Румынияның абсурд әдебиетінің тұңғыш өкілі Урмуз

Кіріспе

Румын жазушысы (1883–1923)

Урмуз (настоящее имя – Димитрий Дим. Ионеску Бузеу; псевдоним – Деметру Дем. Демитреску Бузу, сондай-ақ Хурмуз немесе Сиривиш деп те аталады; 17 наурыз 1883 – 23 қараша 1923) – румын жазушысы, заңгер және мемлекеттік қызметкер, Румыния авангардының культты тұлғасына айналған. Оның абсурдистік қысқа проза мен поэзиядан тұратын жиынтық шығармалары румын әдебиеті мен юморында жаңа жанр ашты және бірнеше буын модернистердің қиялын баурап алды. Урмуздың «Ерекше (немесе таңғажайып) беттері» еуропалық модернизмнен тәуелсіз болды, бірақ кейбіреулері футуризмнің ықпалында туған болуы мүмкін; олардың мағынасыз өлеңдерге, қара юморға, нигилистік тенденцияларға және санадан тысқары әлемді зерттеуге берілгендігі дадаизм мен абсурд театрының дамуына үлкен әсер еткені айтылады. «Воронка мен Стамат», «Исмаил мен Турнавиту», «Алғазы және Груммер» немесе «Фуксиад» сияқты жекелеген туындылары – күнделікті ортада қорқынышты және формасын өзгертетін жандар туралы пародиялық фрагменттер, кейіннен сюрреализм қабылдаған әдістерді алға тартады. Урмуздың мектеп кезеңіндегі ерекшелігі мен қоғамдық өмірден кетуі арасындағы өмірі көбінесе құпия болып қала береді, ал кейбір ізгілікпен айтылған әңгімелер мақсатты түрде бұрмаланған деп саналады. Оның туындыларындағы түсініксіз бейнелер әртүрлі интерпретацияларға мүмкіндік береді. Ол 1910-шы жылдардағы қоғамдық өмірдің сатиригі, күтпеген консерватор және ностальгиялық, немесе эмоционалды түрде алыс эзотерик ретінде қарастырылды. Урмуздың тірілігінде оның әңгімелерін тек досы, актер Джордж Сиприан ойнап, «Cuget Românesc» газеті модернист жазушы Тюдор Аргезидің қолдауымен үлгі ретінде жариялады. Сиприан мен Аргези Урмуз бен жаңа авангард арасындағы байланысты жасауға жауапты болды, ал олардың Урмузды насихаттау қызметін Иоан Винеа, Гео Богза, Люциан Боз, Саша Пана және Эжен Ионеско сияқты тұлғалар одан әрі күшейтті. 1930-шы жылдардың соңынан бастап Урмуз элиталық сыншылардың назарына ілігіп, оны 20 ғасыр әдебиетіне қабылдағандар да, оны әзілкеш деп ескергендер де болды. Сол кезде оның қызметі Богза редакциялаған авангардтық журналға, сондай-ақ Сиприанның «Дрейк басы» драмасына да ықпал етті.

Urmuz (, pen name of Demetru Dem. Demetrescu Buzău, also known as Hurmuz or Ciriviș, born Dimitrie Dim. Ionescu Buzeu; March 17, 1883 – November 23, 1923) was a Romanian writer, lawyer and civil servant, who became a cult hero in Romania's avant garde scene. His scattered work, consisting of absurdist short prose and poetry, opened a new genre in Romanian letters and humor, and captured the imagination of modernists for several generations. Urmuz's Bizarre (or Weird) Pages were largely independent of European modernism, even though some may have been triggered by Futurism; their valorization of nonsense verse, black comedy, nihilistic tendencies and exploration into the unconscious mind have repeatedly been cited as influential for the development of Dadaism and the Theatre of the Absurd. Individual pieces such as "The Funnel and Stamate", "Ismaïl and Turnavitu", "Algazy & Grummer" or "The Fuchsiad" are parody fragments, dealing with monstrous and shapeshifting creatures in mundane settings, and announcing techniques later taken up by Surrealism. Urmuz's biography between his high school eccentricity and his public suicide remains largely mysterious, and some of the sympathetic accounts have been described as purposefully deceptive. The abstruse imagery of his work has produced a large corpus of diverging interpretations. He has notably been read as a satirist of public life in the 1910s, an unlikely conservative and nostalgic, or an emotionally distant esotericist. In Urmuz's lifetime, his stories were only acted out by his thespian friend George Ciprian and published as samples by Cuget Românesc newspaper, with support from modernist writer Tudor Arghezi. Ciprian and Arghezi were together responsible for creating the link between Urmuz and the emerging avant garde, their activity as Urmuz promoters being later enhanced by such figures as Ion Vinea, Geo Bogza, Lucian Boz, Sașa Pană and Eugène Ionesco. Beginning in the late 1930s, Urmuz also became the focus interest for the elite critics, who either welcomed him into 20th century literature or dismissed him as a buffoonish impostor. By then, his activity also inspired an eponymous avant garde magazine edited by Bogza, as well as Ciprian's drama The Drake's Head.

Атауы

Урмуздың толық аты Димитрий Дим. Ионеску Бузеу (немесе Бузеу) болды, бала кезінде Димитри Дим. Дмитриску Бузеу болып өзгертілді, кейін Деметру Дем. Деметреску Бузау ретінде орнықты. Деметреску тегі румындық ата тегін білдіретін сөз, "escu" жұрнағы қолданылған: оның әкесі Димитри (Деметру, Дюмитру) Ионеску Бузу деп танымал болды. "Бузеу" деген қосымша, бастапқыда "Бузеу" деп аталып, отбасының осы қалаға қатысы бар екенін көрсетеді. Георгий Циприанның сөзіне қарағанда, "Ciriviș" (румын тіліндегі "еріген майды" білдіретін "cerviș" сөзінің өзгеруі) және "Mitică" (Думтрудың лақап аты) есімдері жазушы мектепте оқып жүргенде пайда болған, ал "Урмуз" кейінірек қолданыла бастады. Жазушының баршаға танымал аты оның тілегінен тумаған, Аргези оны өз-өзіне қол жұмсағанға бір жыл бұрын таңдап алып, жұртшылыққа таңған. "Хурмуз" жазуы 1920 жылдары жиі қолданылған, бірақ кейін қате деп танылды. Тіл мамандарының түсіндіруінше, "[h]урмуз" сөзі румын тіліне ерекше қосымша ретінде енген, көбінесе "шыны мұнық", "бағалы тас" немесе "қар жидесі" деген мағынаны білдіреді. Бұл сөз Шығыс арқылы келген, ал мағынасы Ирандағы Ормуз аралындағы мұнық саудасымен байланысты. Ол 1890 жылдары Куртеа де Аргеш ауруханасының директоры болды. Урмуздың көптеген туыстары болған ("көп", Циприанның айтуынша).

Болашақ Урмуз солтүстік Мунтениядағы Куртеа де Аргеш қаласында дүниеге келді және бес жасында ата-анасымен бірге Парижде бір жыл өтті. Отбасы ақырында Румынияның астанасы Бухарестке қоныстанды, онда оның әкесі Матей Басараб ұлттық колледжінде гигиена пәнін оқытты. Кейін ол неміс идеализмімен және 19 ғасырдың ақыны Михаи Эминескудің философиялық көзқарастарымен танысып, әсер көрген болуы мүмкін. Болашақ жазушыға одан да күшті әсер еткен тұлға – 20 ғасырдың басындағы румын комедия театрының көрнекті өкілі Иоан Лука Карагияле болды. Ионеску Бузу отбасы өнерге қызығушылық танытқан, Урмуз классикалық музыка мен бейнелеу өнеріне құмар болды, фортепианода ойнауды үйреніп, әуесқой суретші болды. Ол анасымен, өзі де пианист болғанмен, жақын қарым-қатынаста болды. Православ дінінің қызметкерінің қызы болған ол ұлына діни сенімді сіңіруге тырысты, бірақ сәтті болмады. Урмуз румын Афинеумында концерттерге қатысуды ұнатты және Циприанның жазуынша, он үш жасында абсолюттік музыканы жақсы түсінген. Жас жігіт сонымен қатар философ және эстет Титу Майорескудың дәрістеріне қатысқан, ол Эминеску мен Карагиялеге де әсер еткен. Циприанның сөзіне сүйенсек, бұл оқиғалар тез арада қызығушылықты жоғалтты, олар Урмузбен бірге "көшелерге шығып", әзіл-қалжыңмен айналыса бастады. Олардың алғашқы тәжірибесі – заңды өмір сүретін және сенімді жолаушылардан жеке куәліктерін көрсетуді талап ету болды. Оның тағы бір әріптесі, болашақ дәстүршіл ақын Василе Войкулеску жас Урмузды "жақсы мінезді алаяқ" деп еске алды, оның әзілдері "ақылға қонымды, байқау қиын" болған. Урмуздың шәкірттерінен құралған құпия қоғам "pahuci" деп аталды, оның құрамына Циприан ("Макферлан" лақап атымен), Александру "Бălălău" Бужореану және Костица "Пентагон" Григореску кірді. Бұл сөздің еврей тіліндегі "зеңку" деген сөзден шыққандығы айтылады. Циприан сондай-ақ Урмуздың философиялық ойлары мен абсурдты әзілдері басқа да әзілдер мен тәжірибелерге тікелей түрткі болғанын еске алады. Ол Сиривиштің шырылдап тұрған санаға қайғырып, "Менің жүрегім барлық нәрсемен біріккен" деп мәлімдегенін, бірақ содан кейін көрермендерді шырылдаулар көлік астында тұтқындалған әйелден келгеніне сендіргенін сипаттайды. Урмуз семинарияларда немесе басқа да дәстүрлі оқу орындарында оқыған ағаларымен де сөйлесіп, ұлтшылдық идеологияны қолдайтынын айтып, оларға "Хроникашылар" атты әнек ертегісінің жобасын оқып көрсеткен. Мектептен тыс өмірде жас жігіт интроверт болды және Сандквисттің сөзіне сүйенсек, "әсіресе қыздармен өте ұялшақ" болды. Циприан Сиривиштің сүйкімді сөздерін еске алады: ол көзіне түскен кез келген жас әйелге таныс болып көрінетін, бұрын кездескендерін айтып, оның қызығушылығын оятқаннан кейін, екеуінің де спорт үшін ет құстарын қалай өлтіргенін жалған айтқан. Пахучилер мектепті бітіргенде мектеп директорына қарсы соңғы наразылық акциясын жасады, олар оның кабинетіне барып, шеңберлеп секіріп жүрді. Топ мүшелері әртүрлі мансаптарға ие болғаннан кейін бұл топ тарап кетті, бірақ олар Spiru Godelea тавернасында жинала берді, онда олар әдепсіз және консервативті емес мінез-құлқымен танымал болды. Урмуз Бухарест медициналық институтына түсті, әкесінің қатаң талабымен деп айтылады. Циприанның сөзіне қарағанда, бұл оқу оның досы үшін қиын болды, ол "кадаверлермен тіл табыса алмайтынын" айтқан. Бұл жас жігіт диссекцияны көре алмағанын көрсетеді. Ол сонымен қатар музыка және декламация консерваториясында композиция және контрапункт сабақтарын алды.

