Кіріспе

Александр Каминский, әскери аты-жөні: Александр Кеджиерский. Сондай-ақ Дабровски, И. Дабровски, Фабрикант, Фактор, Юлиуш Горецки, Губерт, Камык, Казьмиерчак, Бамбаджу деген аттармен де белгілі (28 қаңтар 1903 – 15 наурыз 1978) – педагог, жас скауттар әдістемесінің негізін қалаушылардың бірі және Отандық армияның сарбазы. Ол «Сұр саптардың» идеологиялық көшбасшыларының бірі және Польша скауттар қауымдастығының Жоғарғы Кеңесінің төрағасы болды. Янина Каминскаяның күйеуі, поляк археологы, педагог және Польша скауттар қауымдастығының инструкторы, Ева Ржетельска-Фелешконың (тіл білімі профессоры) әкесі.

Балалық шағы мен жастық шағы

Камински Варшавада фармацевт Ян Камински мен Петронела Казьмиерчак отбасында дүниеге келген. 1905 жылы отбасы Киевке көшіп келді, онда ол орыс 4-сыныптық жалпы білім беру мектебін бітірді. 1914 жылы Ростовқа, ал 1916 жылы Уманға көшіп келді. 1911 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін туындаған қиын қаржылық жағдай оны 1916 жылдан бастап банк хабаршысы болып жұмыс істеуге мәжбүр етті. 1918 жылдың қаңтарында Умандағы "Тадеуш Костюшко" атты 1-ші ерлер скаут отрядының мүшесі болды. 1919 жылдың жазынан бастап ол патруль жетекшісі, адъютант, отряд капитаны және әскер адъютанты қызметтерін атқарды, ал 1920 жылдың мамыр айынан бастап Уман ұясының капитаны болды (ол ұяда ер және әйел скауттар болды). 1918 жылдан бастап Умандағы поляк орта мектебінің оқушысы болды. 1921 жылдың наурыз айында Польшаға оралғаннан кейін Варшавадағы Казимеж Кульвеч атындағы орта мектепте білімін жалғастырды, онда 1922 жылдың маусым айында жетілу туралы диплом алды. Содан кейін Камински Варшава университетінің философия факультетінде тарихты оқыды және 1928 жылдың қаңтарында магистр дәрежесін алды. Оқу кезінде ол тұрақты түрде жұмыс істеді: 1922 жылдан бастап мұғалімнің көмекшісі, мұғалім, кейіннен Прушковтегі Орталық әл-ауқат кеңесінің пансионатының меңгерушісі болды. 1929 жылдан бастап Варшавадағы Әулие Станислав Костка гимназиясында тарих пәнінің мұғалімі болып жұмыс істеді, ал 1930-1931 жылдары Млочинская көшесіндегі кәсіптік училищенің жастары үшін Әскери қоныстанушылар одағының пансионатының меңгерушісі болды. Камински білім беру кәсіподағын құрды және одан кейін басқару органдарының мүшесі болды.

Соғыс аралығы

Каминский соғыс аралығы кезеңінде Польша скауттары мен гидтері қауымдастығында қызметін жалғастырды. 1922 жылғы 3 қазанда Бас қолбасшы оны 1921 жылғы тамыздан бастап қызмет ететін жетекші етіп тағайындады, ал 1924 жылғы 30 маусымда кіші скаут-бастық дәрежесіне тағайындады. Скаут-бастық дәрежесінің атауларын өзгерткеннен кейін (1927 жылғы желтоқсанда) – скаут-бастығы. 1923 жылдан бастап Каминский "Стефан Чарнецкий" атты бірінші Прушков скаутингтік командасының (Каминскийдің өзі құрған; 1930 жылы Байрақтың командасы атын және нөмірін 14-ші Масов скаутингтік командасы "Стефан Чарнецкий" деп өзгертті; бұл командалардың нөмірлері мен атауларын біріктіруге байланысты) және "Томаш Зан" атты 3-ші Прушков скаутингтік командасының капитаны болды. Ол сонымен қатар труппа жетекшісінің орынбасары да болды. Каминский "Эхо Прушковское" журналында "Скауттық өмір" атты тұрақты рубрикасын жүргізді. 1925–1927 жылдары Прушков отрядының командирі, ал 1928 жылдың күзінен 1929 жылдың желтоқсанына дейін Масов байрағының командирі болды. Сонымен қатар, 1928 жылғы қыркүйектен 1929 жылғы маусымға дейін "Ян Генрик Дабровский" атты 6-шы Варшава скауттар командасының команда капитаны болды. 1931 жылдан бастап скауттардың бас штабындағы азшылықтар бөлімінің басшысы. Ол сондай-ақ еврей скауттары мен кубтар одағының орталық комитетінің төрағасы болды. Кубтар әдістемесін жасаушы (Ядвига Зволаковскаямен бірлесе отырып). "Antek Cwaniak" (1932), "Książka wodza zuchów" (1933) және "Koło rady" (1935) романдарының авторы, сонымен қатар ZHP скауттарының нұсқаушылары үшін әдістемелік оқулықтар. 1937 жылғы қыркүйекке дейін (1933 жылғы сәуірден қыркүйекке дейінгі үзіліспен) скауттардың штаб-пәтеріндегі кубтар факультетінің меңгерушісі болды. 1933 жылғы қыркүйектен бастап Ниеродимдегі (Циешин Силезиясы) кубтар нұсқаушылары мектебінің командирі, ал 1937 жылғы мамырдан соғыстың басталуына дейін Скочов маңындағы Горки-Велькидегі скауттар орталығының басшысы болды (кубтар нұсқаушылары мектебі орталыққа біріктірілді). Польша скауттар қауымдастығының штаб-пәтеріндегі аға скауттарды тәрбиелеу бөлімінің басшысы. 1934 жылғы шілдеде Каминский Бреннада (Бескид Сляски) халықаралық кубтар оқу курсын өткізді, кейін 1938 жылғы шілдеде Ұлыбританияның Гилвелл қаласында кубтар нұсқаушыларының халықаралық конференциясына поляк делегациясын жетекшілік етті. Ол 1929 жылы Ұлыбританияда, 1933 жылы Венгрияда және 1937 жылы Нидерландыда өткен Джамбореге, сондай-ақ 1939 жылғы шілдеде Эдинбургте өткен Халықаралық кубтар конференциясына қатысты (келесі конференция Польшада өткізілуі тиіс еді).

