Кіріспе

Дауыл құдайы Баал Баал Зефонның эпитет (Баал Сафон; Акад: Bēl azi (dIM UR. SAG); Угарит: baʿlu ṣapāni; Хури: Tešub albağe; Мысыр: br ḏpwn), сондай-ақ Бағал зефон деп транслитерацияланған, Қанахандық дауыл құдайы Бағалдың эпитеті (лат. (сөзбе-сөз) "Ием") деп аталады; ол Угарит жазбаларында Хадад деп аталады. Таудың маңыздылығы мен орналасуына байланысты ол еврей тілінде "солтүстік" дегенді білдіреді; сондықтан бұл атау кейде Солтүстік Иесі деп аударылады. Ол грек құдайы Зевспен теңестірілді Зевс Касиос эпитетінде және кейіннен римдік Юпитер Касиуспен теңестірілді. Бағал-Зафон теңіз саудасының қорғаушысы деп саналғандықтан, оның құрметін білдіретін киелі орындарды Жерорта теңізі маңында қанахандықтар мен финикиялықтар салған. Осылайша "Бағал-Сефон" деген атау жергілікті жерлерге де қолданыла бастады.

Құдай

Бағал-Зафон есімі Угариттан табылған мифологиялық жазбаларда кездеспейді. Оның орнына, бұл Бағалдың осы түрін басқалардан, мысалы Бағал Угариттен ажырату үшін қолданылатын рәсімдер мен хаттар нұсқаулықтарында кездеседі. Екі таудың үстінде тұрған дауыл құдайының бейнесі оған байланысты. Ең ерте кездескен сурет құдайдың екі таудың үстінде тұрып, қатты ұрып-соғып тұрған күйі (бұл Бағалмен байланысты) б.з.б. Ал басқа суреттерде ол таққа киініп, қолындағы таяғын ұстап отырған күйінде бейнеленген. Теңіз саудасының қорғаушысы ретінде оның ғибадатханалары да асқазанға арналған тас зәкірлерді алды. Асархаддон мен Тир патшасы Баал арасындағы келісімде Баал Сафон Баал Шамем мен Баал Малагеден кейін үшінші орынға ие болды. Бағал-Зафонға оның Джебель-Акра мен Угариттегі ғибадатханасынан басқа Тир мен Карфагенде де табынып, Тахпанес колониясының басты құдайы ретінде қызмет еткендігі белгілі. 14 ғасырдағы Угарит патшасының Египет перғауынға жазған хатында Баал-Зафон Амонға теңестірілген. Зевс Касиос ғибадатханалары Мысырда, Афинада, Эпидавроста, Делоста, Корфуда, Сицилияда және Испанияда расталған, соңғы рет Римнің Германия шекарасында 3-ші ғасырда айтылған.

Бағал Зефонның тас тас тасшасы

Мысырлықтардың қанахандық құдай бейнеленген бұл суреті - ол суреттелген жалғыз орын, сондықтан оны басқа жерлерден анықтау үшін бұл өте жақсы бастама. Эйтхан Леви Баал-Сефон мен "Азиялық Сет" арасында ұқсастық бар екенін айтады. Сеттің қасиеттері - мүйіз, бір қолында анк, екіншісінде вашалық сұлтандар және сақал. Ол мысырлық ақ тәжге ұқсайтын, лотос гүліне ұқсайтын ұзын жіппен аяқталатын шоқжабақты бас киім киеді. Бұл жерде Бағал да дәл осылай суреттелген сияқты.