The future Urmuz was born in the northern Muntenian town of Curtea de Argeș, and, at age five, spent one year in Paris with his parents. The family eventually settled in Romania's capital, Bucharest, where his father was hygiene teacher at Matei Basarab National College, At a later stage, he was also possibly familiarized with and influenced by German idealism and by the philosophical views of 19th century poet Mihai Eminescu. A more evident influence on the future writer was Ion Luca Caragiale, the main figure in early 20th century Romanian comic theatre. Ionescu Buzău's family had artistic interests, and Urmuz grew up with a fascination for classical music and fine art, learning to play the piano and taking up amateur oil painting. He got along best with his mother, who was also a pianist. The devout daughter of an Orthodox priest, she was unable to instill in her young son the same respect for the Church. Instead, Urmuz preferred to attend concerts at the Romanian Atheneum, and, Ciprian writes, had an advanced understanding of absolute music even at age thirteen. Reportedly, the young man was also in the attendance at lectures given by Titu Maiorescu, a philosopher and aesthete who had influenced both Eminescu and Caragiale. Also according to Ciprian, these events soon lost their shock value, leading him and Urmuz to "take to the streets", where they began their activity as pranksters. Their initial experiment was to pressure law abiding and credulous passers by into presenting their identity papers for inspection, and the apparent success earned Urmuz an unexpected following in school (his fans even heckled Vivat Dacia into accepting poultry heads as means of payment, before the society dissolved itself with ceremony). Another colleague, future traditionalist poet Vasile Voiculescu, recalled young Urmuz as "genially knavish", his humor being "cerebral, harder to detect and appreciate". The core group of Urmuzian disciples, organized as a secret society, comprised Ciprian (nicknamed "Macferlan" by Urmuz), Alexandru "Bălălău" Bujoreanu and Costică "Pentagon" Grigorescu, together known as the pahuci. Allegedly, the obscure word originated from the Hebrew for "yawns". Ciprian also recalls that Urmuz's philosophical musings or deadpan surreal humor were a direct inspiration for other pranks and experiments. He describes how Ciriviș acted out sadness for the plight of a screechy sledge (declaring "my heart is at one with all things in existence"), but then duped onlookers into believing that the squeaks came from a woman somehow trapped under the vehicle. Reportedly, Urmuz also approached his seniors training at seminaries or other traditionalist institutions, earned their attention by claiming to share the nationalist agenda, and then began reciting them nonsense lyrics such as an evolving draft of his mock fable "The Chroniclers". Outside school, the young man was still introverted, and, Sandqvist notes, "extremely shy, especially with girls." Ciprian recalls Ciriviș's engrossing pick up lines: he acted familiar to any young woman who caught his eye, assuring her that they had met once before, and, having stirred her curiosity, falsely recounting how they both used to kill flesh flies for sport. The pahuci welcomed their graduation with one final act of defiance against the school principal, whom they visited in his office, where they began hopping about in circles. Even though their group did not survive once its members took different career paths, they had regular reunions at the Spiru Godelea tavern, where they earned notoriety for their rude and unconventional behavior. Urmuz enrolled at the Bucharest Medical School, allegedly after pressures from his stern father. According to Ciprian, this training did not agree with his friend, who would complain of being "unable to make himself understood by the cadavers." This was probably a sign that the young man could not bear to witness dissection. while also taking lectures in composition and counterpoint at the Music and Declamation Conservatory.

Добружанның мансабы мен әскери өмірі

1904 жылы заң емтиханын тапсырғаннан кейін, Урмуз алғаш рет Аргеш округінің Коку (Рэчице) ауылында судья болып тағайындалды. Шамамен осы кезеңде (шамамен 1908), ол өзінің «Таңғажайып беттер» жинағындағы алғашқы үзінділерін қағазға түсірген, олардың кейбіреулері Кокудағы отбасылық жиын кезінде жазылған. Элиза Воворьянудың айтуынша, ол мұны негізінен анасы мен әпкелерін көңіл көтеру үшін жасады, бірақ Урмуз жергілікті билеушілерді де қуантты, олардың бірі тіпті қызының қолын сұрады (Урмуз бас тартты). Сол кезде Митика заманауи өнерге деген құштарлығын да тапты: ол 1907 жылы «Жердің даналығы» туындысына қызығушылық танытқан примитивист мүсінші Константин Бранкушиге табынды. Кейіннен ол Бухарестке жақын, Герганиге, Дембовица округіне жіберілді. Киприан жазушы Урмузды тауып, осы және басқа да әңгімелерді өзінің зиялы қауымдастығында танымал еткенін айтады. Ол сондай-ақ актерлік мансабында Бландузия бағында Урмуздың хаттарына сүйене отырып, кейіпкерлік өнер көрсеткенін айтады. Бұл оқиғалар Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуымен тұспа-тұс келді. 1914 және 1916 жылдың жазы аралығында, Румыния әлі бейтарап болған кезде, Киприанның «Бизар парақтарды» таратудағы күш-жігері ең жоғары деңгейге жеткен болуы мүмкін. Урмуздың мәтіндері қолжазба көшірмелері түрінде таралып, Бухаресттің богемалық қоғамына таныс болды, бірақ Урмуздың өзі әлі де белгісіз болды. Киприан мен әріптесі Григор Мэркулеску Каса Капша ресторанында «Бизар парақтардан» оқыған. Әдебиет тарихшысы Пол Сернаттың айтуынша, егер Киприанның Урмуз мәтіндерін ерте орындауы туралы әңгімелер рас болса, онда бұл румындық театр дәстүріндегі авангардтық қойылымдардың бірінші үлгісі болар еді. 1916 жылы Урмуз Александрия қаласына, Мунтень округіне судья болып ауыстырылды. Сол жерде ол сондай-ақ тағайындалған ақын және мектеп мұғалімі Михаил Кручеанумен кездесті. Кручеану кейін еске алғандай, Урмуз Италиядағы футуристер тобының өнеріне, әсіресе футурист көшбасшысы Филиппо Томмазо Маринеттитің поэзиясына қызығушылық танытты. Әдебиет тарихшысы Том Сандквисттің айтуынша, Урмуз алғаш рет 1909 жылдың басында жергілікті «Democrația» газетінде итальяндық бастамалар туралы оқыған болуы мүмкін. Осы немесе басқа кездесудің нәтижесінде ол өзінің қолжазбаларының біріне «Скице и нувеле aproape futuriste» («Эскиздер мен повестьтер дерлік футуристік») деген субтитр қосуға шешім қабылдады. Лейтенант шеніне жеткеннен кейін, бұл ерекше жеңілдіктері бар жақсы жалақылы жұмыс болды, бұл Урмузды богемалық батыр ретіндегі өміріне ыңғайсыздық тудырған болуы мүмкін. Сол кезде түсірілген фотосурет, сақталып қалған аздаған суреттердің бірі, Урмуздың күйзеліске ұшырап, уайымға батқандығын көрсетеді. Сандквист оны «қасіретке ұшыраған жалғыздық» және ұйқысыздықпен айналысатын клиент ретінде қарастырады. Ол былай деп қосты: «Соғыстар кезіндегі жағымсыз оқиғалардың нәтижесінде, Бухарестке үйіне оралған Деметру Деметреску Бузау ұзақ түнгі серуендермен өте аскетикалық және оқшау өмір сүруді таңдады». Урмуздың ерліктері мен әзіл-қалжыңдары көпшіліктің назарын аударды, ол өзінің шығармаларын богемалық жұртшылыққа оқыды деп күтілуде, мысалы Габровени мейрамханасында; кем дегенде олардың кейбіреулері ауызша әдебиеттегі еркін жаттығулар болды және мүлдем жоғалды. Газетте Аргезидің манифесті де жарияланды, онда ол «стерильді әдебиетке» қарсы күрес мақсатын және соғыстан кейінгі әдеби мәдениетте «күшке деген ерік» дамыту ниетін баяндады. Аргези кейінірек Урмузбен қарым-қатынасы қиын болғанын жазды, әсіресе хатшы оның басқа мансабын ашып жібереді деп қорқып қалды: «Ол Кассациялық сот оны өз атымен емес, Урмуз ретінде анықтауы мүмкін деп қорқып қалды». Хаттар арқылы олардың хат алмасуы, хатшы өзінің мәтіндері мен псевдонимін баспаға шығаруды тіпті қызықтырмағанын көрсетеді, оған Аргези: «Біздің әріптестік жасайтын аздың ішінде, сіз менің бірінші таңдауымсыз» деп жауап берді. Кейбір ертедегі дереккөздер оның емделмейтін аурудан зардап шегіп жүргенін айтады, бірақ ол сондай-ақ қару-жарақ пен олардың құрып кету мүмкіндігін қызықтыратын болған. Мысалы, 1914 жылы ол газеттерінде атыс қаруларына құрмет көрсетіп, олардың өз-өзіне қол жұмсауды ойлаған миға сиқырлы әсерін тигізіп отырғанын жазды. Сондай-ақ ол өмірдің мағынасыздығы мен бос екендігі туралы ойлармен бөліскен, оның қорқыныштарын 1914 жылы інісі Константиннің жерлеу рәсімі кезінде отбасы мүшелеріне жеткізген. Бұл Урмуздың алғашқы жақтастарының айтқандарымен үйлеседі: Гео Богза оның ұстазы «өткір зиялылығымен» жүзеге асырған деконструкциялық процесс табиғи аяқталуға жеткенде өзіне-өзі қол жұмсағанын айтады; Саша Пана Урмуз Бухаресттің әдеби аренасында билік құрып отырған «ақымақтардың» және «пайдакөрсетушілердің» көңілін көтеруден шаршады және әдеби тұлғасын «жұлдыздан шаңға» айналдыруға шешім қабылдап, денесін жою тәуекеліне барды. Сонымен қатар, академик Джордж Кэлинеску оның философиялық негіздемесі «ғасырымен үйлесетін» екенін айтты: «Ол өзіне ешқандай себепсіз ерекше тәсілмен өлуді қалады». Қалалық моргта сақталған денесі Урмуздың қайнағасы және әріптес хатшысы С. Стоическуға тапсырылды, ол жазушы неврозға шалдыққан деді. Бұл және басқа да баспасөз хабарламалары хатшы мен жарияланған автордың бір адам екенін атап өтпеді, ал жалпы жұртшылық олардың арасындағы байланысқа ұзақ уақытқа дейін хабардар болған жоқ. Қолжазба түрінде Урмуздың толық шығармалар жинағы тек 40 беттен, ең көп дегенде 50 беттен тұрады. Әртүрлі басқа қолжазбалар, күндіктер мен жүздеген афоризмдер сақталған, бірақ олар көп ұзақ бойға зерттеушілерге белгісіз болды.

Having passed his law examination in 1904, Urmuz was first appointed judge in the rural locality of Cocu (Răchițele), in Argeș County. It is probable that at around this stage (ca. 1908), he was committing to paper the first fragments in his collection Bizarre Pages, some of which were reportedly written during a family reunion in Cocu. According to Eliza Vorvoreanu, he was doing this mainly to entertain his mother and sisters, but Urmuz also amused local potentates, one of whom even offered his daughter's hand in marriage (Urmuz refused). At the time, Mitică also discovered his passion for modern art: he was an admirer of primitivist sculptor Constantin Brâncuși, fascinated by his 1907 work The Wisdom of the Earth. Later, he was dispatched closer to Bucharest, at Ghergani, Dâmbovița County. Ciprian tells of having discovered the writer in Urmuz, and popularizing this and other stories in his own circle of intellectuals. He also mentions that, in his budding acting career, he was basing some of his performances at Blanduzia Garden on Urmuz's letters. These developments coincided with the outbreak of World War I. Between 1914 and summer 1916, when Romania was still neutral territory, Ciprian's efforts of circulating the Bizarre Pages may have reached a peak. Urmuz's texts were probably spread around in handwritten copies, becoming somewhat familiar to Bucharest's bohemian society, but Urmuz himself was still an anonymous figure. Both Ciprian and fellow actor Grigore Mărculescu are said to have given public readings from the Bizarre Pages at Casa Capșa restaurant. According to literary historian Paul Cernat, if rumors about Ciprian's early performances of Urmuz's texts are true, it would constitute one of the first samples of avant garde shows in Romanian theatrical tradition. Around 1916, Urmuz had obtained a relocation, as judge in the Muntenian town of Alexandria. It was there that he met with poet and schoolteacher Mihail Cruceanu, also on assignment. As Cruceanu later recalled, Urmuz was captivated by the artistic revolt carried out in Italy by the Futurist group, and in particular by the poetry of Futurist leader Filippo Tommaso Marinetti. According to literary historian Tom Sandqvist, Urmuz may have first read about the Italian initiatives in the local newspaper Democrația, which had covered them in early 1909. As a result of this or another encounter, he decided to include, as a subtitle to one of his manuscripts, the words: Schițe și nuvele aproape futuriste ("Sketches and Novellas almost Futuristic"). Having reached the rank of Lieutenant, Reportedly, this was a well paid employment with special perks, which may have made Urmuz uncomfortable about his other life as a bohemian hero. A photograph portrait taken in that period, one of the few to survive, was read as an additional clue that Urmuz had become melancholy and anxious. Sandqvist also sees him as a "catastrophically lonely" and insomniac customer of the brothels, adding: "To all appearances as a result of disgusting experiences during the wars, returning home to Bucharest Demetru Demetrescu Buzău chose to live an extremely ascetic and isolated life with long night walks." Urmuz's feats and pranks were nonetheless attracting more public attention, and he himself allegedly read his work to a bohemian public, in places such as Gabroveni Inn; at least some of these were free exercises in oral literature, and as such entirely lost. The gazette had also published a manifesto by Arghezi, in which he had outlined the goal of combating "sterile literature", and his intention of cultivating the "will to power" in post war literary culture. Arghezi later wrote that his relationship with Urmuz was difficult, especially since the grefier panicked that the establishment would discover his other career: "he feared that the Cassation Court would better detect him as Urmuz than under his own name". The letters they exchanged show that the grefier was not enthusiastic about even seeing his texts and his pseudonym in print, to which Arghezi was replying: "from among the few we'll be cooperating with, you were my first choice". Some early sources suggest that he may have been suffering from an incurable disease, but he is also argued to have been fascinated with guns and their destructive potential. In 1914 for instance, he wrote down in his papers a homage to revolvers, crediting them with a magical power over the suicidal brain. Reports also show that he was theorizing the purposelessness and hollowness of life, addressing his fears on the subject to family members during the funeral of his brother Constantin (also in 1914). This resonates with claims by the first generation followers of Urmuz: Geo Bogza suggests that his mentor killed himself once the deconstructive process, performed by his "sharp intellect", reached a natural conclusion; Sașa Pană claims that Urmuz was tired of merely amusing the "cretins" and "profiteers" who held sway over Bucharest's literary scene, and, determined to turn his literary persona into "stardust", took the risk of destroying his physical self. Additionally, academic George Călinescu argued that there was a philosophical rationale "very in tune with his century": "he wanted to die in some original way, 'without any cause'." Kept at the city morgue, the body was assigned to Urmuz's brother in law and fellow clerk C. Stoicescu, who stated that the writer had been suffering from neurosis. Both this and other press notices failed to mention that the grefier and the published author were one and the same, and the general public was for long unaware of any such connection. In its manuscript form, Urmuz's definitive corpus of works covers only 40 pages, 50 at most. Various other manuscripts survive, including diaries and hundreds of aphorisms, but have for long been unknown to researchers.

