Кіріспе

Христиан дініндегі бала шейіт Приска – христиандық сенімі үшін азапталған және қаза болған жас римдік әйел. Оның туған және қайтыс болған күні белгісіз. Ол Шығыс православиесінде, Католик шіркеуінде және Англикан қауымында қасиетті әрі шейіт ретінде құрметтеледі. Кейбір аңыздардың айтуынша, ол Жаңа өсиеттегі Прискила мен Ақила жұбайының Прискасы емес деп ғалымдар санайды, олар апостол Пауылдың достары болған. Ол, әсіресе Англияда бала шейіт ретінде құрметке ие. Оның мерекесі қаңтардың 18-і.

Аңыз

Аңыз бойынша, әулие Приска асыл текті отбасыдан шыққан. Он үш жасында Киелі Петр оны крещение рәсімінен өткізген деп есептеледі. Император Клавдий одан Аполлон құдайына құрбандық шалуды бұйырды. Ол христиандық сеніміне орай бас тартқандықтан, қиналып соққыға ұшырап, түрмеге қамалды. Соңында оны амфитеатрде арыстанға тастады, бірақ арыстан тыныштанып, оның аяқтарына жатып алды. Италиялық ақын Марта Марчина (1600–1646) өзінің "Musa Posthuma" кітабындағы екі өлеңінде Присканың шейіттік сәтін суреттейді, онда арыстанның мейірімділігі мен адамның қатыгездігі салыстырылады. Ол үш күн бойы құлдар түрмесінде аштықтан азапталды, қиын сұрақтарға тартылды және өртке лақтырылды. Дегенмен ол тірі қалды, бірақ Римнен Остияға дейінгі Via Ostiensis жолының оншы шақырымында басы кесілді.

Комментарийлер

Бұл римдік шейіт кім екенін анықтау қиын, себебі оған қатысты әртүрлі ақпарат үш түрлі адамға қатысты болуы мүмкін. Авентинде Әйелі Присканың шіркеуі бар. Ол V ғасырда еске алынған және IV ғасырда салынған Titulus Priscoe атаулы шіркеуі орнында тұр. XVIII ғасырда осы шіркеудің жанынан 224 жылғы жазуы бар қола тақташа табылды, онда испан қаласында азаматтық құқық берілген Каюс Марий Пуденс Корнелиан атты сенатор туралы мәлімет болған. Мұндай тақташалар әдетте құрмет көрсетілген адамның үйіне қойылғандықтан, сенатордың сарайы кейіннен шіркеу салынған жерде тұрған болуы мүмкін. Бұл атаулы шіркеуді құрған немесе, мүмкін, үшінші ғасырда сол жердегі үйдің бір бөлігін христиан қызметтеріне берген Прискила Пуденс Корнелиан отбасынан шыққан болуы ықтимал. Шейіт Прискиланың қабірі Via Salaria бойындағы римдік Прискила катакомбасында құрметпен сақталған. Жерлеу орны VII ғасырғы римдік шейіттердің қабірлеріне жасалған жол көрсеткіштерде нақты айтылған. Прискила катакомбасында жерленген шейіт сол отбасынан шыққан ма, әлде атаулы шіркеуді құрғанмен бір адам ба екенін дәлелдеу мүмкін емес. Дегенмен, қандай да бір туыстық байланыс болуы мүмкін, себебі Прискила есімі Ацилий Глабриондардың сенаторлық отбасында да кездеседі, олардың жерленген жері Via Salaria бойындағы Прискила катакомбасында орналасқан. Martyrologium Hieronymianum 18 қаңтарда Via Salaria-да шейіт болған Прискилла есімді бір адамды еске алады. Бұл Прискилла, әрине, қабірі Прискила катакомбасында сақталған және жетінші ғасырғы саяхаттарда еске алынған Прискилламен бір адам. VIII ғасырғы аңыз бойынша, Titulus Priscoe-нің негізін салушы – Пауылдың досы Прискилла, оның үйі кейіннен шіркеу салынған жерде болған. Тағы бір аңыз, Приска Via Ostiensis жолындағы ондық белгіде бас кесілгенін айтады, ал оның денесі Папа Евтихиан Авентиндегі Приска шіркеуіне көшірілген. Бұл әңгіменің бәрі тарихи шындыққа сай келмейді және оның егжей-тегжейлі сипаттамалары мүмкін емес. 18 қаңтар күні осы Прискилланың өлім жазасына кесілген күні ретінде белгіленгендіктен, ол Прискила катакомбасында жерленген римдік шейіт Прискилламен бір адам болуы мүмкін. Оның мерекесі 18 қаңтарда тойланады. Акта S. Priscae оның Клавдий II (268–270) кезінде азап шегуін және оның денесі кейіннен Авентинге көшірілген Via Ostiense-де жерленгенін айтады, бұл аңыз, Присканы Петрдің Римде болған кезінде көрсететін аңыздан артық сенімділікке ие емес.