Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джордж Кукордың фильмі.
Film by George Cukor
Торольд Дикинсон режиссерлік еткен 1940 жылғы британдық фильмнің қайта түсірілімі. Кукордың нұсқасы бұрынғы фильмге қарағанда көлемді әрі бюджеті жоғары болды және материалға өзгеше атмосфера сыйлайды. Бірінші фильммен шатасуды болдырмау үшін Кукордың нұсқасы бастапқыда Ұлыбританияда «Торнтон алаңындағы кісі өлтіру» деп аталды. Фильм түпнұсқа сахналық пьесадан көптеген айырмашылықтарды қамтиды, алайда орталық сюжет желісі күйеуінің қылмыстық әрекеттерінен әйелінің назарын аудару үшін оны ақылынан айыруға тырысуынан тұрады. «Газ жарығы» фильмі 1944 жылдың 4 мамырында Metro Goldwyn Mayer компаниясы тарапынан көрсетілімге шығарылып, сыншылардың жоғары бағасын алды. Ол 17-ші «Оскар» сыйлығына жеті номинация ие болды, оның ішінде «Үздік фильм» номинациясы да бар, нәтижесінде екі сыйлысқа қол жеткізді: «Үздік әйел актер» (Бергман үшін) және «Үздік өндіріс дизайны». 2019 жылы Конгресс кітапханасы бұл фильмді «мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызға ие» деп танып, АҚШ Ұлттық кино реестріне енгізу үшін іріктеді.
A remake of the 1940 British film of the same name directed by Thorold Dickinson, Cukor's version had a larger scale and budget than the earlier film, and lends a different feel to the material. To avoid confusion with the first film, Cukor's version was originally titled The Murder in Thornton Square in the UK. The film features numerous deviations from the original stage play, though the central drama remains that of a husband trying to drive his wife insane in order to distract her from his criminal activities. Gaslight was released theatrically on May 4, 1944, by Metro Goldwyn Mayer to critical acclaim, and received seven nominations for the 17th Academy Awards, including for the Best Picture, winning two: Best Actress (for Bergman), and Best Production Design. In 2019, the film was selected for preservation in the United States National Film Registry by the Library of Congress as being "culturally, historically, or aesthetically significant".
Сюжет
1875 жылы әлемге әйгілі опера әншісі Элис Алквист Лондондағы үйінде өлтірілгеннен кейін оның жетім немересі Пауланы оның ізімен Италияға жібереді. Ересекте Паула екі апталық романтикадан кейін өзінің аккомпаниаторы Грегори Антонға үйленеді. Олар Лондонға қоныстануға келіседі және оның марқұм әпкесінің бос тұрған үйін иеленеді. Паула әпкесі өлтірілгенін еске түсіріп, Грегори Алистің үй жиһаздарын шатырдың төбесінде сақтауға кеңес береді. Паула Сергис Бауэр деген кісіден әпкесінің ақсақалына хат тапқанда, Грегори ашуланып, бірақ кешірім сұрайды. Ол жас қызметші қыз Нэнсиді жалдап, оның "жоғары күйзеліске ұшыраған" әйеліне ешқашан кедергі жасамауын талап етеді. Паула Грегори оның ұмытқыштығын сөгіп отырғанына таңғалады, бірақ Лондон мұнарасына