Көкжидек соусы – Құс қонағына (Thanksgiving) және Рождествоға дайындалатын дәстүрлі соус. Тарихы, рецепті, әртүрлі елдердегі ерекшеліктері туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кранбериден жасалған соус немесе тұздық – кранбери жемісінен жасалған соус немесе тұздық, көбінесе Солтүстік Америкада Алғыс айту күні кешкі асымен, ал Ұлыбритания мен Канадада Рождество кешкі асымен бірге дәмдеуіш ретінде немесе гарнир ретінде беріледі. Соус жасалған аймаққа байланысты дәмі әртүрлі болуы мүмкін: Еуропада көбінесе аздап қышқыл, ал Солтүстік Америкада көбінесе тәттірек болады.
Sauce or relish made from cranberries
Cranberry sauce or cranberry jam is a sauce or relish made out of cranberries, commonly served as a condiment or a side dish with Thanksgiving dinner in North America and Christmas dinner in the United Kingdom and Canada. There are differences in flavor depending on the geography of where the sauce is made: in Europe it is generally slightly sour tasting, while in North America it is typically more heavily sweetened.
Тарих
Кранбери соусының рецепті 1796 жылы Амелия Симмонс жазған «Американдық тамақ дайындау» кітабында кездеседі, бұл американдық автордың жазған алғашқы белгілі аспаздық кітабы. 1606 жылы Микмак халқы Порт-Рояльдегі француз қоныс аударушыларын кранберримен таныстырды. Оларды кеспе қантпен тәттілендіріп, сол жылы Солтүстік Америкадағы алғашқы Алғыс айту күніне ұсынған. Қоныс аударушылар Францияға жіберген хаттарында өздері «кішкентай қызыл алмалар» деп атаған жемісті жегендерін айтқан. Порт-Рояль есептерінде кранберри сипатталған мәзірлер кездеседі. Бүгінгі күні Акадияда оны әлі де «pommes de prés», яғни «шалғы алмалары» деп атайды. Қажылар Массачусетс шығанағында өсетін жабайы кранберри туралы білгенмен, алғашқы Алғыс айту күні кешкі асында кранбери соусы болған деген күмәнді. Бірінші Алғыс айту күніне арналған бастапқы дереккөздерде кранберри туралы ешқандай мәлімет жоқ. Тек «индиялық жүгері», жабайы түйеқұс және су құстары, сондай-ақ бұғы еті туралы айтылған. Қалғаны тағам тарихшыларының болжамдарынан тұрады. Бастапқы дереккөздерде толтыру туралы мәлімет болмаса да, 17 ғасырда құстарды дастарқанға дайындаудың кең таралған тәсілі болған. Плимут плантациясы жариялаған «Алғыс айту күніне арналған нұсқаулықта» кранберриді толтыру рецептерінде қолданған болуы мүмкін екені айтылады, бірақ қанттың тапшылығына байланысты одан соус жасау ықтимал емес. Кранбери соусы алғаш рет 1912 жылы Массачусетс штатының Хансон қаласында Солтүстік Америка тұтынушыларына ұсынылды. 1941 жылы консервіленген кранбери соусы нарыққа шықты, бұл өнімді жыл бойы сатуға мүмкіндік берді. Кранбери соусын түрлі еттермен, оның ішінде түйеқұс, шошқа, тауық және ветчинамен бірге беруге болады. Кранбери соусын Ұлыбритания мен Канадада Рождествода, ал Америка Құрама Штаттары мен Канадада Алғыс айту күнінде түйеқұспен бірге жиі жейді, ал басқа жағдайларда оны сирек жейді немесе ұсынады.
The recipe for cranberry sauce appears in the 1796 edition of American Cookery by Amelia Simmons, the first known cookbook authored by an American. In 1606, the Mi'kmaq people introduced the French settlers in Port Royal, Nova Scotia to Cranberries. They would have been sweetened with maple sugar and served at the settlers first Thanksgiving in North America that year. The settlers described eating what they called “small red apples" in letters send back to France. Port Royal reports contained menus describing cranberries. They are still called “pommes de prés”, or meadow apples, today in Acadia. Although the Pilgrims may have been aware of the wild cranberries growing in the Massachusetts Bay area, it is unlikely that cranberry sauce would have been among the dishes served at the First Thanksgiving meal. Cranberries are not mentioned by any primary sources for the First Thanksgiving meal. The only foods mentioned are "Indian corn", wild turkey and waterfowl, and venison. The rest remains a matter of speculation among food historians. Although stuffings are not mentioned in primary sources, it was a common way to prepare birds for the table in the 17th century. According to a "Thanksgiving Primer" published by the Plimoth Plantation, cranberries may have been used in the stuffing recipes, but it is unlikely they would have been made into a sauce because sugar was very scarce. Cranberry sauce was first offered to consumers in North America in 1912 in Hanson, Massachusetts. Canned cranberry sauce appeared on the market in 1941, allowing the product to be sold year round. Cranberry sauce can be used with a variety of meats, including turkey, pork, chicken, and ham. Cranberry sauce is often eaten in conjunction with turkey for Christmas in the United Kingdom and Canada or Thanksgiving in the United States and Canada, and it is only rarely eaten or served in other contexts there.
Дайындық
Ең қарапайым жусаны соусы жусанды қантты суға қайнатып, жидектері жарылып, қоспасы қалың болғанша пісіруден тұрады. Кейбір рецепттерге басқа да ингредиенттер қосылады, мысалы, тілімделген бадам, апельсин шырыны, апельсин қабығы, имбирь, клен сиропы, порт айнасы немесе даршын.
The most basic cranberry sauce consists of cranberries boiled in sugar water until the berries pop and the mixture thickens. Some recipes include other ingredients such as slivered almonds, orange juice, orange zest, ginger, maple syrup, port, or cinnamon.
Саудаға арналған кранберри сорты
Саудадағы жусан жемісі соусы сұйық және қоюландырылмаған, немесе қоюландырылған немесе желе тәрізді болып, түрлі ингредиенттермен тәттіленуі мүмкін. Желе тәрізді соусты банкадан ыдысқа шығарып, кесілген күйінде немесе кесу үшін бүтіндей үстелге қоюға болады.
Commercial cranberry sauce may be loose and uncondensed, or condensed or jellied and sweetened with various ingredients. The jellied form may be slipped out of a can onto a dish, and served sliced or intact for slicing at the table.