Авангардты херальд консервативтіге қарсы

Өлгеннен кейін көп ұзамай Урмуздың туындылары Еуропадағы авангардтық көтеріліспен, әсіресе Румынияның модернистік өнерінің қалыптасуымен байланысты болды: 2007 жылы Пол Сернат осы оқиғалардың нұсқасын румын авангарды әдебиетінің "негізгі мифі" деп сипаттады. Әдеби сыншы және модернизмді жақсы көретін Люсьян Боз, Артур Рембо сияқты, Урмуздың авангардтық ағымдардың "лирикалық нигилизмін" бейнелегенін айтты. 1960 жылдары әдебиет тарихшысы Овид Крохмальнисеану оның "дүниежүзіндегі алғашқы дадаға дейінгі тәжірибелер" екенін жазды. Бірақ 2002 жылы ғалым Адриан Лякатуш бұл тезисті қайта қарастырып, оның сындық қабылдануда "кедергі" тудырғанын және нақты Урмуздың авангардқа қатысты күрделі көзқарасы болғанын дәлелдеді. Урмуз футуризммен байланысын мойындағанымен, көптеген зерттеушілер оны үстірттік және кешіккен деп санайды. Әдебиет тарихшысы Николае Балота румынның футуризмге деген ықыласын (бірақ оған ұқсамайтынын) көрсеткісі келгенін алғаш айтты; бұл туындылар футуристік манифестен бұрын, Коку кезеңіне жатады; ал "Ерекше беттер" Маринеттиден гөрі экспрессионизммен көбірек ортақ. Сернаттың сөзіне сүйенсек: "[Ерекше беттер] еуропалық авангардтық қозғалыстардың ықпалынан тәуелсіз аяқталған сияқты []. Бірақ олардың қаншасы 1909 жылы, яғни еуропалық футуризмнің "туған" жылы аяқталғанын білмейміз". Кармен Блага Урмуз бен Маринетти арасындағы ұқсастықтарды байқағанымен, біріншісінің ашушаңдығы екіншісінің жауынгерлігіне жете алмайды деп атап өтті. Әр түрлі авторлар Урмуздың шын мәнінде радикалды консерватор болғанын, өнердегі жалпыға ортақ нәрсеге қарсылығы негізгі конвенционализмді жасырғанын болжады. Бұл көзқарас Лякатушпен келісім тапты, ол Урмузды буржуазиялық және буржуазияға қарсы пікірлерден бірдей наразы болған консервативті еретик деп қарастырады. Ол Урмуздың туындылары "адам табиғатының ең терең жарықтарына" шабуыл жасағанын айтады. Сондықтан кейбір авторлар Урмузды 19 ғасырдың соңындағы декаданс немесе жетілген александриялық тазалықтың мұрагері деп санады. Басқа оқылымдарда Урмуз сексистік немесе антисемиттік көзқарастарды қолдағандай көрінеді. Оның анықтамасы бойынша, Аргези мен Урмуздың бастауы – өзіне-өзі пародия жасаудың фольклорлық дәстүрінде, онда дойна әндері сиқырға немесе "қабақтандыратын зарға" айналады. Фольклорлық Урмуз бейнесін Евгений Кошериу мен Крохмальнисеану сияқты басқа сыншылар да қолға алды.

Shortly after his death, Urmuz's work was linked to the emergence of avant garde rebellion throughout Europe, and in particular to the rise of Romania's own modernist scene: writing in 2007, Paul Cernat describes this version of events as a "founding myth" of Romanian avant garde literature. A literary critic and modernist enthusiast, Lucian Boz, assessed that Urmuz, like Arthur Rimbaud before him, embodied the "lyrical nihilism" of avant garde currents. In the 1960s, literary historian Ovid Crohmălniceanu wrote of his being "the world's first pre Dada exercises". In 2002 however, scholar Adrian Lăcătuș revised this thesis, arguing that it had created a "blockage" in critical reception, and that the actual Urmuz had more complex views on the avant garde. The contact with Futurism, although acknowledged by Urmuz, is judged by many of his commentators as superficial and delayed. Literary historian Nicolae Balotă first proposed that the Romanian had merely wanted to show his sympathy for (and not a like mindedness with) Futurism; that the works in question date back before the Futurist Manifesto, to the Cocu period; and that the Bizarre Pages have more in common with Expressionism than with Marinetti. According to Cernat: "By the looks of it, [the Bizarre Pages] were completed largely independent of influence from the European avant garde movements [ ]. We do not know, however, how many of these were already completed in 1909, the year when European Futurism was 'invented'." Although she finds various similarities between Urmuz and Marinetti, Carmen Blaga notes that the former's jadedness was no match for the latter's militancy. Various authors have also suggested that Urmuz was actually a radical conservative, whose vehemence against platitude in art only camouflaged a basic conventionalism. This perspective found its voice with Lăcătuș, who sees Urmuz as a conservative heretic, equally annoyed by bourgeois and anti bourgeois discourses. He writes that Urmuz's work lashed out at "human nature in its most intimate creases." Accordingly, some authors have even considered Urmuz the inheritor of late 19th century Decadence or of a matured alexandrine purity. In other such readings, Urmuz appears to lend his backing to the sexist or antisemitic In his definition, the source of Arghezi and Urmuz is in the folkloric tradition of self parody, where the doina songs degenerate into spells or "grotesque whines". The image of a folkloric Urmuz was soon after taken up by other critics, including Eugenio Coșeriu and Crohmălniceanu.