барған кезде, ол оған берген мұралық брошені таба алмайды, бірақ ол оның қол қалтасында қауіпсіз сақталған. Ол тақтамен жабылған төбеден шыққан шуларды естіп, Грегори үйде болмаған кезде газ шамдарының себепсіз күңгірттеніп жатқанын байқайды, ол оны тек оның қиялы деп сендіреді. Грегори Нэнсимен флирт жасайды, оның әйеліне деген жеккөрушілігі Пауланың жүйкелерін нашарлатады. Оның уайымдаған мінез-құлқын бала кезінен Әлистің құрметіне ие болған Шотландия Ярдағы инспектор Брайан Камерон байқайды. Пауланың әпкесіне ұқсастығына таңғалған Кэмерон салқын істі қайта ашуға тырысады, ал Алисаның өлтірілгенінен кейін патшалық асыл тастар сыйлығы табылмағанын біледі. Әйелін әлемнен оқшаулап, Грегори оны клептоман деп сендіреді, ол суретті жасыруға жауапты және көпшілік арасында болу үшін тым нашар. Грейго оны өзінің ескі отбасы досының ұйымдастырған қонағына барудан тоқтата алмай, Пауланы сағатын ұрлады деп айыптайды. Ол оны портфельінен тапқанда, Паула қонақтардың алдында истерикалық күйге түседі. Пауланы үйіне алып бара жатқан Грегори ашуланып, оның анасы психикалық ауруханада қайтыс болғанын және Сергис Бауэрден тапқан хаттың ешқашан болмағандығын айтады. Паула ақыл-есінен күмән келтіріп, күйзеледі. Осы арада Камерон Грегориді бақылайтын патрульді жалдады, олар жақын маңдағы тасталған үйге жиі барады және Пауланы институционалды етуді жоспарлап отыр. Грегори сыртта болған кезде, Камерон Полаға көмек ұсынады, бұл шынымен де, шашыраған газ шамдары мен шашыраған газ шамдары шынымен де бар екенін растайды. Ол Грегоридің Алистің заттарын іздеу үшін көрші бос үйдің шатыры арқылы өзінің шатырына кіргенін түсінеді. Ол төбедегі жарықты қосқанда, төменгі қабаттағы жарыққа газдың түсуі азаяды. Кэмерон Грегоридің үстелін ашып, Паула Бауэрдің күйеуі алдаған хатты табады. "Грегори" - бұл шын мәнінде Сергис Бауэр, ол Алисаны өлтірді, бірақ оның зергерлік бұйымдарын таба алмастан үзілді. Пауламен некелесу оның әпкесі үйіне кіру үшін жасалған схема, содан кейін Пауланы институционалды түрде ұстау және осылайша Алистің мүлкіне толық қол жеткізу үшін айлакер стратегия. Сол кезде Сергис Әлистің әйгілі костюмдерінің біріне тігілген асыл тастарды анық көреді. Ол төмен түсіп, үстелінің кілтін қақпаған екен. Ақылынан талған Паула бір ер адамның келіп кеткенін мойындайды. Пауланы қорғау үшін мейірімділікпен пісіретін Элизабет Сергисті бұл оның қиялынан шыққан нәрсе екенін және Пауланың үмітсіздігінен шығатынын айтады. Камерон пайда болып, Сергисті қуып, оны төбешікке шығарып, оны креслоға байлайды. Ақыры Паула өзінің ақыл-ойының дұрыс екеніне сенімді болғаннан кейін, оны босатуға шақырған Сергиспен жалғыз қалды. Оның орнына Паула оны мазақтайды, оның қолындағы пышақ шындыққа ұқсамауы мүмкін екенін және "жоғалған" брошканы табуы мүмкін екенін ойлайды. Полиция Сергисті қуып жібергенде, Кэмерон Пауланы қайта көруге қызығушылық білдіреді.
