Кіріспе
Параллельдік ойын – балалар бір-бірімен тікелей қарым-қатынас жасамай, жанында ойнайтын ойын түрі. Бұл ойын түрі әдетте 24-30 айлық шамасында басталады. Ол Партеннің ойын сатыларының бірі, бақылаушы ойынынан кейін және байланысты ойынынан бұрын келеді. Байқаушылар балалардың кейде бірін-біріңің не істеп жатқанын көріп, оған сәйкес өз ойындарын өзгертетінін байқайды. Балалардың жасы ұлғайған сайын, олар осы типтегі ойынға сирек қатысады. Дегенмен, мектепке дейінгі жастағы үлкен балалар да параллельдік ойынмен айналысады, бұл мектепке дейінгі жылдарда жиі кездесетін және тұрақты әрекет. Параллельдік ойынның мысалы – екі бала құм салындысында қатар отырып, әрқайсысы өз ойынына берілген күйде, бір-бірімен сөйлеспей ойнайды. "Бұл бала дамуының ерте сатысы болып есептеледі, ол өзімшіл мінез-құлықпен және 'ойындас' әрекеттерін түсініп, үйлестіре алмаумен сипатталады". Білім беруде параллельдік ойын студенттерді жұптарға немесе шағын топтарға бөліп, бір уақытта бірдей тапсырманы орындауын да сипаттайды. Бұл барлық студенттерге белсенді қатысуға тең мүмкіндік береді және олардың бақылаушы болу ықтималдығын азайтады, өйткені барлық студенттер ойнап жатыр. Бұл саты баланың өзара әрекеттесетін ойынға және символдық қарым-қатынасқа қабілеттілігі дамығанда аяқталады. Параллельдік ойын – жас балаларда байқалатын үш ойын сатысының біріншісі. Қалған екі сатыға қарапайым әлеуметтік ойын (бірге ойнау және бөлісу) және кооперативтік ойын (әр түрлі толықтыратын рөлдер; ортақ мақсат) кіреді. Партеннің зерттеулері мектепке дейінгі балалардың екі адамнан тұратын топтарды ұнататынын, жас ұлғайған сайын параллельдік ойынның азаятынын, балалардың көпшілігі бір жынысты ойыншыларды таңдайтынын және құммен ойнау мен құрылыспен айналысу параллельдік ойынның ең көп таралған түрлері екенін көрсетті. Оның зерттеуіндегі басқа да нәтижелер IQ деңгейінің үлкен әсер етпейтінін, туындар бір-бірімен ойнауды ұнататынын, үй ортасының маңызды фактор екенін және үй ойнау балалар арасындағы әлеуметтік ойынның ең көп таралған түрі екенін көрсетті. Зерттеулер көрсеткендей, осы ойын түрлері Партен ұсынған ретпен пайда болады, бірақ олар кейінірек пайда болатындары бұрынғыларын алмастыратын даму тізбегін құрамайды. Барлық түрлер мектепке дейінгі жаста қатар өмір сүреді. Виготский балалық шақтағы ойын баланың жақын даму аймалын қалыптастырады және оның зиятек дамуына бағыттайды деп сенді. Әлеуметтік-экономикалық жағдай тек байланысты ойынға әсер етеді, онда зерттеуде қолданылған британдық балалар, нашар әлеуметтік-экономикалық жағдайда осы ойын түрін ұнатты. Бұл балалардың аз ойыншықтары және оларды бөлісуге көп туындары болғандықтан түсіндірілуі мүмкін.