Екінші дүниежүзілік соғыс

Соғыс басталғаннан кейін, 1939 жылдың қыркүйегінде Силезиядан эвакуацияланып, 12 қыркүйекте Варшаваға келген ол скауттық құтқару штабына қосылды. Елорданы басып алғаннан кейін ол Варшава қоршауында жетім қалған балаларға арналған уақытша жетімхананы басқарды. 1939 жылдың қазан айынан бастап конспирациялық жұмыста болған ол "Пасика" деп аталатын Сұр қатардың қатаң штабының мүшесі болды. Сол айдан бастап Каминский Польшаның Жеңісі үшін қызметте де белсенділік танытты. Ол "Ақпараттық бюллетеньнің" бастамашысы, ұйымдастырушысы және кейін бас редакторы болды (1939 жылдың 5 қарашасынан бастап Варшава қалалық округінің SZP ZWZ AK апта сайын шығарады, ал 1941 жылдың көктемінен бастап Отандық армия штабы шығарды – Польшадағы ең маңызды конспиративтік газет, таралымы 47 мыңға дейін жетті). Газетте жұмыс істеген кезінде ол "Казьмиерчак" және 1942 жылдың қарашасынан бастап "Хуберт", сондай-ақ "Фабрикант" және "Камык" аттарын қолданды. Ол "Ақпараттық бюллетеньде" жарияланған кіріспе мақалалардың көпшілігінің авторы болды. "Przegląd Propagandowy" журналының (1943 ж. № 2) "Хуберт" псевдонимімен Каминский "Podstawy ideowe propagandy wojskowej" ("Әскери пропаганданың идеологиялық негіздері") атты мақала жариялады. Сонымен қатар, 1941 жылдың сәуірінде Каминский капитан Зигмунт Хемпельді алмастырып, Варшава қалалық округінің ZWZ – Варшава округінің Отандық армиясының БиП бөлімін "Фактор" псевдонимімен, ал 1942 жылдың қарашасынан бастап "Фабрикант" псевдонимімен басқарды. Басқа да істермен қатар, "Sztuka" ("Өнер") деген аттас жасуша құрылды, ол оккупация кезінде таратылған немесе көрмеге қойылған өнер туындыларын жасады (құмырсқа театры, карикатуралар, әндер). Ол 1942 жылдың көктемінен бастап Отандық армия Варшава округі штабының барлық баспа өнімдерін шығаратын үгіт-насихат комиссиясының (КОПР) жұмысын ұйымдастырды және қадағалады. 1944 жылдың маусымына дейін Варшава Отандық армиясы округінің бас штабының БиП басшысы болды. Сонымен қатар, 1941 жылдан бастап Варшава көтерілісінің басталуына дейін "Хуберт" псевдонимімен Каминский ZWZ AK Бас штабының II бөлімінде қарсы барлау офицері болды. Ол "Wawer" кіші саботаж ұйымын құрды және 1940 жылдың желтоқсанынан бастап "Dąbrowski" псевдонимімен оған басшылық етті. Сол кезде ол "Кішкентай саботаж" атты мақала жазды ("Ақпараттық бюллетень", 1 қыркүйек 1940). Вавердің қызметінің ең танымал нәтижелеріне "Бейбіт Польшаның" "якорь" белгісінің және "V" белгісінің суреттері, сондай-ақ қоғамдық орындардағы неміске қарсы жазулар, листовкалар тарату, кинотеатрларды газбен толтыру және мегафондық акциялар жатты. Каминский мұндай акциялардың алғашқы сериясына жеке қатысты – формадағы немістердің суреттерін көрсететін фотографтардың көрмелерін жою (5 желтоқсан 1940). Каминский – 1943 жылдың шілдесінде алғаш рет жарық көрген, басып алынған Варшаваның ең танымал кітаптарының бірі – "Kamienie na szaniec" ("Рампарттағы тастар") кітабының авторы. Ол кітапты Тадеуш "Зошка" Завадскийдің 1943 жылдың сәуірінде Арсенал операциясынан кейін жазылған Ян Бытнар және Алекси Давидовскийді қоса алғанда, 23-ші Варшава скауттар тобынан келген әріптестерінің естеліктеріне сүйене отырып жазды. Ол "Ұлы ойын" кітабының авторы болды, оның алғашқы басылымы 1942 жылы Отандық армия Бас қолбасшылығының бұйрығымен жойылды, себебі ол жер асты шайқасының әдістерін ашып берді. Екінші басылым Варшава көтерілісінің басталуына байланысты таратылмады, үшінші басылым 1981 жылы Варшавада жарық көрді. Сонымен қатар, "Przodownik. Podręcznik dla kierowników oddziałów Zawiszy" ("Лидер. Zawisza бөлімдерінің басшыларына арналған нұсқаулық") (1-2 бөлім, 1942 жылдың желтоқсаны, II басылым, 1943 жыл, III басылым, 1944 жыл). 