Шаяндар мен кәсіби жазушылар

Урмуздың пікірлерін зерттеушілердің бірі оны зиялы, бірақ беткей әзілші, маңызды автор емес, клоун деп санайды. Джордж Калинеску Урмуздың туындыларына симпатиямен қараса да, "Таңғажайып беттерді" "ақылды жасөспірімдердің тапқыр әдеби ойыны" деп атады. Калинескудің пікірінше, мақсаты "шын тарихи эпосқа" ұқсас, "ешнәрсе айтпастан оқиға баяндайтын сияқты көрінеді". Эстетик Тюдор Виану да осыған ұқсас пікір білдіріп, Урмузды автоматты мінез-құлықтың сатиригі және негізінен сарказмды реалист деп санайды. Керісінше, соғыстар аралық дәуірдегі тағы бір зерттеуші, Перпесиций, Урмузды "үлкен шығармашылық күші" бар ойлы әдеби тұлға ретінде беделді етуге көп күш жұмсады, оны Аргези мен ақын Адриан Маниумен бір деңгейде қарастырды. Киприан Урмуздың "бесәурет, батыл, ұйымдаспаған" әзілшілерден ерекшеленетінін, оның сыртқы түрі "қамқор" емес екенін атап өтті. Оның сөзіне қарағанда, уақыт Урмуздың "өмірге деген көзқарасын" өзгертпеген: "Қазір ғана бұрылыстар батылрақ, ал арқанға ілініп жүру шеберлігі артыпты". 1925 жылы Киприан Урмуздың "адам өмірінің жалпы мәнсіздігін" бейнелеу шеберлігіне тоқталып, былай деді: "Орташа саналы адамға [Урмуз] дәйіпсіз және теңгерімсіз көрінуі мүмкін, сондықтан оның туындылары көпшілікке арналған емес". Сыншы Адриан Г. Ромиля Урмуздың әдеби әлеміндегі жаңа "парадигма" маңызды және күрделі көрінеді деп жазады, бірақ былай деп қосады: "Біз білмейтін нәрсе - жазушы [ ] жай ғана ойнап отырған жоқ па". "Ол өзінің өмірін ойынға айналдырды, сондықтан оның туындылары комедиялық емес, трагедиялық, немесе трагедия мен комедияның қиылысқан жерінде орналасқан". Гео Шербан Урмуздың "күші" оның өзінің психологиясына тигізетін күшті қысымнан туындайды деп санайды. Оның бір афоризмінде оның ішкі күресі мен оның жаратылыстағы рөлі айтылады: "Құдай сізге тек қана көбірек және көбірек азап шеккізу арқылы көмектесе алатын жағдайлар бар". Ромиляның айтуынша, Урмуз бен Кафка әдебиеті де адамгершіліктен арылу туралы, Урмуз жағдайында адам өмірін отарлап, өзгертетін механикалық ерекшеліктерге деген құштарлықпен. Ол сондай-ақ ағылшын тіліндегі ақымақ жазушылардың (Эдвард Лир, Льюис Кэрролл) баламасы ретінде сипатталды. Басқа жерде ол Ресейдің Даниил Хармс немесе Бруно Шульцтен Станислав Игнаци Виткевичке дейінгі поляк модернистерімен салыстырылады. Оның негізгі консервативтілігі немесе оның юмористтік таланты туралы сөйлейтіндер "Урмуз және таңғажайып беттер" еңбегін Густав Флаубердің "Қабылданған идеялар сөздігі" атты сарказмға толы сөздігімен салыстырды. Керісінше, Урмуздың әзіл-қалжың мен қайғылы метаморфозасына назар аударғандар оның туындыларын Тим Бертонның "Ойстер Бой" әңгімелерімен теңеді. Сыншылар арасындағы маңызды дау Урмуздың әдебиет, антиәдебиет және метафикция арасындағы екіұшты позициясына байланысты. "Таңғажайып беттер" туралы Кромлнисяну "антипроза" терминін енгізді. Кромлнисянудың пікірінше, Урмуз тапқан антилитературалық "әдіс" тұлғасыз және Дада "демадес" сияқты реттелген, бірақ осындай тапқыр және сондықтан ешкімге ұқсамайтын. Адриан Марино, Евгений Негричи, Люциан Райку және Мирча Скарлат сияқты авторлар Урмузды мәтіндерді үйлесімділіктен және тіпті семантикадан азат еткен тіл революционері ретінде сипаттады; ал басқалары - Ливиус Цокарли, Раду Петреску, Иоан Поп, Николае Манолеску, Марин Минку, Михай Замфир - оны негізінен текстолист ретінде қарастырды, ол поэзияның немесе әңгімелеудің шектерін қайта пайдалануға және қайта анықтауға қызығушылық танытты, бірақ үйлесімді, болса да жеке ғаламды жасады. Василе Андрудың айтуынша, Урмуз әдебиеті осы қауымдастықтардың бәріне ашық, оның әдебиетке қарсы аспектілері "табиғат пен тәрбие" арасындағы қазіргі айырмашылықты көрсетеді. Боз сонымен қатар Урмузды Джордж Баковияның көңілсіз өлеңдерімен салыстырып, олардың екеуі де оқырманды "трагикалық зерттеулерге" және "жер асты әлеміне саяхатқа" жібереді деп дәлелдеді. Боздың түсіндіруінше, Урмуз әзілші емес, керісінше, жалғыз "жұмыс істеуге шақыру" жасаған және "сыйлық құбылыс" жасап, оқырманын тәндік шындықтардан жоғарылатқан адам. Ол ең алдымен "Таңғажайып беттер" мен 1930-шы жылдардағы сюрреализм арасындағы байланысты талқылады, ол да өзінің назарын аномальды психологияға, "психозға" және "психикалық бұзылуға" аударды. Мұндай шығармалардың теориялық прото-сюрреализмі, олардың тақырыптық юморына аз мән беруі, 20 ғасырдың соңында ғалымдар арасында ұзақ пікірталас тудырды: кейбіреулері Урмуздық сюрреализмді жоққа шығарды, ал басқалары оны румындық сюрреализмнің алғашқы өкілі деп санады. Ақын-эссеист Симона Попеску Урмуздың ішкі мотивациясы оның "психоманиясы" болғанын болжайды, ол дәстүрге де, болашаққа да құрмет көрсетпейді, тек өзінің "тереңдікке құлайтын құштарлықтарын" қағазға түсіруге ұмтылады: "өлім, Эрос, жаратылыс және жойқындық". Басқалар да Сиривиштің әзіл-қалжыңдарын ата-аналық және әлеуметтік қысымға қарсы жоспарланған кек реуге теңеді. Оның қарындасы Элиза мұндай есептерге келісім білдірді, былай деді: "Ол өмірінде сәтсіздікке ұшырағанын байқауға болады, өйткені ол ата-анасына соқыр сеніммен бағынды, және бәлкім, оның еріксіздігіне, ұялдылығына, көпшілік алдында үрейленуіне байланысты". Лэкатуш және басқалар Урмуздың дүниетанымының қазіргі Гностицизм мен Манихейлікке сәйкес келетінін айтады: ол қалдырған қолжазбалардың бірінде Урмуз екі Құдай бар екенін болжайды, бірі жақсы, бірі жаман. Бұл түсіндірме зерттеуші Раду Чернетеску тарапынан ұсынылды, ол Урмуздың өмірі мен туындыларының еркін зиялылар доктринасын көрсетеді деп санайды. Чернетеску Урмуздың әңгімелерінде еркін зиялылардың "оянуының" белгілерін көреді және пахучи бауырластығы румындық еркін зиялылар ложасының кіші немесе пародиалық нұсқасы болғанын атап өтеді. Бұл болжамды басқа ғалымдар да қолдады, олар "Таңғажайып беттерді" румындық фантастикалық әдебиет антологияларына қосты. Керісінше, Боз Урмуздың "трансцендентал абсурд поэзі" екенін, "румындық поэзияның реформаторы" және Румынияның ұлттық ақыны Михай Эминескудің қарсыласы екенін тапты. Эминеску-Урмуз салыстыруы, олардың стиль және көзқарастардағы барлық айырмашылықтарын еске алмай, авангард авторларының сүйіктісі болды және ғасыр соңында Марин Минку сияқты ізгіленген ғалымдарға шабыт берді. Киприанның айтуынша, Урмуздың ең алғашқы прозалық фрагменттерінің бірі "Тарихшылар" атты туындысы пахучи әрекеттері кезінде жазылған. Оның ашылу сөздері, Киприан есіне алады, былай болды: "Депутат кірпіш және плитка арбасында келді. Ол ешқандай жаңалық әкелмеді, бірақ келген соң достарына бірнеше Лекланше батареяларын ұсынды". Осы автордың пікірінше, бұл жобалар "Алғазы және Грюммер" сияқты жарияланған туындыларынан әлдеқайда нашар болды. Оның түпкілікті нұсқасы "Алғазы" туындысы дүкен иесі кейіпкерлерінің ерекше өмірі мен каннибалдық өлімі туралы көрініс ұсынады: Алғазы, "жақсы қарт кісі" оның сақалы "барбекюге жинақталған сыммен қоршалған", "еуропалық тілдердің ешқайсысын білмейді" және қалалық қоқыстан қоректенеді; Грюммер, "ашулы мінезі" және "ароматты ағаштан жасалған мүсік" бар, көбінесе тірі қалғанда тірі қалғанда, бірақ кейде спорт немесе әдебиет туралы әңгімелер кезінде клиенттерге шабуыл жасайды. Алғазы өзінің серігі әдебиеттегі барлық жақсы нәрсені ойламай жұтып қойғанын білгенде, Грюммердің резеңке қабығын жеу арқылы кек алады. Кімнің бірінші жейтініне жарыс басталады. Олардың қалдықтары кейінерк әкімдер табады және Алғазының көптеген әйелдерінің бірі оларды жоқ қылады. Басқа ерте нұсқа "жадтан" цитата келтіріліп, Киприанмен пікір алысады. Онда Алғазы дүкен иесін оның үстем әйелі ұлын судья жасауға көндіреді. Грюммер баланың күтпеген тәлімгерлігіне дайындалады, оны құлындардың иісі бар үңгірдің еденіне байлайды. "Алғазы және Грюммер" атауынан бастап, бұрынғы чемодан өндіруші компанияға сілтеме жасалады...

A section among Urmuz's commentators tends to classify him as a genial but superficial prankster, a buffoon rather than a serious author. Although sympathetic to Urmuz's work, George Călinescu called the Bizarre Pages "an intelligent literary game" of "witty teenagers". The goal, Călinescu suggested, was "purely epic", "seeming to tell a story without in fact recounting anything". Another verdict of this kind belongs to aesthetician Tudor Vianu, who also believed that Urmuz was a satirist of automatic behavior, and fundamentally a sarcastic realist. Contrarily, another interwar exegete, Perpessicius, made ample efforts to rehabilitate Urmuz as a thoughtful literary figure with "great creative verve", on the same level as Arghezi and poet Adrian Maniu. Ciprian noted that Urmuz was unlike the "cheeky, daring, disorganized" pranksters whom he superficially resembled, that nothing in Urmuz's exterior gave the impression that he was in any way "spoiled". Time, he suggests, did not alter Urumuz's "attitude on life": "Only now the about turns were more daring and the tightrope acts was much more savvy." In 1925, commenting on Urmuz's flair for depicting the "overall pointlessness of [human] existence", Ciprian also argued: "For the mediocre mindset, [Urmuz] may seem incoherent and unbalanced—which is why his work is not addressed to the masses." Critic Adrian G. Romilă writes that the new "paradigm" in Urmuz's literary universe appears significant and laborious, but adds: "That which we do not know is if the writer [ ] wasn't purely and simply playing around." "put his own life into play and games [ ] and that is why his work is more tragic than comedic or is nested in that no man's land where tragedy and comedy overlap." while Geo Șerban argues that Urmuz's "verve" comes from destructive pressures on his own psychology. One of his aphorisms hints to his internal drama and its role in creation: "There are cases when God can only help you by giving you more and more suffering." According to Romilă, Urmuzian and Kafkaesque literature are both about dehumanization, in Urmuz's case with a predilection for mechanical oddities which colonize and modify human existence. He was also described as an equivalent of Anglophone nonsense writers (Edward Lear, Lewis Carroll). Elsewhere, he is paralleled with Russia's Daniil Kharms, or modernist Poles from Bruno Schulz to Stanisław Ignacy Witkiewicz. Those who speak about his fundamental conservatism or his humorist's talent have also likened Urmuz and the Bizarre Pages to Gustave Flaubert and his sarcastic Dictionary of Received Ideas. At the other end, those who focus on Urmuz's bizarre and sad metamorphoses have paralleled his work to Tim Burton's Oyster Boy stories. A major disagreement among critics relates to Urmuz's ambiguous positioning, between literature, antiliterature and metafiction. In reference to the Bizarre Pages, Crohmălniceanu introduced the term "antiprose". In Crohmălniceanu's view, the antiliterary "device" Urmuz invented is impersonal and regulated, in the manner of Dada "readymades", but as such ingenious and therefore inimitable. Authors such as Adrian Marino, Eugen Negrici, Lucian Raicu and Mircea Scarlat have spoken about Urmuz as a revolutionist of language, who liberated texts from coherence and even semantics; whereas others—Livius Ciocârlie, Radu Petrescu, Ion Pop, Nicolae Manolescu, Marin Mincu, Mihai Zamfir—have regarded him as mainly a textualist, interested in reusing and redefining the limits of poetry or narration, but creating a coherent, if personal, universe. According to Vasile Andru, Urmuzian literature is by definition open to all these associations, its antiliterary aspects illustrating the modern gap between "nature and nurture". Boz also drew a comparison between Urmuz and the morose poems of George Bacovia, arguing that they both send the reader on "tragic explorations" and "journeys to the underworld". In Boz's interpretation, Urmuz was not at all a humorist, but rather one who issued a solitary "call to order" and, creating a "magical phenomenon", elevated his reader above the realities of the flesh. He first discussed the connection between the Bizarre Pages and 1930s Surrealism, which likewise turned its attention to the abnormal psychology, to "psychosis" and "dementia". The theoretical proto Surrealism of such works, which places less importance on their topical humor, has generated a long debate between scholars later in the 20th century: some have denied Urmuzian Surrealism, whereas others have continued to identify him as the earliest Romanian Surrealist. Simona Popescu, the poet essayist, presumes that Urmuz's inner motivation was his "psycho mania", which holds no respect for either convention or posterity, but only for committing one's own "abyssal obsessions" to paper: "death, the Eros, creation, and destruction." Others too see in Ciriviș's pranks a planned revenge against parental and social pressures. His sister Eliza credited such accounts, by noting: "You can tell he failed in life because he obeyed his parents blindly, and perhaps also in part due to his lack of will, his shyness, his fear of the public." Lăcătuș and others suggest that Urmuz's worldview is the modern correspondent of Gnosticism and Manichaeism: in one of the manuscripts he left behind, Urmuz speculates about there being two Gods, one good and one evil. interpretation was put forth by researcher Radu Cernătescu, who believes that Urmuz's life and work reflected the doctrine of Freemasonry. Cernătescu reads indications of Masonic "awakening" throughout Urmuz's stories, and notes that the pahuci brotherhood was probably the junior or parody version of a Romanian Masonic Lodge. This intuition was given endorsement by other scholars, who included the Bizarre Pages in anthologies of Romanian fantasy literature. Contrarily, Boz found that Urmuz was "the poet of transcendental absurdity", "the reformer of Romanian poetry", and the counterpart of Romania's national poet, Mihai Eminescu. The Eminescu Urmuz comparison, which put aside all their differences in style and vision, was a favorite of avant garde authors, and, late in the century, served to inspire sympathetic academics such as Marin Mincu. According to Ciprian, one of Urmuz's earliest prose fragments was composed, with "The Chroniclers", during pahuci escapades. Its opening words, Ciprian recalls, were: "The deputy arrived in a brick and tile cart. He was bringing no news, but offered his friends, upon arrival, a few Leclanché batteries". The same author suggests that these drafts were much inferior to Urmuz's published works, beginning with "Algazy & Grummer". In its definitive version, the Algazy piece offers a glimpse into the strange life and cannibalistic death of its storekeeper characters: Algazy, "a nice old man" with his beard "neatly laid out on a grill [ ] surrounded by barbed wire", "does not speak any European languages" and feeds on municipal waste; Grummer, who has "a bilious temper" and "a beak of aromatic wood", spends most time lying under the counter, but sometimes assaults customers in the middle of conversations about sports or literature. When Algazy discovers that his associate has digested, without giving a thought to sharing, "all that was good in literature", he takes his revenge by consuming Grummer's rubbery bladder. A race begins as to who can eat the other first. Their few remains are later discovered by the authorities, and one of Algazy's many wives sweeps them up into oblivion. A different, early variant is quoted "from memory" and commented in Ciprian. In this account, Algazy the storekeeper is persuaded by his domineering wife to make their only son a magistrate. Grummer prepares the boy for his unexpected novitiate, strapping him down to the floor of a cave that must have the scent of colts. From its very title, "Algazy & Grummer" references a defunct firm of suitcase manufacturers. Urmuz's own note to the text apologizes for this, explaining that the names' "musicality" is more suited to the two fictional characters than to their real life models, and suggesting that the company should change name (or that its patrons must adapt their physical shape accordingly). The narrative may hint to the everyday tensions between these entrepreneurs, and perhaps to the boredom of a career in sales; Beyond the mundane pretext, the story was often described as Urmuz's manifesto against any literary technique, and even a witty meditation on the signified and signifier. Carmen Blaga further proposes that Urmuz philosophic intent is to show the gap between universe, in which all things are possible and random, and man, who demands familiarity and structure.

