Кіріспе

Қызметкерлерге арналған әлеуметтік жәрдемақы бағдарламасы

Америка Құрама Штаттарындағы қызметкерлерге арналған көмек бағдарламасы әдетте тегін және құпия бағалау, қысқа мерзімді кеңес беру, ұсыныстар мен қызметкерлерге арналған ілеспе қызметтер ұсынады. EAP кеңесшілері қызметкерлердің және ұйымдық мәселелер мен қажеттіліктерін шешу үшін басшылар мен бақылаушылармен консультациялық түрде жұмыс істей алады. Көптеген корпорациялар, академиялық мекемелер және/немесе мемлекеттік органдар ұйымдарға жұмыс орнындағы зорлық-зомбылықтың, психикалық жарақаттың және басқа да төтенше жағдайлардың алдын алуға және олармен күресуге көмектесуде белсенді. Қызметкерлерге қолдау көрсету үшін түрлі бағдарламалар бар. ЭАП бағдарламалары негізінен жұмысқа қатысты мәселелерге бағытталған болса да, жұмыс ортасынан тыс проблемаларға көмектесетін түрлі бағдарламалар да бар. EAP бағдарламаларының танымалдылығы жылдар бойы артып келеді.

Ерте қалыптасуы

ЭАП-тың тамыры 1930 жылдардың соңына дейін барып жетеді және ол кәсіби алкоголизммен күреске бағытталған бағдарламалардың негізінде қалыптасты. Жұмыста ішімдік ішу жиі кездесетін дәуірде, адамдар оның еңбекке және өнімділікке тигізетін әсерін байқады. Бұл өнеркәсіптік жұмыстар үшін елеулі мәселеге айналды және жұмыс орындарындағы алкоголизмді түзету бағдарламаларының басты назарына бөленді. 1939 жылға қарай, Анонимді алкоголиктер (АА) қозғалысы АҚШ-тың орталық және солтүстік-шығыс аймақтарында тарала бастады. "Қайта жаңғыру" процесіндегі адамдар өз тәжірибелерін басқа жұмысшылармен қуана бөлісе бастады. Осылайша ЭАП қозғалысы бастау алды. Бизнес де жұмыскерлерін оңалту және өнімділіктің артуы арқылы бағдарламалардың тиімділігін көре бастады. Бұл жетістіктер осы бағдарламаның қандай басқа да мәселелерді шеше алатыны туралы ой тудырды.

Қалыптасу

1962 жылы Kemper Group алкоголизмді оңалту бағдарламасын енгізді, кейіннен бағдарламаны өз қызметкерлерінің отбасыларының қажеттіліктерін де қанағаттандыру үшін кеңейтті. Отбасыларды қосу бағдарламаның қызметін некелік, эмоционалдық, қаржылық, құқықтық және есірткіге тәуелділік мәселелерін шешуге бағытталды. Содан кейін штаттар да осы үрдіске қосылып, қоғамдық маскүнемдікті айыптады және алкоголизмді ауру ретінде қарастыра бастады. NIAAA-ның басымдығы алкоголизмді зерттеу және емдеуді бастау болды. Сондай-ақ, олар штаттарға ЭАП мамандарын жұмысқа алу және оқыту үшін гранттар беруге күш салды. 1970 жылдары Ұлттық алкоголизм жөніндегі кеңес (NCA) және Еңбек және басқару әкімшілері мен алкоголизм жөніндегі консультанттар қауымдастығы (ALMACA) құрған Кәсіби алкоголизм бюросы ЭАП тұжырымдамаларын таратуға көмектесті. Олар ақпарат тарату, конференциялар мен семинарлар ұйымдастыру арқылы мамандар мен қоғамның білімін арттырды. Хьюз заңы қабылданғаннан кейін емдеу орталықтарының саны да артты. Бұл орталықтарда оңалту процесіне көмектесу үшін ЭАП мамандары жұмыс істейді. АҚШ-тағы емдеу орталықтарының нақты саны белгісіз.

Экономикалық дағдарыстың салдары

1980 жылдардағы экономикалық дағдарыс кезінде қызметкерлерге көмек көрсету бағдарламаларында маңызды өзгерістер орын алды. Осы кезеңде үкімет бағдарламаларды қысқартуға мәжбүр болды. Бұл психикалық денсаулық саласындағы мемлекеттік органдардың, емдеу орталықтарының және жеке кеңес беру фирмаларының ЭАП саласына енгісі келетін өнеркәсіптермен серіктестік құру арқылы сақталуына әкелді. Алайда, бұл бағдарламалардың тиімділігіне күмән тудырды. Қысқартулар ЭАП мамандарының даярлау сапасына және олардың жұмыстың нәтижелілігіне әсер ете бастады. Осы уақытта жұмыс істейтін адамдардың жағдайы да өзгерді. Адамдар кезекте тұруға және дағдарыстың салдарынан жұмыс іздеуге мәжбүр болды.