1944 жылдың сәуірінде Каминский Ұлттық қарулы күштердің (NSZ) қарсы барлау қызметімен солшыл, коммунист және/немесе еврей тегінен болуы күдікті адамдардың тізіміне енгізілді. NSZ құжатында Александр Каминский "Еврейлерді жақсы көретін, әрқашан солшыл коммунистерге бейім" деп сипатталды. 1956 жылға дейін қауіпсіздік басқармасының бақылауында болды. Каминский 1956 жылы, 1956 жылдың қазан айындағы оқиғалар елде демократиялық өзгерістерге жаңару мен үміт сыйлаған кезде, скаутингке оралды. Каминский скаутинг саласындағы жағдайды және ZHP-ні қайта іске қосу мүмкіндігін талқылады. 1956 жылдың 26 қарашасында ол ZHP-ні қайта іске қосуды аяқтаған Краков қауымдастығын білдіретін нұсқаушылар тобымен кездесті. Олар Польша Халық Республикасының Скауттық Ұйымы (ОГПЛ) ішіндегі скауттық қызметті қайта жандандыру туралы оның ұсынысын қолдаудан бас тартты, ZHP-ні қайта іске қосудың жалғыз дұрыс шешім екенін дәлелдеді (және оны 1956 жылдың 4 желтоқсанында іске қосты). Сол кезде, желтоқсан айының басында ол соғысқа дейінгі ZHP-ден 25 нұсқаушымен кездесті. Каминский олармен бірге ОГПЛ белсенділерінің Łódź қаласындағы жиналысына барды, ол "Польшаның барлық скауттық белсенділерінің жиналысына" (Ұлттық скауттық белсенділердің съезіне) айналды. Ол Жоғары скауттық кеңесінің мүшесі болды және кейін төраға болып сайланды. Алайда, Каминский кеңестің төрағасы қызметін бір жарым жылдан кем уақытқа иеленді. Ол ZHP-ні идеологиялық тұрғыдан Польша Біріккен жұмысшы партиясына бағынуға тырысқан күштердің қысымымен отставкаға кетті. 1958 жылы Каминский Łódź университетіндегі жұмысына оралды, онда ол Әлеуметтік педагогика кафедрасын басқарды. 1958 жылы ол Ұлттық Бірлік майданының Ұлттық комитетінің мүшесі болды. 1959 жылы ол "Польша жастар бірлестіктерінің тарихы" жұмысы негізінде ғылым кандидаты дәрежесін алды, ал 1969 жылдың наурызында доцент атағын алды. Каминский Польша мұғалімдер қауымдастығында және Польша психикалық денсаулық сақтау қауымдастығында белсенді болды. Ол Польша Ғылым академиясының педагогикалық және психологиялық ғылымдар комитетінің мүшесі болды. 1970 жылдардың басында биліктің бұйрығымен Каминский жұмыс күнін қысқартудың салдары туралы есеп дайындады. 1972 жылы зейнетке шыққаннан кейін ол Варшаваға оралды, онда 1978 жылдың 15 наурызында қайтыс болды және Варшавадағы Поважски әскери бейіттерінде, "Zoska" Отандық армиясы скаут батальонының бөліміне (A20 1 13) жерленді. Соңында Каминский "Рампарттағы тастар" романының кейіпкерлері болған Руди, Алек және Зоськаның қасына жатты. 1991 жылдың 5 мамырында Яд Вашем институты Александр Каминскийге оккупация кезінде еврей скаут ұйымының және еврей қарсыласының мүшелеріне көмектескені үшін "Халықтар арасындағы Адал" атағын берді. 2008 жылдың 22 ақпанында, Бауырластық ойлар күнінде, 5 скаут ұйымының мәртебелі демеушілігімен өткізілген салтанаттар кезінде Польша Республикасының президенті Лех Качиньский Александр Каминскийге Польшаны қайта қалпына келтіру орденінің командирінің кресін берді.