Кіріспе

Сионистік жастар қозғалысы (תנועות הנוער היהודיות הציוניות) – еврей балалары мен жасөспірімдерінің білімді, әлеуметтік және идеологиялық тұрғыдан дамуы үшін құрылған ұйым, соның ішінде Израиль мемлекетінде бейнеленген еврей ұлтшылдығына сенімділік кіреді. Қазіргі заманғы жастар қозғалысының лидерлері қозғалыстың идеологиялық мақсаттарына бағытталған тәрбие беру үшін бейресми білім беру әдістерін пайдаланады.

Тарих

Сионистік жастар қозғалыстарының көпшілігі 20 ғасырдың басында Шығыс Еуропада құрылды, еврей халқының өз отанында ұлттық қайта жандануын қалап, жақын арада сионистік қозғалыстың белсенді және ажырамас бөлігіне айналды. Барлығы алияны (Израиль еліне көшіп келуді) және қауымдық бірлікке баса назар аударды, сонымен қатар көптегендер табиғатқа оралуға ұмтылды. Кейбір адамдар Blau Weiss-ті алғашқы сионистік жастар қозғалысы деп санайды. 1912 жылы Германияда құрылған оның жас көшбасшылары неміс жастар қозғалысында кең таралған саяхаттар мен серуендеу мәдениетінен шабыт алды. 1922 жылы ресми сионистік платформаны қабылдаған қозғалыс, ауыл шаруашылығына негізделген өмір салтын қанағаттандырды, оның көптеген мүшелерін Палестинадағы кибуцтар қозғалысына бастады. Еуропадағы ұлтшылдық пен антисемитизмнің күшеюі, Шығыс Еуропадағы погромдар және еврейлердің неміс жастар ұйымдарына қабылдамауы, еврей жастарының сионистік ұлттық санасын оятып, олардың идеализміне үндеді. Жастар қозғалыстары саясат, еврей білімі, қоғамдық ұйымдастыру және сионизмде маңызды рөл атқарды, әсіресе екі дүниежүзілік соғыс аралығында. Еуропа ішінде олар Холокосттың геттолары мен лагерьлеріндегі еврей қарсылық қозғалыстарының және еврей партизандарының ядросы болды. Олар сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропадан қашуға, Берихаға жетекшілік етті, әсіресе Палестинаға, онда көптеген аман қалған мүшелер қоныстанды. Халықаралық Холокост зерттеулер мектебінің мәлімдемесіне сәйкес, мақсат – сионизм руында еврейлерді Палестинаға әкелу болды. Кейбіреулер Палестинаға көшіп келуді аман қалғандардың жазылуы мен қалыпты өмірге оралу жолындағы алғашқы қадам деп қарады. Шығыс Еуропаның көптеген қозғалыстары әлемдік ұйымдар ретінде құрылды, бірақ олардың ықпалы шектеулі болды. Палестинадағы түлектер 1920 жылдардан бастап өз қозғалыстарын ұйымдастырды, олардың басты назарында жаңашылдық пен жеке өсу (хагшама атцмит) тұрды. Олар Жаңа Ишувты нығайтты, әсіресе кибуцтар қозғалысын құрды және Израильдің саяси партияларымен байланыс жасады немесе оларды құрды. 1948 жылы Израильдің тәуелсіздік декларациясы жарияланғаннан кейін, қозғалыстардың білім беру сияқты кейбір функцияларын мемлекет өз мойнына алды. Елдің өсуі мен дамуымен бірге, қозғалыстардың мақсаттары өзгерді, бірақ ерте сионизмнің жаңашылдық идеалдарына деген қызығушылық азайды. Диаспорадағы еврейлер арасында сионистік жастар қозғалысының мәні уақыт және орынға байланысты өзгерді. Жалпы сионистік қозғалыс күшті болған кезеңдерде, мысалы, алты күндік соғысқа дейін, қозғалыстар ерекше белсенділік танытты. Сионистік мақсаттарға жұмыстанумен қатар, қозғалыстар еврей білімі мен әлеуметтенудің маңызды құралы ретінде қарастырылды, әсіресе басқа мүмкіндік болмаған жағдайда. Сондықтан, мықты қоғамдық құрылымдардың дамуымен жастар қозғалыстары көбінесе азырақ рөл атқарды. Көптеген жастар, әсіресе американдық еврейлердің үлкен қауымдастығынан, идеологиялық ізденістерсіз еврейлік әлеуметтік топтарды таңдады.

Білім беру әдістері

Жастар қозғалысы өз мүшелеріне идеологияны сіңдіру үшін бейресми білім беру әдістерін пайдаланады. Бұл көбінесе қатысушылардың өз топтарында әлеуметтенетін және лагерьтердегі жүйелі кездесулер арқылы іске асырылады. Атап айтқанда, лагерьлерде, бірақ барлық өзара іс-қимылдарда қозғалыстар мүшелерінің еркін өркендеуіне мүмкіндік беретін, ерекше әлеуметтік ортаны құрайтын қарсы мәдениет жасалады, бірақ бұл ортада қозғалыстың идеологиясына басымдық беріледі. Соңғы кезде жастар қозғалысының қарсы мәдениетінің күші әлсіреп бара жатқаны және оны қайта жандандыру қажеттігі туралы пікірлер айтылуда. Іс-шаралар мен лагерьлер көбінесе жас көшбасшылардың, қатысушылардан бірнеше жас үлкен адамдардың басшылығымен өтеді. Осының нәтижесінде көшбасшылар мен қатысушылар арасында достық қарым-қатынас орнатылып, жеке мысал арқылы басшылыққа (дугма ишаты) ұмтылыс туындайды, яғни көшбасшының білім беру тәсілі – өзінің қозғалыстың адал, белсенді және идеологиялық мүшесі болуымен жүзеге асырылады.

Ақталу (Хагшама)

Білім берумен қатар, қозғалыстың тәжірибесі жеке идеологияны іске асыруға, яғни хагшама атцмитқа бағытталған, бұл көбінесе қозғалыстың өзінің идеологиясымен тығыз байланысты. Әдетте, диаспора қозғалысының мүшесі үшін бұл Израильге көшіп баруды білдіреді, ол – сионистік идеалдардың жоғары мақсаты ретінде қарастырылады. Көптеген қозғалыстар қатысушылардың топтарын бірлесіп осы қиын қадамды жасау үшін ұйымдастырады, олар алия процесіне бірге дайындалатын олим (иммигранттар тобы) gar'in құрайды.

Қызмет жылы (Шнат Шерут)

Израильде белсенді қозғалыс мүшелері орта мектепті бітіргеннен кейін және Израиль қорғаныс күштеріне қатарына қосылу алдында, қозғалыстың басшылығына бір жыл жұмсауы жиі кездеседі.