"Исмаил мен Турнавиту"

"Исмаил мен Турнавиту" романында Урмуз күнделікті өмірде кездесетін ерекшеліктерді зерттейді. Бұл жайында Киприан былай деп жазған: "[Урмуз] табиғатпен соғысты, табиғаттан басқа жаратылыстарды жаратып, табиғат заңдарына қарсы әрекет етті. Ол аспанға қарсы шығып, "Бұл бәрі ме?" деп сұрап отырған жалғыздықты сезінген. [ ] Әрқашан бірдей беткейлер ме? бірдей компастар? бірдей адамдар? бірдей сақалдар ма?" Сандквист жазғандай, бұл "жақсылықсыз, ақымақтық және әбден еріншек". Калинеску бұл шығарманы ерекше атап өтті: "Оның абсурдтық шығармаларының ең жақсысы - "Исмаил мен Турнавиту", бұл салтанатты академиялық портрет және буржуазиялық манеризмдердің пародиясы, онда әрқашан үш патшалық, жануар, өсімдік және минерал арасында шатасу жасалады". "Алгазы мен Груммер" секілді "Исмаил мен Турнавиту" да шынайы өмірден алынған скелеттік құрылымға ие: Турнавиту Бухаресттің грек дворяндары ішіндегі атақты клан болған, оның шығу тегі Фанариоттар дәуірінен басталған. Жартылай ойдан шығарылған әлемде Румынияның Шығысқа байланысының басқа да белгілері бар, олар "балькандық пейзаждың қарапайымдылығын" (Кармен Блага) еске түсіреді. Басқа түсініктер екі басты кейіпкерде саяси сыбайлас жемқорлық пен парвенциандық моральдың карикатураларын көрді. Урмуздың ертедегі қолдаушысы ретінде Киприан "Фуннел мен Стамат" туралы отбасылық өмірге арналған сатирасында "кеңеспеушіл" деп айтты. Бұл сценаның барлық Стаматтар бір ғана тіреуге байланғандығы туралы "романның жүздеген беттерінен гөрі әсерлі" (хикаяның бір бөлігі сондай-ақ, "тұнжыра және заңды әйелі бар" болғандықтан, сәнді андрогинияға қатысты сексистік әзіл ретінде оқылды). Иоана Парвулескудің айтуынша, бұл анықтаманы өте маңызды деп қарастыру керек, әрі бұл мәтінді ("еуропа әдебиетіндегі ең қысқа [роман] болуы мүмкін") Джеймс Джойстің модернисттік шығармаларына "микроскопиялық" румындық балама етеді. Негізгі тақырып жыныстық деп саналады: Ромео мен Джульеттаның парафразы, Стамате әйелдіктің төмендеуіне құлайтын күлкілі абстрактілі ойшыл ретінде; Басты кейіпкер Фукс - анасының құрсағынан емес, әжесінің құлағымен дүниеге келген ерекше музыкалық жан. Консерваторияда ол "әдемі аккордқа" айналады, бірақ қарапайымдылығынан білімінің көп бөлігін фортепианоның түбінде жасырынып өткізеді. Жасөспірімдікке жетіп, "бір түрлі жыныс мүшелері" өседі. Шын оқиға Фукстың ашық аспан астында өткізген бір түнінен басталады: оның құпияларының сиқырымен композитор Траян көшесіне (Бухаресттің қызыл жарық ауданы) жол табады. Сол жерде "весталь" тобы оны алып кетіп, "материалдық емес махаббаттың" сұлулығын көрсетуін және соната ойнауын сұрайды. Оның әнін Венера құдай естіп алады. Бірден "құмарлыққа ұшырап", ол Фукстан Олимп тауында өзіне қосылуын сұрайды. Аңсыз, аса уайымдаған Фукс пен алып құдай арасындағы махаббат әрекеті Фукс өзінің бүкіл денесін Венераның құлағына кіргізуді шешкен кезде қауіпке ұшырайды. Ұялған және ашуланған көрермен қонақты қорлайды және Венера планетасына шығарып салады; мейірімді Афина оған үйіне оралуға рұқсат береді, бірақ ол ұрпақ тудырмауы шартымен. Алайда, Фукс әлі де уақытын Траян көшесінде сүйіспеншілікпен айналысуға арнап, Венера оған екінші мүмкіндік береді деп үміттеніп, ал құдаймен бірге Супермендер нәсілін өсіре алатынына сенді. Ақырында, жезөкшелер оның ұсыныстарын да қабылдамайды, оны "жаман сатира" деп санайды, ол енді материалдық емес сүйіспеншілікке қабілетті емес. Әңгіме Фукстің "шекарасыз табиғатқа" қашып кетуімен аяқталады, одан оның музыкасы "барлық бағытта бірдей күшпен сәуле шашып келеді", төмен өнердің жауы ретінде өз тағдырын орындайды. Урмуздың оқиғасы әртүрлі сипатталады, оның көркемдік еркіндікке деген мақтанышы ретінде сипатталды. Ашық деңгейде ол классикалық композитор Теодор Фуксқа сілтеме жасайды, оны ұрпақ "жасөспірімдік" және "қақырық" адам ретінде бейнелейді және Румыния королевасы Консорт Элизабет Видтің ұятқа қалған сүйіктісі ретінде танымал. "Фуксиад" "Жазғы түннің арманы" атты шығармаға мәтін аралық сілтемелерді де қамтиды. Гейк, әрқашан сақ, қарулы, азаматтық құс сияқты, ол құспен ұйықтайды, бірақ басқа жағдайда тек сәнді парда киеді, тек бір бағытта жүзіп жүреді ("нейтралдығынан айырылудан қорқады") және әскери музалардан шабыт алады. Оның мансабы сыртқы қатынастар саласында, ол 1914 жылғы шабуылдың естелігі ретінде Нассаудта Люксембургке қарай бағытталған бір өлшемді, жебе тәрізді аумақты келіссөздер арқылы...

In "Ismaïl and Turnavitu", Urmuz further explores the bizarre in its everyday settings. This was noted by Ciprian: "[Urmuz] waged war on nature, he created besides nature and against its laws. He was a solitary summit defying heaven and asking: That's all? [ ] Always the same slopes? the same compasses? the same people? the same beards?" The result, Sandqvist writes, is "breakneck, absurd, and inordinately grotesque." Călinescu singled out the work: "The best of his absurd pieces is 'Ismaïl and Turnavitu', the solemnly academic portraiture and parody of bourgeois mannerisms, where there's always a confusion being made between the three kingdoms, the animal, the vegetal and the mineral". Like "Algazy & Grummer", "Ismaïl and Turnavitu" probably has a skeletal structure borrowed from real life: Turnavitu was a distinguished clan within Bucharest's Greek nobility, tracing its origin back to the Phanariote era. The semi fictional world is populated by other symbols of Romania's connection to the Orient, that are meant to evoke "the banality of a distinctively Balkan scenery" (Carmen Blaga). Other interpretations have seen in the two protagonists caricatures of political corruption and parvenu morals. As an early supporter of Urmuz, Ciprian spoke of "The Funnel and Stamate" as "without parallel" in its satire of family life, suggesting that the scene were all the Stamates are tied to a single stake is "more evocative than hundreds of pages from a novel" (part of the story has also been read as a sexist joke on fashionable androgyny, since Stamate has a "tonsured and legitimate wife"). according to Ioana Pârvulescu, the definition needs to be taken seriously, and makes the text ("perhaps the shortest [novel] in European literature") a "microscopic" Romanian equivalent of modernist works by James Joyce. The core theme is believed to be sexual: a paraphrase of Romeo and Juliet, with Stamate as the ridiculously abstract thinker falling for the debased stand in of femininity; The protagonist Fuchs is an eminently musical creature, who came into the world not out of his mother's womb, but through his grandmother's ear. At the conservatory, he turns into "the perfect chord", but out of modesty spends most of his education hiding at the bottom of a piano. Puberty comes and he grows "some kind of genitalia"—in fact a "fig leaf" which keeps rejuvenating. The actual story begins on the one night Fuchs spends in the open air: under the spell of its mysteries, the composer finds his way into Traian Street (Bucharest's red light district). There, a group of "vestals" whisks him away, praying to be shown the beauty of "immaterial love" and begging him to play a sonata. His music is overheard by the goddess Venus. Instantly "defeated by passion", she asks Fuchs to join her on Mount Olympus. The act of lovemaking between clueless, overanxious Fuchs and the giant goddess is compromised when Fuchs decides to enter his whole body into Venus' ear. The embarrassed and angered audience humiliates the guest and banishes him to the planet Venus; merciful Athena allows him to return home, but on condition he does not reproduce. However, Fuchs still decides to spend some of his time practicing his lovemaking on Traian Street, hoping that Venus will grant him a second chance, and believing that he and the goddess could breed a race of Supermen. In the end, the prostitutes also reject his advances, deeming him a "dirty satyr", no longer capable of immaterial love. The story ends with Fuchs' flight into "boundless nature", whence his music "has been beaming away with equal force in all directions", fulfilling his destiny as an enemy of inferior art. Urmuz's story has been variously described as his praise of artistic freedom, On a more transparent level, it references classical composer Theodor Fuchs, depicted by posterity as a "puberal" and "clumsy" man, and known as a disgraced favorite of Romanian Queen Consort Elisabeth of Wied. "The Fuchsiad" may also contain intertextual nods to A Midsummer Night's Dream. Gayk, the ever vigilant, gun toting, bird like civilian, who sleeps in his tailcoat but otherwise wears only a festooned drape, swims about in just one direction ("for fear of coming out of his neutrality") and gets inspired by the military muses. His career is in foreign relations, which he revolutionizes with such novel ideas as the negotiated annexation of a unidimensional, arrow like, territory at Năsăud—pointed toward Luxembourg, in memory of the 1914 invasion. Gayk has an adoptive daughter, educated on his behalf by waiters, who makes her home in the fields and eventually demands access to the sea. Angered by this claim, Gayk begins a large scale war against her; the conflict ends in a stalemate, as Gayk can no longer accessorize his marshal's uniform, and the girl has lost her supplies of gasoline and beans. The father is placated with regular gifts of feed grain, whereas the daughter is allowed a two centimeter wide littoral. In its subtext, "Emil Gayk" teases the irredentist ambitions of the interventionist camp, in respect to Transylvania province. Urmuz quotes a humorous slogan, circulated as a lampoon of nationalist attitudes: "Transylvania without the Transylvanians". This probably references the fact that, although Romanian by culture or ethnicity, many Transylvanian intellectuals were primarily the loyal subjects of the Habsburg monarchy. According to Crohmălniceanu, the actual purpose is to overturn "ossified" constructs, as in the case of territorial demands which cover no real surface. Similarly, Șerban speaks about "Emil Gayk" as a piece in which magnified "paltry aspects" and "anomalies" are supposed to send the reader into a "state of vigil". The story ends with a rhyming "moral":

