Кіріспе

Ирландиялық суретші Фрэнсис Денби (16 қараша 1793 – 9 ақпан 1861) – романтизм дәуірінің ирландиялық суретшісі. Оның фантазиялық, драмалық пейзаждары Джон Мартиннің пейзаждарымен шатестік жасайды. Денби бастапқыда Бристоль мектебі деп белгілі болған суретшілер тобының орталық тұлғасы болған кезде өзінің фантазиялық стилін дамытты. Оның ең үлкен жетістіктері 1820 жылдары Лондонда болды.

Ерте өмір

Ирландияның оңтүстік-шығысында дүниеге келген ол егіздердің бірі еді; әкесі, Джеймс Денби, Уэксфорд маңындағы кішкентай шаруашылығын жүргізді, бірақ 1807 жылы оның қазасы отбасының Дублинге көшуіне себеп болды, ал Фрэнсис әлі мектеп оқушысы болатын. Ол Корольдік Дублин қоғамының мектептерінде сурет салуды бастады; және Джеймс Артур О'Коннор деген тәжірибесіз жас суретшінің басшылығымен пейзаждар салуға кірісті. Денби Джордж Петримен де танысты. 1813 жылы Денби О'Коннор мен Петримен бірге Лондонға сапарлады. Өте жеткіліксіз қаржымен жасалған бұл саяхат тез аяқталды, сондықтан олар үйлеріне жаяу қайтуға мәжбүр болды. Бристольде олар тоқтап, Денби акварель суреттері үшін аз ғана ақы ала алатынын түсініп, тынымсыз жұмыс істеп, Лондон көрмелеріне маңызды туындыларын жіберді. Онда оның ірі майлы суреттері көп ұзамай назар аудартты.

Бристоль мектебі

1818-19 жылдары Данби Бристоль мектебі деп аталатын бейресми суретшілер тобының мүшесі болды. Ол олардың кешкі сурет салу жиналыстарына қатысып, жергілікті пейзаждарды суреттеу үшін шығуға жиналды. Оның "Авон шатқалының көрінісі" (1822) тобы ұнататын жерде сурет салатын адамдарды бейнелейді. Данби 1824 жылы Бристольді тастап кеткеннен кейін де шамамен он жыл бойы Бристоль мектебінің мүшелерімен байланыста болды. Топ бастапқыда Эдвард Бердтің айналасында құрылған, және оның ықпалы Данби стилінде көрінеді. Мысалдарға Данбидің "Балалар шағын қайықпен жүзеді" (1821 ж.) және "Мысырдан Израильдің құтылуы" (1825) туындыларындағы кейіпкерлерді бейнелеу кіреді. Данби сонымен қатар Эдвард Вильерс Риппиңиллмен жақын болды, оның стилі Бердтің ықпалымен Данби стилімен бірге дамыды. Бристоль суретшілері, әсіресе әуесқой Фрэнсис Голд, Данбидің көбірек қияли және поэзиялық стильге ұмтылуына ықпал етті. 1820 жылы Фрэнсис Данби "Яваның Упас ағашын" Британ институтында көрсететін болғанда, Камберленд өзінің беделін пайдаланып, оның жақсы қабылдануын қамтамасыз етті. Сондай-ақ, олардың хат алмасуларынан Камберленд Данбиге сурет салу үшін тақырыптар ұсынғандығы дәлелденген. Камберленд Уильям Блейктің жақын досы болды.

Данбидің атмосфералық "Сиқырлы арал" туындысы 1825 жылы Британ институтында, содан кейін Бристоль институтында Бристольде сәтті көрмеге қойылды, және бұл өз кезегінде басқа Бристоль мектебінің суретшілеріне ерекше әсер етті.

Жетістік

"Упас ағашы" (1820) және "Исраилдің босатылуы" (1825) оған Корольдік академияның қауымдас мүшесі болып сайлануға мүмкіндік берді. Ол Бристольден Лондонға көшіп, 1828 жылы Британ институтында "Алтыншы мөрдің ашылуы" туын көрмеге қойды, соның нәтижесінде осы институттан 200 гинея сыйлық алды; осы картинадан кейін Апокалипсис тақырыбында тағы екі туын салған.

Кейінгі жылдар

Денбиді 1828 жылы Кристофер Мур мүсінмен бейнелеген. 1829 жылы Денбидің әйелі оны тастап, суретші Пол Фальконнер Пулмен бірге қашып кетті. Денби Лондонды тастап кетіп, ол ешқашан онда өмір сүре алмайтынын және Академия оған көмектесудің орнына, бір жолмен оны жақсы пайдаланбағанын мәлімдеді. Он жыл бойы ол Швейцариядағы Женева көлінде өмір сүрді, қайық жасауға құмар богемиялық өмір салтын ұстанды, тек кейде ғана сурет салды. Ол өзінің беделін және мансабын қайта жаңғыртты. Оның басқа суреттері: «Алтын ғасыр» (шамамен 1827 жыл, 1831 жылы көрмеге қойылған), «Оның киген зергерлік бұйымдары бағалы және сирек болған» (1837), «Кешкі оқ» (1848). Денбидің кейінірек салған суреттері, мысалы, «Көктемгі күнге гимн айтатын орман нимфасы» (1845) оның ертерек стиліне қарағанда тыныш, сәл салмақтырақ және көңілдірек болды; бірақ ол «Кеме апаттауы» (1859) үшін өзінің бұрынғы стиліне оралды. Ол өмірінің соңғы жылдарын Девон графтығындағы Экзмут қаласында өткізіп, 1861 жылы қайтыс болды. Джон Мартин және Дж. М. У. Тернермен бірге Денби романтизм дәуірінің көрнекті британдық суретшілерінің бірі саналады. Денбидің екі ұлы да пейзаж суретшілері болды. Ұлы Джеймс Фрэнсис Денби (1816–75) Корольдік академияда көрме өткізді. «Ол күн шығысы мен батуын бейнелеуде шеберлік танытты». Кіші ұлы Томас Денби (1817–86) Уэльс көріністерінің акварель суреттеріне маманданған. 1866 жылы екіншісі Корольдік академияның мүшесі болып ұсынылды, бірақ бір дауысқа жетпей сайлаудан шығып қалды.