11 қыркүйектен кейін

Соңғы жылдары АӨЖ (Employee Assistance Programs) қызметтерінің бағыты өзгерді. АҚШ-та және әлемде болған оқиғалар АӨЖ-дің маңыздылығын арттырып, оларға деген қажеттілікті күшейтті. АӨЖ-ге технологияның дамуы, террористік шабуылдар, табиғи апаттар, мүгедектерге қатысты заңнама және жұмыс орнындағы зорлық-зомбылық та әсер етті. Қызмет көрсететін мамандар жұмыскерлер арасында посттравматикалық стресс синдромы (ПТСС) және кәсіби стресс, депрессияның көбейгені туралы жиі хабарлай бастады.

Әскери қызмет / ардагерлер

Әскери қызметте әр түрлі көмек бағдарламалары бар, олар қаржылық көмек көрсету бағдарламаларынан бастап, отбасылық кеңес беру, депрессиямен күресу және бейімделу бағдарламаларына дейін қамтиды. Әскери қызметкерлерге көмек көрсететін ең ірі ұйымдардың бірі – Military One Source. Military One Source тікелей әскери қызметшілерге және олардың отбасыларына қызметтер ұсынады, сонымен қатар нақты қажеттілік болған жағдайда, адамдарды қоғамдық ұйымдарға жолдауға да көмектеседі. Егер біреу көмекке мұқтаж болса және ол белсенді қызметтегі әскери қызметші, әскери қызметшінің отбасы мүшесі, ардагер немесе ардагердің отбасы мүшесі болса, Military One Source ұсынатын көмек бағдарламалары туралы қосымша ақпаратты олардың веб-сайтында таба алады. Соңғы екі онжылдықта әскери қызметкерлерге көмек көрсету бағдарламалары едәуір кеңейді. Бұрын алкогольге қарсы бағдарламалармен басталған көмек, енді қаржылық мәселелерге, денсаулық сақтауға, отбасылық денсаулыққа көмек көрсетуге дейін жетті. 2000 жылдан бері психикалық денсаулық бағдарламалары посттравматикалық стресс бұзылысы (ПТСР) және мидың жарақаттануы (ТМЖ) туралы білім артуына байланысты қарқынды дамыды. Отбасыларға арналған бірнеше бағдарлама бар, сондай-ақ екі жұбайы да белсенді қызметтегі әскери қызметшілерді құрайтын отбасыларға көрсетілетін көмек те артты, себебі олардың саны күрт өсті. 2000 жылдары жалақы күніне берілетін несиелердің танымал болуына байланысты қаржылық бағдарламалар да кеңейтілді, нәтижесінде әскери қызметшілер арасындағы қарыз да өсті. Әскери-теңіз күштерінің көмек қоры (NMCRS) – әскери қызметшілердің қарызға түскен әріптестеріне көмектесу үшін әскери қызметшілердің өзі құрған ұйым. Бұл қор көптеген әскери қызметшілерге көмектесті, себебі әскери қызметші себепсіз 300 долларға дейін, ал себебі бар жағдайда, несие сомасы мен мерзіміне байланысты пайызсыз немесе төмен пайызбен қарыз ала алады. Әскери-теңіз күштерінің көмек қоры күтпеген мәселелер туындағанда көптеген әскери қызметшілерге көмек көрсетті. Әскери-теңіз күштерінің көмек қоры туралы қосымша ақпаратты www.nmcrs.org сайтынан табуға болады. Ең ірі ардагерлерге көмек көрсету бағдарламаларының бірі – Ардагерлер істері басқармасы (VA). VA ардагерлерге денсаулық сақтау, білім беруге көмек, уақытша тұрғын үймен қамтамасыз ету, психикалық денсаулық, қаржылық көмек, әйел ардагерлерге көмек және мансап іздеуге көмек қоса алғанда, түрлі қызметтер көрсетеді. Ардагерлер істері басқармасы – еліміздің кез келген жеріндегі ардагерлерге, егер олар ар-намысын жоғалтпаған болса, қызметтерін ұсынатын ұлттық жүйе. Ардагерлер істері басқармасы туралы қосымша ақпаратты www.va.gov сайтынан табуға болады.