"Going Abroad" is possibly about Urmuz's own difficulties in deciding his own fate, transposed into a faux sample of travel literature, an example of what Balotă calls the failed homo viator ("human pilgrim") in Urmuz. According to critics, "After the Storm" should be seen as a caricature of minor Romanticism, of conventional fantasy, or of travel literature. Simona Vasilache likens it to "an Odyssey covering some twenty lines", "a misalliance of heroism and pilferage" with echoes from Urmuz's hero Ion Luca Caragiale. "A Little Metaphysics and Astronomy", which is structured like a treatise, opens with a pun on the creation narrative, postulating that God created fingerspelling before "the Word", and venturing to suggest that "the heavenly bodies", like abandoned children, are in fact nobody's creation, that their spin is really a form of attention seeking. Here, Urmuz questions the possibility of a single cause in the universe, since God's interest is in unnecessary duplications or multitudes in stars, men and fish species. Beyond the jokes on scientific pretense, Vasilache reads "A Little Metaphysics " as a clue to Urmuz's own disillusioned worldview, which she traces back to the suicidal warnings in Urmuz's notebooks. She argues that such a melancholy and lonely diarist is in contrast with Urmuz's literary persona, as known from the Bizarre Pages. Among the last Urmuzian works to be discovered is "Cotadi and Dragomir". The first in the duo is a muscular but short and insect like merchant, who wears dandruff, tortoiseshell combs, a lath armor which greatly hiders his movements, and a piano lid screwed to his buttocks. The descendant of Macedonian nobility, Cotadi feeds on ant eggs and excretes soda water, except when he corks himself to solve the "agrarian question". For fun, he lures his clients into angry conversations—these end with him banging the piano lid, which is also a urinating wall, on the shop's floor. Dragomir is long, crooked, brownish and kind hearted; he intervenes in the disputes between Cotadi and the more stubborn customers, imposing respect with his main prop: a cardboard contraption that extends upwards from his neck. Cotadi rewards such attentions with servings of octopus, sorb pears and paint, granting Dragomir the right to nest inside his gate wall. They plan to be buried together, "in the same hole", with French oil as a daily supply. From such an oily grave, Cotadi hopes, an olive tree plantation may spring up, to benefit of his descendants. Like "Algazy & Grummer", "Cotadi and Dragomir" can be read as alluding to the triteness of business life. The lyrical convention breaks down toward the end, which states:

Ciprian simply discussed the piece as "Urmuz's idiotic lyrics", Cernat also described its "moral" as "empty" and "tautological", but other critics see a hidden layer of meaning in the seemingly random cultural imagery. Ion Pop, commenting on Urmuz's hypertextuality, assumes that the "pelican and pouchbill" motif comes from a book once used as teaching aid. He also suggests that the passion and hunger which ties together the various characters is in fact the thirst for freedom, for movement and for exotic settings: "Rapaport" is the Wandering Jew, Aristotle is the mentor of a great conqueror, and Galilei is invoked for his remark "And yet it moves".

Контимпоранул шеңбері

Пол Сернат Сиривиштың күтпеген даңққа ие болуына әкелген "өлгеннен кейінгі тағдыры" өзінің "Урмузиялық" оқиғасы болғанын атап өтеді. Ол авангардтық "жақтаушылар" "Байырғы беттерге" өз күтулерін проекциялаған, онда олар "Жоғары романтизмнің" антонимизмін оқыған, ал жазушы румындық поэт маджентасының румын нұсқасына айналған еді. Ион Поп былай дейді: "[Урмуздың] адамдық тағдырында, сондай-ақ оның жазбаларында да [авангард жазушылары] өздерінің тағдырларын болжауда алаңдататын мәселелерді табады. Ол әлеммен үздіксіз қақтығыста, белгісіз және мазасыз өмір сүретіндердің мақтанышын қанағаттандырады". Уақыт өте келе, әртүрлі зерттеушілер Аргезидің 1923 жылдан кейін жазылған прозасының модернистік аспектілерінің Урмуздың абсурдизмі мен мағынасыз юморына қарыз екенін көрсетті. Аргезидің "Папағай билеттері" журналы да "Байырғы беттерге" жарнамалық құрал болды: 1928 жылы Cuget Românesc жобасын жалғастыра отырып, ол "Алгази & Груммер" таратылды. Алғашқы жылдары румын авангарды Урмузды Аргези шеңберінен тыс жерде есілдемеді, бірақ оның танымалдылығы Дадаизмнің еуропалық әсерінен кейін, әсіресе Цара румын әріптестерінің кейбіреулерін шеттетуден кейін кезең-кезеңмен өсті. Бұл ақын Ион Винеа мен суретші Марсель Янконың жағдайында болды, олар бірлесіп Contimporanul деп аталатын модернистік өнер журналын құрды. 1924 жылдың соңында Contimporanul Халықаралық өнер көрмесінде Урмуздың шығармаларын оқыған Киприанмен бірікті. Келесі жылы Киприанның Contimporanul журналында жарияланған "Хурмуз" атты мәтінінде Урмуздың пионерлік рөлі туралы негізгі талаптар тізімделді. Сонымен қатар, Винеа мен Янконың жақын одақтасы "Футурист" журналы "Пункт" Урмуздың әртүрлі белгісіз беттерін жариялады. 1926 жылдың желтоқсанында Винеа қол қойған Contimporanul редакторы Урмуздың Еуропа әдебиетінің қайта құрылуына жауапты "жайлы революционер" екенін жариялады: "Урмуз, Дада, Сюрреализм, бұл үш сөз байланыс құрады, тектілікті анықтайды, 1918 жылғы әлемдік әдеби революцияның бастауын түсіндіреді". Халықаралық жағдайды қамтыған журнал, өзін-өзі өлтіруші автор әдеби қарсылықты күткенін, мысалы, Мишель Сеуфорды "Урмуз стиліндегі" жазушы деп атағанын көрсетті. Өзінің кейбір "Байырғы беттерін" қайта жариялаудан басқа, ол Урмузды халықаралық аудиторияға таныстыруға бастама көтерді: Берлиндегі Der Sturm журналы Румынияға арналған арнайы санында (1930 жылдың тамыз-қыркүйек айлары) Урмуздың үлгілерін жариялады. Шамамен сол уақытта ақын Женё Дсида "Байырғы беттерді" венгр тіліне толық аударды. Contimporanul кезеңінде Янко Урмуздың әйгілі сиялы портретін салды. Қартайған шағында сол суретші "Байырғы беттерге" сілтеме жасайтын бірнеше кескіндемелер мен суреттер жасады. 1920-жылдардағы Винеаның жеке прозасы Урмуз стилінен бейімделді, оны Еуропаның авангардтық топтарының жаңа әдістерімен біріктірді. Ол Урмуздың "Құбыр және Стамат" алдамшы "роман" жанрына еліктеді, ол басқа Contimporanul жазушыларының шығармаларында да кездеседі: Феликс Адерка, Ф. Бруне Фокс, Филип Корса, Сержиу Дан және Ромул Диану. Сонымен қатар, Contimporanul мен халықаралық Дада сахнасының арасында қозғалған Жак Г. Костин көптеген жылдар бойы Урмуз стилін еліктеуші деп есептелді. Дегенмен, бірнеше сыншылар бұл үкімді қайта қарастырды, Костиннің жұмысы әртүрлі көздерге негізделгенін, Урмуз тек біреуі екенін атап өтті.

Paul Cernat notes that the Ciriviș's "posthumous destiny", leading to an unexpected glorification, was itself an "Urmuzian" affair. He concludes that the avant garde "apologetes" were projecting their own expectations into the Bizarre Pages, in which they read the antithesis of "High Romanticism", and into the writer, who became Romanian version of a poète maudit. Ion Pop also suggests: "In [Urmuz's] human destiny, and in his writing too, [the avant garde writers] find issues which trouble them as well in prefiguring their own destinies. He satisfies the pride of those who carry on with an uncertain and anxious existence, endlessly in conflict with the world " Over time, various exegetes have noted that the modernist aspects of Arghezi's prose, written after 1923, show his debt to Urmuz's absurdism and nonsense humor. Arghezi's Bilete de Papagal review was also a promotional instrument for the Bizarre Pages: in 1928, continuing the Cuget Românesc project, it circulated "Algazy & Grummer". During its first years, the Romanian avant garde would generally not mention Urmuz outside Arghezi's circle, but a surge in popularity came in stages after the European wide impact of Dadaism, and especially after Tzara alienated some of his Romanian partners. This was the case of poet Ion Vinea and painter Marcel Janco, who together founded a modernist art magazine called Contimporanul. Late in 1924, Contimporanul teamed up with Ciprian, who gave a public reading from Urmuz during the Contimporanul International Art Exhibit. The following year, Ciprian's eponymous text "Hurmuz", published in Contimporanul, listed the main claims about Urmuz's pioneering role. Also then, the Futurist journal Punct, a close ally of Vinea and Janco, gave exposure to various unknown Urmuzian pages. In December 1926, a Contimporanul editorial signed by Vinea announced to the world that Urmuz was "the discreet revolutionist" responsible for the reshaping of Europe's literary landscape: "Urmuz Dada Surrealism, these three words create a bridge, decipher a parentage, clarify the origins of the world's literary revolution in the year 1918." In its coverage of the international scene, the journal continued to suggest that the suicidal author had anticipated the literary fronde, for instance calling Michel Seuphor a writer "à la Urmuz". In addition to republishing some of the Bizarre Pages in its own issues, it took the initiative in making Urmuz known to an international audience: the Berlin based magazine Der Sturm included samples from Urmuz in its special issue Romania (August–September 1930), reflecting a Contimporanul who's who list. At around the same time, poet Jenő Dsida completed the integral translation of the Bizarre Pages into Hungarian. In his Contimporanul stage, Janco drew a notorious ink portrait of Urmuz. In old age, the same artist completed several cycle of engravings and paintings that alluded to the Bizarre Pages. Vinea's own prose of the 1920s was borrowing from Urmuz's style, which it merged with newer techniques from the avant garde groups of Europe. He followed Urmuz's deceptive "novel" genre of "The Funnel and Stamate", which also became a characteristic of works by other Contimporanul writers: Felix Aderca, F. Brunea Fox, Filip Corsa, Sergiu Dan and Romulus Dianu. In addition, Jacques G. Costin, who moved between Contimporanul and the international Dada scene, was for long thought an imitator of Urmuz's style. Several critics have nevertheless revised this verdict, noting that Costin's work builds on distinct sources, Urmuz being just one.

А.Уну мен 1930 жылдардағы әдебиетшілер

Урмузиандық тағы бір ағыны «unu» сюрреалистік журналына құйылып кірді. Оның негізгі авторлары, соның ішінде Пана, Гео Богза, Иларие Воронка, Ион Кэлугэру, Молдов және Стефан Ролл – бәрі де сол жақтан келген Урмуздың жанкүйерлері еді. 1930 жылы Пана Урмуздың барлық туындыларын жинап, «Алгазы және Груммер» деген атпен томдық түрінде жариялады, онда «Фуксиад» да бар болатын. Пана мен Богза жарияланбаған мұрағатқа барып, афоризмдерде ашылған, дәстүрлі және антисемиттік Урмузды мойындауға, сонымен бірге оның ықпалын азайтуға мүмкіндік алды. Осы топтағы басқалар өздерінің өнеріне «урмузиандық» метаморфозаларды енгізді, ал «Байырғы беттер» стилі Пананың қарындасы Магдалена «Мадда Холда» Биндер және оқшауланған сюрреалист Х. Бончудың романдарымен үлгі алынды. 1930 жылдардың ортасында «unu» журналының суретшісі Жюль Перахим Урмуздың портретін өз нұсқасында бейнеледі. «Contimporanul» тобы тарағаннан кейін және жас буын модернизмді рухани ағымға (Trăirism) қайта сіңіргеннен соң, сыншы Люциан Боз «Байырғы беттерге» ешқандай кінә таба алмады және Урмузды негізгі және элиталық сын үшін қызықтырақ етті. «unu» сюрреалистері мен Боздың модернизм нұсқасы арасында Ион Бибери (Урмузды Францияда танымал еткен) және Марсель Аврамеску сияқты тұлғалар болды. Аврамеску (сол кезде Ионатан X. Уран ретінде танымал болған) Урмуздың дадаизмге дейінгі прозасынан ерекше шабыттанды, кейде оған еліктейтін. Бұл ізбасарлардың арасында 1930 жылдардағы Урмуз ретінде танылған Григоре «Апунаке» Куглер және Константин Фантанеру де бар еді. 1930 жылдардың басында Деметреску Бузу туралы бірнеше жаңа естеліктер жарық көрді, соның ішінде Кручеану мен Василе Войкулескудің мәтіндері де болды. Соңғысы 1932 жылдың қаңтарында Румыния радиосында Урмузды алғаш рет атады, ал Пана кейіннен осындай радиолық құрмет көрсетуді жасады. Кэлинескудің ұстанымы ерекше маңызды болды: ол Урмузды 1941 жылғы румын әдебиетіне арналған анықтамалық кітабында (Урмуздың мұндай жинақта алғашқы айрылысы) суреттеді, бірақ оның танымал бейнесі алғаш рет «Каприкон» әдеби журналында (1930 жылдың желтоқсаны) және 1938 жылғы университет лекцияларында жасалған. Ол Деметреску Бузуды нағыз жазушы деп санамаса да, Кэлинеску оны дәстүрлілікке қарағанда жоғары бағалады және сыншылар оның «Байырғы беттерінің» өзінің романисттік туындыларына әсер еткенін айтады. Осы аралықта, академик Помпилиу Константинеску Урмуздың үлесін тікелей жоққа шығарды, бірақ оның «тапқырлығына» жағымды баға берді. Евгений Ловинеску, тағы бір әдебиет теориясының маманы, Урмузды көбінесе елемеу арқылы авангардты ашуландырды, бірақ «Сбураторул» әдеби сессияларында Киприанның «Хурмуз репертуарынан» оқығанын атап өтті. Урмуз негізгі авторлардың туындыларына тікелей немесе жанама әсер еткен болуы мүмкін, мысалы, сатирик Тудор Мушатеску. Осыған ұқсас байқаулар қазіргі заманғы романистер Анишоара Одеану мен Антон Холбанның туындыларына қатысты да жасалды.