the Sloan album
Parallel play is a form of play in which children play adjacent to each other, but do not try to influence one another's behavior; it typically begins around 24–30 months. It is one of Parten's stages of play, following onlooker play and preceding associative play. An observer will notice that the children occasionally see what the others are doing and then modify their play accordingly. The older the children are, the less frequently they engage in this type of play. However, even older preschool children engage in parallel play, an enduring and frequent activity over the preschool years. The image of parallel play is two children playing side by side in a sandbox, each absorbed in his or her game, not interacting with the other. "This is considered an early stage in child development, characterized by egocentric behavior and the inability to decenter and coordinate with the activities of a 'playmate'". In education, parallel play also describes activities where students are divided into pairs or small groups and work on the same activity simultaneously. This gives all students equal opportunity for active involvement and reduces exposure – since all students are playing, none are watching. This stage ends when a child develops the ability to engage in interactive play behavior and symbolic communication. Parallel play is the first of three stages of play observed in young children. The other two stages include simple social play (playing and sharing together), and finally cooperative play (different complementary roles; shared purpose). The research by Parten indicated that preschool children prefer groups of two, parallel play was less likely with age, a majority of the kids chose playmates of the same sex, and that the most common parallel play activities were sand play along with constructive work. Other findings in her study showed that I. Q. level had little impact, siblings preferred to play with each other, home environment was a big factor, and playing house was the most common form of social play among children. Research indicates that these forms of play emerge in the order suggested by Parten, but they do not form a developmental sequence in which later appearing ones replace earlier ones. All types coexist during the preschool years. Vygotsky believed that play during childhood created a zone of proximal development of the child and guided in intellectual development. Socioeconomic status appeared to only impact associative play, where British children who were used in the study of low socioeconomic status preferred that type of play. This could be explained due to the fact that those kids had fewer toys and more siblings to share toys with.
Біліктілікті дамыту
Параллель ойын балалардың тілдік дамуына және әлеуметтік қарым-қатынастар құруға көмектеседі. Рубин және авторлар (1976) «басқалармен қатар ойнаған балалар басқа балалармен ойнауға ниет білдіргенімен, әзірге қауымдастық немесе бірлескен ойынға қажетті дағдылары жетілмеген болуы мүмкін» деген пікір білдірді. Бұл баланың жеке ойын арқылы жалпы және ұсақ моторика дағдыларын дамытуға да көмектеседі. Параллель ойын балалардың өзіне сенімділігін арттырады, себебі олар басқалармен қатар ойнауға үйренеді. Балалар бір-бірін бақылап, басқалармен бірге ойнағанда жаңа дағдыларды үйрене алады. Соңында, бұл баланың ойын кезінде өзгелермен қарым-қатынас жасайтын әлеуметтік дамуына алып келеді. Параллель ойын баланың өз сезімдерін жеке ойын арқылы білдіруіне мүмкіндік береді. Бала бөлісуді және басқалардың сезімдерін түсінуді үйренеді, сондай-ақ сынақ-қате жолымен проблемаларды шешу және олардың себеп-салдарымен танысады. «Параллель ойын балалардың жеке ойыннан әлеуметтік ойынға даму кезеңдерінен өтуінің бір белгісі ретінде қарастырылады». Смит параллель ойынның міндетті емес екеніне сенді. «Параллель ойыннан кейін балалар көбінесе бірге немесе топтап ойнауға бейім». Балалардың мінез-құлқы олардың тәрбиесіне байланысты әртүрлі болады, бұл олардың өміріндегі жаңа адамдармен қарым-қатынас жасау тәсіліне де қатысты. Йенс Б. Асендорп параллель ойынды баланың бейімделу стилі ретінде қарастырады және жаңа құрбымен ойнағысы келетін балалар осы стильге жүгінетінін түсіндіреді. Бұл стиль балаларға өздерінің құрбыларымен бірдей қызметтерге қатысуға мүмкіндік береді, бірақ олар әлеуметтенуге дайын болғанша, олардан қашықтап тұрады.
"After Parallel play, children were most likely to be found in either Together or Group Play". Children cope differently depending on how they were raised, this also applies to how they cope with unfamiliar beings in their lives. Jens B. Asendorpf refers to parallel play as a child's coping style, and explains that children who want to play with an unfamiliar peer will resort to this style. This coping style allows children to engage in the same activities as their peers from afar, until they are comfortable enough to socialize with their peers.