In 1875, after world famous opera singer Alice Alquist is murdered at her London home, her orphan niece Paula is sent to Italy to follow in her footsteps. As an adult, Paula marries her accompanist Gregory Anton after a two week whirlwind romance. They agree to settle in London and occupy her late aunt's long vacant townhouse. Paula grapples with the memory of her aunt's murder, and Gregory suggests storing Alice's furnishings in the attic. When Paula finds a letter to her aunt from a man named Sergis Bauer, Gregory reacts violently but apologizes. He hires a young maid, Nancy, and insists that she never bother his "high strung" wife. Paula is surprised when Gregory chides her supposed forgetfulness, but on a visit to the Tower of London, she cannot find an heirloom brooch he gave her, although it was stored safely in her handbag. She is plagued by noises coming from the boarded up attic, and notices the gaslights dimming for no apparent reason when Gregory is not home, which he assures her is only her imagination. Gregory flirts with Nancy, whose disdain for his wife only worsens Paula's nerves. Her anxious behavior is noticed by Inspector Brian Cameron of Scotland Yard, a childhood admirer of Alice. Struck by Paula's resemblance to her aunt, Cameron attempts to reopen the cold case, discovering that a gift of royal jewels was not recovered after Alice's murder. Isolating his wife from the world, Gregory convinces her that she is a kleptomaniac, responsible for hiding a painting, and is too unwell to be in public. Unable to prevent her from attending a party hosted by her old family friend, Gregory accuses Paula of stealing his watch. When he "finds" it in her handbag, Paula becomes hysterical in front of the guests. Taking Paula home, Gregory angrily claims that her mother died in an asylum, and that the letter she discovered from Sergis Bauer never existed. Doubting her own sanity, Paula breaks down. Meanwhile, Cameron has recruited a patrolman to watch Gregory, who they learn often visits an abandoned house nearby, and is planning to institutionalize Paula. While Gregory is out, Cameron offers Paula his help, confirming that the attic noises and flickering gaslights are indeed real. He deduces that Gregory has been entering his own attic through a skylight via the neighboring vacant house, to search through Alice's belongings. When he turns on the attic lights, the gas to the downstairs lights is reduced. Cameron pries open Gregory's desk, and Paula finds the letter from Bauer that her husband insisted was a delusion. "Gregory" is actually Sergis Bauer, who murdered Alice but was interrupted before he could find her jewels. His marriage to Paula was a scheme to gain access to her aunt's home, followed by a cunning strategy to have Paula institutionalized and so gain full access to Alice's estate. At the same time, Sergis discovers the jewels hidden in plain sight, sewn into one of Alice's famous costumes. He returns downstairs to find his desk unlocked. The mentally exhausted Paula admits that she was visited by a man. To protect Paula, the kindly cook Elizabeth assures Sergis that this was merely a figment of her imagination, driving Paula to despair. Cameron appears and confronts Sergis, chasing him into the attic and tying him to a chair. Finally convinced of her own sanity, Paula is left alone with Sergis, who urges her to cut him free. Instead, Paula taunts him, musing that the knife in her hand might not be real and also finding the "missing" brooch. As the police drive Sergis away, Cameron expresses interest in seeing Paula again.
Өндіріс
Пьесаның және 1940 жылғы британдық фильмнің табысынан шабыттанған Metro Goldwyn Mayer қайта түсіру құқығын сатып алды, бірақ барлық қолданыстағы фильмдердің түпнұсқаларын жою шартын қосты, тіпті оларды жоюға дейін баруға әрекет етті. Алайда, бұл бұйрық толыққанды орындалмаған, себебі 1940 жылғы "Газлы шам" фильмі бүгінгі күнге дейін кинотеатрларда көрсетіліп, теледидарда трансляцияланып, DVD форматында шығарылуда.
Encouraged by the success of the play and the British 1940 film, Metro Goldwyn Mayer bought the remake rights, but with a clause insisting that all existing prints of the first film be destroyed, even to the point of trying to destroy the negative. Evidently that order was not honored to the letter, since the 1940 Gaslight remains available for both theatrical exhibition, television screenings, and DVD release.
Пьесаның атауын атау
Өзін-өзі дамыту және танымал психология авторлары кейде фильмнің атауын (осылай-ақ "етістікке айналдыру" деп те аталады) және оны етістік ретінде қолданады. Осы ретте, "газбен шатастыру" – фильмдегі басты кейіпкердің шатастырылуына ұқсас тәсілмен, бір немесе бірнеше адамды манипуляциялауды білдіреді.
Self help and popular psychology authors sometimes denominalize the film's title (also known as "verbing") and use it as a verb. Gaslighting, in this context, refers to manipulating a person or a group of people, in a way similar to the way the protagonist in the film was manipulated.