Another stream of Urmuzianism bled into the Surrealist magazine unu. Its main contributors, including Pană, Geo Bogza, Ilarie Voronca, Ion Călugăru, Moldov and Stephan Roll, were all Urmuz enthusiasts from the far left. In 1930, Pană collected and published as a volume the complete works of Urmuz: titled Algazy & Grummer, it notably included "The Fuchsiad". Pană and Bogza visited the unpublished archive, which gave them a chance to acknowledge, but also to silence, the more conventional and antisemitic Urmuz revealed through the aphorisms. Others in this group incorporated "Urmuzian" metamorphoses into their technique and, at that stage, the Bizarre Pages were also imitated in style by Pană's sister, Magdalena "Madda Holda" Binder, and novels by the isolated Surrealist H. Bonciu. In the mid 1930s, unu illustrator Jules Perahim drew his own version of Urmuz's portrait. After the Contimporanul group split and a young generation reassimilated modernism into a spiritualistic framework (Trăirism), critic Lucian Boz was the first professional to find no fault with the Bizarre Pages, and made Urmuz interesting for mainstream and elitist criticism. Between the unu Surrealists and Boz's version of modernism were figures such as Ion Biberi (who popularized Urmuz in France) and Marcel Avramescu. Avramescu (better known then as Ionathan X. Uranus) was notably inspired by Urmuz's pre Dadaist prose, which he sometimes imitated. Other authors in this succession were Grigore "Apunake" Cugler, widely credited as a 1930s Urmuz, and Constantin Fântâneru. The early 1930s also brought the publication of several new works of memoirs mentioning Demetrescu Buzău, including texts by Cruceanu and Vasile Voiculescu—the latter was also the first to mention Urmuz on Romanian Radio (January 1932); another such Radio homage was later authored by Pană. Călinescu's attitude was particularly relevant: the condescending but popularizing portrayal of Urmuz, which became part of Călinescu's 1941 companion to Romanian literature (Urmuz's earliest mention in such a synthesis), was first sketched in his literary magazine Capricorn (December 1930) and his 1938 university lectures. Although he confessed an inability to view Demetrescu Buzău as a real writer, Călinescu preferred him over traditionalism, and, critics note, even allowed the Bizarre Pages to influence his own work as novelist. Meanwhile, a blunt negation of Urmuz's contribution was restated by the academic figure Pompiliu Constantinescu, who nevertheless commented favorably on the writer's "ingeniousness". Eugen Lovinescu, another mainstream literary theorist, angered the avant garde by generally ignoring Urmuz, but made note of Ciprian's readings "from Hurmuz's repertoire" at the Sburătorul literary sessions. Urmuz may have acted as a direct or indirect influence of mainstream authors of fiction, one case being that of satirist Tudor Mușatescu. Similar observations were made regarding the work of modern novelists Anișoara Odeanu or Anton Holban.

Дрейк бас

1930 жылдардың аяғында Циприан «Адам және оның қасқыры» сияқты пьесаларымен жетекші модернист драматург және режиссер ретінде танымал болды. Оның осы саладағы еңбектері 1920-шы жылдардағы экспрессионистік театрдың туындысы деп сипатталғанымен, кейде ол қайтыс болған досының жазбаларын ұрлықпен көшіргені үшін айыпталды. Бұл мәлімдеме Аргезиге дейін барып жеткені анықталды және бұл, әлдебір Урмуздың танылуын арттыру мақсатында жасалған жарнамалық әрекет болуы мүмкін, бірақ басқа пікір білдіруші, журналист Константин Белди оны қатты қабылдады. Келесі дау-жанжалды жас дадаистер мен сюрреалистер күшейтті, олар бұл қауесетті шындық деп есептеді: өзі Урмузды плагиаттаумен айыпталған Аврамеску Уран, 1929 жылы «Bilete de Papagal» журналына жариялаған мақаласында осы фактіге ирониялық сілтеме жасады. Аргезидің айыптауларының салдарынан Циприанның сахнадағы барлық еңбектері күмәнді болып көрінді. Бұл Циприанның пахучилерге деген жеке құрметі болды: пьесада үлкен Сиривиш, басты кейіпкер, шетелден сапардан оралып, түнгі кеште достарымен қайта қосылады. «Дрейк бас» бауырластығы таңғы сағаттарды жаяу жүргіншілерді мазақтаумен, оларды «тоңқорлар» сияқты қуумен және абсурдты ұсыныстармен әуре етумен өткізеді. «Логиканың тіректерін» құлатуға құштар, шаршаған Сиривиш достарын одан да қауіпті әрекетке көндіреді: жеке меншікке заңсыз кіру арқылы олар алма ағашын иеленеді және оны жаңа үйі ретінде қарастырады. Жерді иелену құқығы тек көлденең жазықтықты қамтиды деп мәлімдеп, тіпті жер иесімен де келісімге келеді. Алайда, аса мақтанды және ашулы «Сақалды мырза» әдептілік мәселесін қозғайды және Румыния полициясын араласуға шақырады. Пьеса 1940 жылдың басында тұңғыш рет қойылды. Басты рөлдерде Николае Бэлтэцеану (Сиривиш) және Ион Финтештеану (Макферлан) болды, сондай-ақ Ион Ману, Евгения Попович, Кирилл Эконому да қатысты. Сернат «Дрейк бас» пьесасын Урмуз мифологиясының үлгісі ретінде қарастырады: «Сиривиш [ ] – поэтикалық, күнәсіз, сырттай абсурдты бостандықты қайта жаңғыртуға тырысатын пародиалық, бүлдіруші серіктестіктің басшысы, квази-мифологиялық тұлға ретінде бейнеленген». Кейбіреулер «Сақалды мырзаны» дәстүрлі мәдениетті сынаған Николае Йорга деп санайды, бірақ бұл талапты Циприан кейіннен «әдепсіздік» деп жоққа шығарды, оның туындысы сол кездегі барлық «демагог» саясаткерлерді бейнелейтінін түсіндірді.

By the late 1930s, Ciprian had also established himself as a leading modernist dramatist and director, with plays such as The Man and His Mule. Although his work in the field is described as the product of 1920s Expressionist theater, he was sometimes branded a plagiarist of his dead friend's writings. This claim was traced back to Arghezi, and was probably a publicity stunt meant to increase Urmuz's exposure, but taken with seriousness by another opinion maker, journalist Constantin Beldie. The ensuing scandal was amplified by the young Dadaists and Surrealists, who took the rumor to be true: Avramescu Uranus, himself accused of plagiarizing Urmuz, made an ironic reference to this fact in a 1929 contribution to Bilete de Papagal. Unwittingly, Arghezi's allegations cast a shadow of doubt on Ciprian's overall work for the stage. was Ciprian's personal homage to the pahuci: it shows a grown up Ciriviș, the main protagonist, returning from a trip abroad and reuniting with his cronies during an overnight party. The Drake's Head brotherhood spends the small hours of the morning bullying passers by, chasing them "like birds of prey" and pestering them with absurd proposals. Quite jaded and interested in wrecking the very "pillars of logic", Ciriviș convinces his friends to follow him on a more daring stunt: trespassing private property, they take over an apple tree and treat it as a new home. Claiming that land ownership only covers the actual horizontal plane, they even strike out an agreement with the stupefied owner. Nevertheless, a pompous and indignant "Bearded Gentleman" takes up the cause of propriety and incites the Romanian Police to intervene. The play premiered in early 1940. The original cast included Nicolae Băltățeanu as Ciriviș and Ion Finteșteanu as Macferlan, with additional appearances by Ion Manu, Eugenia Popovici, Chiril Economu. Cernat sees The Drake's Head as a sample of Urmuzian mythology: "Ciriviș [ ] is shown as a quasi mythological figure, the boss of a parodic subversive fellowship which seeks to rehabilitate a poetic, innocent, apparently absurd freedom". Some have identified the "Bearded Gentleman" as Nicolae Iorga, the traditionalist culture critic—the claim was later dismissed as mere "innuendo" by Ciprian, who explained that his creation stood for all "demagogue" politicians of the day.

Коммунистік тыйым салу және диаспораның қалпына келуі

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Румыния коммунистік үкімшілікке көшті, одан кейін соғыстар аралық модернистік құндылықтарды тазалау науқаны басталды: Урмуздың еңбектері 1950-ші жылдарға қарай басылымға рұхсат алмаған көптеген туындылардың қатарына жатты. Коммунистік цензура толыққанды күшке енбегенге дейін Урмуз авангардтың соңғы толқынында ізбасарлар тапты. Мысал ретінде Гео Думитреску, Димитрие Стелару және Констант Тонегаруды атауға болады. Сол кездегі жазушы Дину Пилат Урмуздың қолжазбаларының бір жиынтығын Румыния академиясының кітапханасына сыйлады. Үлкен антимодернистік науқанның бөлігі болған, Урмузға қарсы бағыт коммунизммен келісетін Георге Кэлинескуден күтпеген қолдау тапты. Оның жаңа түсіндіруінде "Ерекше беттер" мазмұнысыздан әзілге айналдырылып, құндылығы жоқ деп көрсетілді. Біраз уақыт бойы "Ерекше беттер" тек румын диаспорасы тарапынан қолдау тапты. Бұл кітапты соғыстар аралық Румынияда тапқан драматург және мәдениет сыншысы Эжен Ионеско, Урмуз бен еуропалық модернизм арасындағы байланысты көрсетуді өзінің міндеті деп санады. Халықаралық Аңғар театр қозғалысына зор үлес қосып, сахналық туындыларында Ионеско түрлі көздерден, соның ішінде румын Ион Лука Караджияле мен Урмуздан шабыттанды. Мұндай ықпалдың контекстік маңыздылығы, Ионесконың халықаралық аудиториясына салыстырмалы түрде беймәлім болды және түрлі зерттеушілер тарапынан әртүрлі бағаланды, өйткені Ионеско өзі бірде: «Румын әдебиетінің ешқайсысы маған ешқашан ықпал еткен жоқ» деді. Оның Урмуздың еңбектерін «Éditions Gallimard» баспасында жариялауға жасаған әрекеті Тристан Цара тарапынан саботажға ұшырады, ол бұрынғы түпнұсқалық туралы талаптарына қайта қаралуы мүмкін деп қорқып, оның беделіне нұқсан келтіруі мүмкін деп ойлады. Урмуздың жазбаларын аударғаннан кейін Ионеско «Урмуз немесе анархист» (1950 ж. шамасында) атты эссесін жазды, оған Димитрие Вярбанескудің Урмуздың жаңа суреті қосылды (Гай Левис Мано коллекциясы). Урмуздың барлық туындылары жазушы Мирон Гриндеа мен оның әйелі Карола тарапынан «ADAM Review» журналында (1967 ж., сол жылы Мюнхендегі «Akzente» журналында жаңа неміс тіліне аудармалары жарық көрді) ағылшын тілінде қайта басылды. Гавайдағы жаңа үйінен румын жазушысы Штефан Бачиу, өзінің поэзиясында Урмуздың ықпалынан шабыттанған, Боздың көмегімен «Ерекше беттерді» одан әрі танымал етті. Антикоммунистік диаспораның тағы бір өкілі Моника Ловинеску өзінің кейбір сатирикалық эсселерінде Урмузиандық эстетиканы қабылдады. Кейіннен диаспора қауымдастығына Андрей Кодреску қосылды, ол нео-дадаист болды және «Урмуз стилінде» деп атаған әңгімелер жазды.

