Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді индуист ведалық зерттеу пәндері
Indian Hindu Vedic studies disciplines
Веданга (vedāṅga, "Веданың мүшелері"; көпше түрі: वेदाङ्गानि vedāṅgāni) – ежелгі заманда дамыған және Ведаларды оқумен байланысты индуизмнің алты қосалқы пәні:
The Vedanga ( vedāṅga, "limb of the Veda s"; plural form: वेदाङ्गानि vedāṅgāni) are six auxiliary disciplines of Hinduism that developed in ancient times and have been connected with the study of the Vedas:
Веданганың тізімі
Шикша (санскритше: शिक्षा śikṣā, "оқыту, үйрету"): фонетика, фонология, айтылу ережелері. Чанд (санскритше: छन्दस् chandas, "өлшем"): поэзия тақтасы. Бұл көмекші ғылым поэзиялық өлшемдерге, соның ішінде әр тармақтағы буын санына және әр тармақтағы морфема санына негізделген өлшемдерге назар аударады. Вьякарана (санскритше: व्याकरण vyākaraṇa, "грамматика"): грамматика және тіл білімі талдауы. Бұл көмекші ғылым грамматика ережелері мен тіл білімі талдауына бағытталған, сөздер мен сөйлемдердің дұрыс формасын құру арқылы ойларды нақты жеткізуге мүмкіндік береді. Нирукта (санскритше: निरुक्त nirukta, "этимология"): этимология, сөздердің түсіндірмесі, әсіресе көне және мағынасы түсініксіз сөздер. Бұл көмекші ғылым сөздердің қолданылған контекстіне сәйкес дұрыс мағынасын анықтауға көмектесетін тіл білімі талдауына назар аударады. Калпа (санскрит: कल्प kalpa, "қалып"): ритуалдық нұсқаулар. Жйотиша (санскрит: ज्योतिष jyotiṣa, "жұлдызтану"): Жұлдыздық шоқтар мен астеризмдердің орналасуы арқылы ритуалдарды орындауға тиімді уақыт. Бұл көмекші Ведалық ғылым уақытты есептеуге бағытталған.
Shiksha (Sanskrit: शिक्षा śikṣā, "instruction, teaching"): phonetics, phonology, pronunciation. Chandas (Sanskrit: छन्दस् chandas, "metre"): prosody. This auxiliary discipline has focused on the poetic meters, including those based on fixed number of syllables per verse, and those based on fixed number of morae per verse. Vyakarana (Sanskrit: व्याकरण vyākaraṇa, "grammar"): grammar and linguistic analysis. This auxiliary discipline has focused on the rules of grammar and linguistic analysis to establish the exact form of words and sentences to properly express ideas. Nirukta (Sanskrit: निरुक्त nirukta, "etymology"): etymology, explanation of words, particularly those that are archaic and have ancient uses with unclear meaning. This auxiliary discipline has focused on linguistic analysis to help establish the proper meaning of the words, given the context they are used in. Kalpa (Sanskrit: कल्प kalpa, "proper. fit"): ritual instructions. Jyotisha (Sanskrit: ज्योतिष jyotiṣa, "astrology"): Right time for rituals with the help of position of nakshatras and asterisms This auxiliary Vedic discipline focused on time keeping.
Тарих және негіз
Веданганың мәні ежелгі заманнан басталады, ал Брихадараньяка Упанишад оны Веда мәтіндерінің Брахманалар тобының ажырамас бөлігі ретінде көрсетеді. Бұл қосымша оқу салалары темір ғасырындағы Үндістанда Ведалардың жинақталуымен бірге пайда болды. Алты Веданга тізімі алғаш рет қашан жасалғандығы белгісіз. Ведангалар Веда дәуірінің соңында, б.з.б. 1-мыңжылдықтың ортасында немесе одан кейін дамыған болуы мүмкін. Бұл жанрдың ерте мәтіні – Ясканың Нигантуы, шамамен б.з.б. 5 ғасырға жатады. Ведалық зерттеулердің осы қосалқы салаларының пайда болуына себеп – ғасырлар бұрын жазылған Веда мәтіндерінің тілі сол кездегі адамдарға тым архаикалық болып кеткені. Веданга Ведаға қосымша зерттеу ретінде дамыды, бірақ оның өлшемдер, дыбыс пен тіл құрылымы, грамматика, тіл білімі және басқа да пәндер туралы білімдері Ведадан кейінгі зерттеулерге, өнерге, мәдениетке және индуистік философияның түрлі мектептеріне әсер етті. Мысалы, Кальпа Веданга зерттеулері Дхарма сутраларын тудырды, олар кейін Дхарма шастраларына дейін кеңейтілді.
The character of Vedangas has roots in ancient times, and the Brihadaranyaka Upanishad mentions it as an integral part of the Brahmanas layer of the Vedic texts. These auxiliary disciplines of study arise with the codification of the Vedas in Iron Age India. It is unclear when the list of six Vedangas were first conceptualized. The Vedangas likely developed towards the end of the Vedic period, around or after the middle of the 1st millennium BCE. An early text of the genre is the Nighantu by Yaska, dated to roughly the 5th century BCE. These auxiliary fields of Vedic studies emerged because the language of the Vedic texts composed centuries earlier grew too archaic to the people of that time. Vedangas developed as ancillary studies for the Vedas, but its insights into meters, structure of sound and language, grammar, linguistic analysis and other subjects influenced post Vedic studies, arts, culture and various schools of Hindu philosophy. The Kalpa Vedanga studies, for example, gave rise to the Dharma sutras, which later expanded into Dharma shastras.