Кіріспе

Шыршалар туысы

Tetraclinis (сонымен қатар арар, араар немесе Сиктус ағашы деп те аталады) – кипарис тұқымдасы Cupressaceae-ге жататын мәңгі жасыл қызыл жемісті ағаштардың туысы, оған тек бір түрі енеді – Tetraclinis articulata, сонымен қатар Thuja articulata, сандарак, сандарак ағашы немесе Барбария туясы деп белгілі, және ол Батыс Жерорта теңізі аймағына эндемик.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл Солтүстік-Батыс Африкаға, Марокко, Алжир және Тунис Атлас тауларында өсіп, Мальтадағы екі шағын, оқшауланған популяциясымен және Еуропадағы Испанияның оңтүстік-шығысындағы Картахена жанында таралған. Ол ыстық, құрғақ субтропиктік Жерорта теңізі климатында салыстырмалы түрде төмен биіктікте өседі.

Таксономия

Оның ең жақын туыстары - Платиклад, Микробиота және Калоцедрус, соңғысына ең жақын ұқсастығы бар. Ескі мәтіндерде кейде Thuja немесе Callitris деп қарастырылған, бірақ ол осы туыстармен одан азырақ байланысты. Бұл, тамырынан қайта өсіп (жаңарту арқылы) жаңа өркендер шығара алатын сирек қоныс теректерінің бірі, бұл өрттен және жануарлардың орташа деңгейде жайылуынан сақтануға бейімделуі. Ұзақ жылдар бойы қайта-қайта өсіп тұрған ескі ағаштардың тамырында ірі өспелер (бұршақтар) пайда болады, олар "лупиа" деп аталады. Цитрус ағашының ағашы, тарихта "тиин ағашы" деп те белгілі, әсіресе ағаш тамырының негізіндегі өспелерден жасалған декоративтік ағаш өңдеуге қолданылады. Ол ежелгі заманнан бері қолданылып келеді (θύον, цитрус), және Рим империясы кезінде құнды жиһаз жасау үшін пайдаланылды. Мароккодағы нарық тұрақсыз, ол өспелерге баса назар аударады және бұл түрдің кең ауқымда ағаш кесуіне әкеліп соқты. Бұл түрдің мал жайылымынан да қауіп бар, себебі мал жейтін биіктікке жетпес бұрын жаңа өркендер өліп қалуы мүмкін.