Upon the end of World War II, Romania came under communist rule, and a purge of interwar modernist values followed: Urmuz's works were among the many denied imprimatur by the 1950s. Before communist censorship became complete, Urmuz still found disciples in the last wave of the avant garde. Cited examples include Geo Dumitrescu, Dimitrie Stelaru and Constant Tonegaru. Also at the time, writer Dinu Pillat donated a batch of Urmuz's manuscripts to the Romanian Academy Library. The anti Urmuzian current, part of a larger anti modernist campaign, found an unexpected backer in George Călinescu, who became a fellow traveler of communism. In his new interpretation, the Bizarre Pages were depicted as farcical and entirely worthless. For a while, the Bizarre Pages were only cultivated by the Romanian diaspora. Having discovered the book in interwar Romania, the dramatist and culture critic Eugène Ionesco made it his mission to highlight the connections between Urmuz and European modernism. Ionesco's work for the stage, a major contribution to the international Theater of the Absurd movement, consciously drew upon various sources, including the Romanians Ion Luca Caragiale and Urmuz. The contextual importance of such influences, which remain relatively unknown to Ionesco's international audience, has been assessed differently by the various exegetes, as Ionesco himself once stated: "Nothing in Romanian literature has ever truly influenced me." Allegedly, his attempt to publish Urmuz's work with Éditions Gallimard was sabotaged by Tristan Tzara, who may have feared that previous claims about his absolute originality would come under revision. Upon translating Urmuz's writings, Ionesco also drafted the essay Urmuz ou l'Anarchiste ("Urmuz or the Anarchist", ca. 1950), with a new drawing of Urmuz by Dimitrie Vârbănescu (Guy Lévis Mano collection). The entirety of Urmuz's work was republished in English by writer Miron Grindea and his wife Carola, in ADAM Review (1967, the same year when new German translations were published in Munich's Akzente journal). From his new home in Hawaii, Romanian writer Ștefan Baciu, whose own poetry borrows from Urmuz, further popularized the Bizarre Pages with Boz's assistance. Another figure of the anti communist diaspora, Monica Lovinescu, adopted Urmuzian aesthetics in some of her satirical essays. The diaspora community was later joined by Andrei Codrescu, who became a neo Dadaist and wrote stories he calls "à la Urmuz".

Ониризмнен оптецистиге дейін

1950-1960 жылдары Румынияның әртүрлі аймақтарында коммунистік көзқарасқа қарсы әдеби андеграунд пайда бола бастады. Олар модернизммен қайта байланысуға тырысып, осы процесте Урмузды қайта ашты. Мета және автофиктивті топтың ішінде Тарговиште мектебі деп белгілі болған Урмуз стилін негізінен Мирча Хория Симионеску дамытты. "Ерекше беттер" сол топтағы басқа жазушыларды да шабыттандырды: Раду Петреску, Костаке Оляреану және Бессарабияда туған Тюдор Țopa. Басқа жерлерде Урмуздың туындылары Румынияның жаңа поэзиясы мен прозасын жаңартты, Леонид Димов, Винтила Иванчану және Думитру Țepeneag-тан бастап Иордан Чимет пен Эмиль Брумаруға дейінгі онристік және постсюрреалистік жазушылардың біріне әсер етті. Неомодернистік поэзияның символы Ничита Станеску болды, ол 1983 жылы "Манускриптумда" өткен Урмузға арналған құрмет көрсетулерін және оның шығармаларының пародийларын ұсынды. 1960-1980 жылдар аралығында "Ерекше беттер" Марин Сореску, Мариус Тупан, Михай Урсачи және әсіресе Шербан Фуарта сияқты оқшауланған модернист авторлардың жұмысына серпін берді. Урмузға тыйым салынғанмен, Джордж Чиприан 1958 жылы оның жылы естеліктерін жариялап, батыл (немесе наразылық) қадам жасады. Бірнеше жылдан кейін, коммунистік цензураның уақытша жеңілдеуі Чиприанның әдеби туындыларының толық жинағына (1965) қате түсірілген "Ерекше беттерді" қайта басып шығаруға мүмкіндік берді. Сондай-ақ, Пана соғыстар арасындағы антологиясының жаңа өңделген басылымын Editura Minerva-мен бірлесіп қайта жариялады. Кейіннен ол сыншы Георге Глодеану тапқан шашыраңқы күнделіктерді қамтитын Урмуз корпусымен толықтырылды. Сол жылдары "Ерекше беттер" Нестор Игнат пен Ион Минкудың сынмен мақтаған иллюстрацияларына да шабыттандырды.

1960 жылдармен бірге Румынияда ұлттық коммунистік идеология ресми түрде орнатылып, "протохронизм" мәдени құбылыс ретінде дамуына ықпал етті. Протохронистер румындықтардың бұрынғы жетістіктерін асыра көрсетіп, Урмуз әдебиетінің фольклорлық тамыры туралы бұрынғы талаптарды күшейтті. Кейбір протохронистер Урмузды Еуропаның мизантроптық авангардынан гөрі көрінетін, оң, әзілді "ауылдық ақымақ" ретінде сипаттады. Бұл бағыттың жетекші өкілі әдебиет теорияшысы Эдгар Папу болды, ол Винеа мен Ионесконың Урмуз бен Карагиалеге деген құрметін жоғары бағалап, Румынияның Еуропа авангардының шынайы бастауы екенін дәлелдеді. Бұл идея протохронизм шеңберінен тысқары да танымал болды және Ничита Станескудің эсселерінде кездесуі мүмкін. Көптеген еуропалық зиялылар протохронизмді қабылдамады, бірақ Урмузды мәдени шенеуніктерге ұнамды ету үшін оны марксистік гуманизм тұрғысынан (Балота, Матей Калинску немесе Николае Манолеску қолданғандай) түсіндіруге тырысты. 1970 жылдан кейін әдеби пікірталастарға қатысқан үшінші лагерь, Урмузға көбінесе қарсы болғандар, оларға Александru Георгий, Гелу Ионеску, Александru Пиру және Марин Ницеску кірді. Бірнеше жылдан кейін Румынияда Оптецишти буыны дүниеге келді, олардың қызығушылығы Карагиале, Урмуз және 1930 жылдардағы авангардты үлгі ретінде қайта жаңарту болды, сондай-ақ олар қысымға қарсы күрестің құралы ретінде жегіш юморды қайта жандандырды. "Ерекше беттерден" ерекше шабыт алған Оптецишти өкілдерінің арасында Мирча Картареску, Ничита Данилов, Флорин Яру, Иоан Стратан және "сентиментальді Урмуз" Флорин Тома бар. Диссидент ақын Мирча Динеску да Урмузға құрмет көрсетіп, оның стилін коммунистік цензураға жолдаған бір хатында еліктеді. Осымен Урмуздың ықпалы румын тілінде сөйлейтін ортадан тысқары да тарала бастады: ақын Оскар Пастиор "Ерекше беттерді" неміс тіліне аударғанда, неміс-румын романисі және диссиденті Герта Мюллер Урмуздың кейбір жазу тәсілдеріне әсер еткен деп саналады. Марин Минку мен Марко Куньо 1980 жылы жинақпен итальян тілінде сөйлейтін аудиторияға Урмуз әдебиетін таныстырды. Урмуздың ағылшын тіліне жасалған басқа аудармаларын Ставрос Делигоргис (стандартты екі тілді басылым, 1985) бастады. Голланд тіліне Ян Виллем Бос, ал швед тіліне Дэн Шафран ұқсас жұмыс жасады.

With the 1960s, a national communist ideology was officially established in Romania, and this encouraged the rise of "protochronism" as a cultural phenomenon. The protochronists exaggerated past Romanian achievements, and magnified previous claims about the folkloric roots of Urmuz's literature. Some protochronists also described a positive, jocular, "village idiot" Urmuz, more presentable than Europe's misanthropic avant garde. A leading representative of this trend was literary theorist Edgar Papu, who exaggerated Vinea and Ionesco's homage to Urmuz and Caragiale to argue that Romania was the actual origin of Europe's avant garde movements. The idea proved popular beyond protochronism, and was arguably found in essays by Nichita Stănescu Many Europeanist intellectuals rejected protochronism, but, in their bid of making Urmuz palatable to cultural officials, often interpreted him strictly through the grid of Marxist humanism (as used by Balotă, Matei Călinescu or Nicolae Manolescu). A third camp, comprising more or less vehement opponents of Urmuz, joined the literary debates after 1970; it includes Alexandru George, Gelu Ionescu, Alexandru Piru and Marin Nițescu. Some years later, Romania witnessed the birth of the Optzeciști generation, whose interest was in recovering Caragiale, Urmuz and the 1930s avant garde as its models to follow, and who reactivated corrosive humor as a way of fighting oppression. Among the individual Optzeciști who took special inspiration from the Bizarre Pages are Mircea Cărtărescu, Nichita Danilov, Florin Iaru, Ion Stratan and "the sentimental Urmuz" Florin Toma. Dissident poet Mircea Dinescu also paid homage to Urmuz, imitating his style in one of his addresses to the communist censors. With that, the influence of Urmuz again radiated outside the Romanian speaking circles: while poet Oskar Pastior translated the Bizarre Pages into German, Herta Müller, a German Romanian novelist and dissident, is thought to have been influenced by some of Urmuz's writing techniques. Marin Mincu and Marco Cugno also introduced Urmuz's literature to the Italophone public, with a 1980 collection. Other translations from Urmuz were pioneered in English by Stavros Deligiorgis (standard bilingual edition, 1985) The same effort was undertaken in Dutch by Jan Willem Bos and in Swedish by Dan Shafran.

Постмодерндік урмузиандық

1989 жылғы революциядан кейін Урмуз әдебиетіне қызығушылық арта түсті. 2011 жылы Observator Cultural журналы ұйымдастырған румын әдебиетшілері арасындағы сауалнамада "Құбыр және Стамат" румын романдарының ең жақсы 22-сі деп танылды; бұл туындыны роман деп санау керек пе деген пікірталас қайта жанданды. 1990 жылдары жаңа "балама" оқулықтар пайда болғаннан кейін Урмуз стандартты оқу жоспарына қосымша материал ретінде көбірек танылды. Оның әртүрлі туындыларының жаңа басылымдары Румынияда да, көршілес Молдавияда да жылдам жарық көрді: екі жылдың ішінде (2008–2009 жж.) оның жинақталған мәтіндерінің үш жеке баспасы – академиялық және жұқа қағаздан жасалған кітаптар, сондай-ақ екі аудиокітап шықты. 2006 жылдың наурыз айында Куртя-де-Аржеш қаласы жазушыны бірнеше арнайы шаралармен және көрмелермен құрметтеді. Постмодернизмнің әдеби ағымдары көбінесе Урмузды өздерінің бағдарлаушысы ретінде пайдаланды. Бұл тенденция румын әдебиетіндегі жаңа тұлғалардың еңбектерінде көрінді: минималистер мен нео-натуралистер (Сорин Гергуц, Андрей Мокуца, Кэлин Торсан), нео-сюрреалистер (Кристиан Попеску, Юлия Милитару, Космин Перца, Юлиан Тэнасе, Стелиан Тэнасе), феминистер (Катринел Попа, Иаромира Попович, Павел Шушара). "Ерсі парақтардың" бос сахналық немесе мультимедиялық бейімделулері болды, оның ішінде Мона Кириле (2000), Габор Томпа (2002), Раду Макриничи (2005), Pro Contemporania тобы (2006), Кристиан Фекс (2007-нің екі нұсқасы); румын драматургі Дэвид Эсриг, Урмуздың туындыларын өз жұмысында пайдаланып, семинарларда оларға сілтеме жасады. Урмуз фестивалінің өтетін орны – Қасымшада Урмуз атындағы театр труппасы біршама уақыт бойы жұмыс істеді.