Кристина Фойл: Кітап дүкенінің иесі және қайырымдылық қордың негізін қалаушысы
Christina Foyle
Кристина Фойл (1911-1999) – ағылшын кітап сатушы, лондондық Foyles кітап дүкенінің иесі. Әдеби түскі ас ұйымдастырушы, кітап бизнесінің дамуына үлес қосыпты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кристина Агнес Лилиан Фойл (30 қаңтар 1911 – 8 маусым 1999) – ағылшын кітап сатушысы және «Фойлз» кітап дүкенінің иесі болған.
Christina Agnes Lilian Foyle (30 January 1911 – 8 June 1999) was an English bookseller and owner of Foyles bookshop.
Ерте өмір
Мисс Фойл (оны солай атағанды ұнататын) Лондонда, Лондонның батыс бөлігіндегі Чаринг Кросс жолындағы «Фойлз» дүкенінің иесі, белгілі кітап сатушы Уильям Фойлдың қызы ретінде дүниеге келді. Бұл дүкенді 1904 жылы Уильям және оның інісі Гилберт Фойл құрған. Тағы бір бауырласы – «қаттамалы картонды» ойлап тапқан және «Boxfoldia» компаниясын негіздеген Чарльз Генри Фойл еді. 1930 жылы, он тоғыз жасында, Фойл әлемдегі алғашқы әдеби түскі ас ұйымдастырды, онда көрнекті жазушылар мен басқа да белгілі тұлғаларды жинап, оларды көпшілікпен кездестірді. Бұл идея оған Киплинг, Шоу, Г.Уэллс және басқа жазушылармен кітап сатып алып тұрғанда сөйлескенде келді, ол осындай мүмкіндіктің басқаларға да ұнайтынын ойлады. Бұл сондай-ақ оның әкесі бастаған, тамақ-сусыз өтетін, сәл аз табысқа ие болған әдеби лекциялардың жалғасы болды. Лекциялар әдетте «Дорчестер» немесе «Гросвенор Хаус» қонақүйінде өтетін, ал спикер (оның ішінде Бертран Рассел мен Маргарет Тэтчер) кітапты және оның авторын мақтап сөз сөйлейтін. «Дұрыс кітап клубы» консервативтік және классикалық либералдық идеяларды қамтитын кітаптарды қайта басылымға шығарды. 1945 жылы дүкенді басқару Мисс Фойлға берілді. Оның басшылығымен дүкенде инвестициялар азайды, жалақысы төмен, кез келген уақытта жұмыстан босатылатын қызметкерлер жұмыс істеді. Ол кітап дүкені қызметкерлерінің кәсіподақ құруына қарсылық көрсетті, көптеген қызметкерлерді алты айлық еңбек стажына жетпес бұрын жұмыстан шығарды, себебі олар шектеулі жұмыс орнының қорғалу құқығына ие болатын. Ол электрондық кассаларды немесе калькуляторларды орнатудан бас тартты, ал тапсырыстар телефон арқылы қабылданбады. Бірақ дүкен Германиядан да қымбат кітаптарды алдын ала төлемсіз тапсырыс беруге дайын болды. Дүкенде төлем жүйесі үш кезеңнен тұратын: кітапқа есеп-фактура алу, есеп-фактураны төлеу, содан кейін кітапты алу, себебі сатушыларға қолма-қол ақшамен жұмыс істеуге рұқсат берілмеген. Кітаптар тақырыпқа немесе авторға емес, баспагерге қарай жіктеліп қойылған. Мисс Фойл өмірі бойында көптеген көрнекті әдеби және саяси тұлғалармен кездесті. Оның жеке хаттар жинағында Адольф Гитлерден келген хат бар, онда ол нацистердің кітап өртеуіне қатысты шағымын жауаптап берген. Оның әдеби достарының арасында Кингсли Амис, Шарль де Голль, Д.Х.Лоуренс, Ехуди Менухин, Дж.Б.Пристли, Джордж Бернард Шоу, Маргарет Тэтчер, Эвелин Во және Г.Уэллс болды.
Miss Foyle (as she liked to be called) was born in London, the daughter of William Foyle, a leading bookseller, owner of Foyles, on the Charing Cross Road in the West End of London. The shop had been established in 1904 by William and his brother Gilbert Foyle. Another brother was Charles Henry Foyle, inventor of the "folding carton" and founder of Boxfoldia. In 1930, when she was nineteen, Foyle created the world's first public literary luncheon, bringing together notable writers and other distinguished figures, to meet members of the public. The idea came to her from talking to Kipling, Shaw, H. G. Wells, and other writers while they were buying books, and thinking that others might enjoy such a chance. It also followed on from the literary lectures, without food or drink, started by her father, which were less successful. They usually took place at the Dorchester or the Grosvenor House Hotel, and usually a guest speaker (who included Bertrand Russell and Margaret Thatcher) spoke in praise of a book, as well as the author. The Right Book Club republished titles with conservative and classical liberal themes. In 1945, control of the shop passed to Miss Foyle. It was under her that the shop stagnated, with little investment and poorly paid staff who could be fired on a whim. She resisted unionisation of bookshop staff, sacking most employees just before they had worked there six months, when they would gain limited job protection rights. She refused to install electronic tills or calculators, and orders would not be taken by phone. The shop would, however, order expensive books from as far off as Germany without prepayment. The shop operated a payment system that required customers to queue three times: to collect an invoice for a book, to pay the invoice, then to collect the book: because sales staff were not allowed to handle cash. There was a shelving arrangement that categorised books by publisher, rather than by topic or author. Foyle met many leading literary and political figures during her life. Her collection of personal correspondence included a letter from Adolf Hitler, responding to her complaint about Nazi book burning. Her literary friends included Kingsley Amis, Charles de Gaulle, D. H. Lawrence, Yehudi Menuhin, J. B. Priestley, George Bernard Shaw, Margaret Thatcher, Evelyn Waugh and H. G. Wells.
Фойл қоры
Фойл қоры 2001 жылы Кристина Фойлдің өсиеті бойынша құрылған. Ол Ұлыбританияның басқа да қайырымдылық ұйымдарына, негізінен өнер мен білім салаларында (2009 жылға дейін денсаулық сақтау саласында да) гранттар береді. 2010 жылғы есептерде 76 миллион фунт стерлингтен астам қаражат тіркелген. Басқа гранттармен қатар, 2011/12 жылдары Британ кітапханасына Еуропаның сақталған ең көне кітабы – Киелі Кутберт Ізгі хабарын сатып алуға үлкен қаржылық көмек көрсетті. 2010 жылдың маусым айына дейін Фойл қоры 41,4 миллион фунт стерлинг сомасында гранттар ұсынды.
The Foyle Foundation was founded in 2001 under the terms of Christina Foyle's will. It makes grants to other UK charities, mainly in the fields of the arts and learning (until 2009, also health). The 2010 accounts showed funds of over £76 million. Among other grants it made a large donation to the appeal to purchase the oldest intact European book, the St Cuthbert Gospel, for the British Library in 2011/12. To the year ending June 2010 £41.4m worth of grants had been offered by the Foyle Foundation.