Кіріспе

Өндірістік жалпы шығындарды дайын өнім есебіндегі жұмыстарға есептеу үшін қолданылатын ставка.

Алдын ала белгіленген жалпы шығындар ставкасы – дайын өнім есебіндегі жұмыстарға өндірістік жалпы шығындарды есептеу үшін қолданылатын ставка. Алдын ала белгіленген жалпы шығындар ставкасы кезең басталмас бұрын есептеледі. Бірінші қадам – алдағы кезеңде өндірісті қамтамасыз ету үшін қажетті қызмет көлемін бағалау. Екінші қадам – сол қызмет көлеміндегі жалпы өндіріс шығындарын бағалау. Үшінші қадам – жалпы өндірістік жалпы шығындардың болжамды сомасын шығынның болжамды жалпы сомасына немесе қызмет көлеміне бөліп, алдын ала белгіленген жалпы шығындар ставкасын есептеу. Есептеуде қолданылатын жалпы қызмет негіздеріне тікелей еңбек ақысы, тікелей еңбек сағаттары немесе машина сағаттары кіреді. Бұл белсенділік ставкаларымен байланысты, ол белсенділікке негізделген есептеуде қолданылатын ұқсас есептеу. Жалпы шығындарды есептеу және қолдану үшін бір ғана, бүкіл зауыт бойынша база қолданылған кезде, әдетте алдын ала белгіленген жалпы шығындар ставкасы қолданылады. Содан кейін жалпы шығындар алдын ала белгіленген ставканы нақты көлем бірліктеріне көбейту арқылы есептеледі. Есептелген жалпы шығындар мен нақты жұмсалған жалпы шығындар арасындағы кез келген айырмашылық артық немесе жетіспейтін жалпы шығындар деп аталады.

Алдын ала белгіленген мөлшерлеменің қажеттілігі

Болжамдарға негізделген алдын ала белгіленген мөлшерлемені қолданудың орнына, неге жалпы шығындар мөлшерлемесі нақты жалпы өндірістік шығындарға және ай сайын, тоқсан сайын немесе жыл сайынғы негізде жұмсалатын іс-әрекет базасының нақты жалпы сомасына негізделмейді? Егер нақты мөлшерлеме ай сайын немесе тоқсан сайын есептелетін болса, жалпы шығындардағы немесе қызмет базасындағы маусымдық факторлар жалпы мөлшерлеменің өзгеруіне әкелуі мүмкін. Мысалы, Иллинойс штатындағы зауытты жылыту мен салқындату шығындары қыс және жаз айларында ең жоғары, ал көктем және күз айларында ең төмен болады. Егер жалпы шығындар мөлшерлемесі әрбір айдың немесе тоқсанның соңында нақты шығындар мен қызметке негізделген болса, онда жалпы шығындар мөлшерлемесі қыс және жаз айларында көтеріліп, көктем және күз айларында төмендейді. Нәтижесінде екі бірдей жұмыстың бірі қысқы, екіншісі көктемгі кезеңде аяқталса, өндірістің басқа шығындары әртүрлі болады. Көптеген менеджерлер өнімнің құнының осындай өзгеруінің ешқандай пайдасы жоқ деп санайды. Мұндай өзгерулерді болдырмау үшін нақты үстеме шығын мөлшерлемелерін жыл сайын немесе одан да сирек есептеуге болады. Алайда, егер жалпы шығындар мөлшерлемесі жыл сайын нақты шығындар мен қызметтің негізінде есептелетін болса, кез келген нақты жұмысқа тағайындалған өндірістік жалпы шығындар жыл соңына дейін белгілі болмайды. Мысалы, 2В47 жұмыс орнының құны жыл соңына дейін белгілі болмайды, тіпті жұмыс наурыз айында аяқталып, тапсырыс берушіге жеткізілсе де. Осы себептерге байланысты, көптеген компаниялар өздерінің шығынды есепке алу жүйелерінде нақты шығынды есепке алу мөлшерлемелерін емес, алдын ала белгіленген шығынды есепке алу мөлшерлемелерін қолданады. Мұндай мөлшерлемені пайдалану кәсіпорынға әр жұмыстың аяқталған кездегі жалпы шамамен шығынын анықтауға мүмкіндік береді. Соңғы жылдары өндіріс жұмыстарының автоматтандырылуы машиналық уақытты есептеудегі қызмет базасы ретінде қарастыруға әкелді.

Жалпы шығындар мөлшерлемесін есептеу үшін қандай негізді қолдану керек

Берілген тапсырыс үшін дұрыс негізді анықтауға болатын көптеген жолдар бар. Осы негіздер:
Тікелей еңбек құны: Бұл негіз өндіріс еңбекке көп қатысты болғанда қолданылады. Тікелей еңбек сағаттары: Егер жұмысшылар жұмыс істеген сағаттарына қарай төленсе, бұл негіз қолданылады. Басты құн: Фабрика тек бір түрлі өнім шығарғанда басты құн пайдаланылады. Машина уақыты: Өндіріс көбінесе автоматтандырылған болса, бұл негіз қолданылады.