бөлігі оған әзіл-қалжыңды «Александр жартылай аққу, жартылай қаз» әнінен шабыттанған «Swoose Goose» деген лақап атын берді: «Александр – қаз». Бұл ат ең көне сақталған B 17 ұшағымен де бөліседі.

Пайдалану тарихы

41 1210 ұшағының алғашқы прототипі 1943 жылғы 15 қаңтарда сынаққа түсті. Сынақтар көрсеткендей, көрсеткіштері кепілдік берілген деңгейден айтарлықтай төмен болды. Сонымен қатар, XH 2470 қозғалтқышының әзірлемесі тоқтатылды. Allison V 3420 қозғалтқышын орнату мүмкін болғанымен, ол ұшақ конструкциясына маңызды өзгерістер енгізуді қажет етті. Күтілетін кешігулер мен шығындар өндіріс көлемін ұлғайту туралы мәселені қарастырмау шешіміне алып келді. Прототиптер Lycoming қозғалтқыштарындағы мәселелер мен қосалқы бөлшектердің жетіспеуіне дейін тәжірибелік бағдарламада пайдаланылды. Екінші прототип, 42 108994 (бірақ қателікпен 42 1211 деп боялған), эксперименталды GE турбокомпрессормен жабдықталды және бірінші прототиптің әдеуір уақыт бойы ұшуын қамтамасыз ету үшін "қосалқы бөлшектерге арналған ұшаққа" айналдырылмас бұрын он рет ұшты.