13 ғасырдағы итальяндық трубадур: Сорделло да Гоито өмірі мен шығармашылығы
Sordello
Сорделло да Гоито – 13-ғасыр итальян ақыны, трубадуры. Өмірі мен шығармалары Данте, Браунинг сияқты жазушыларға әсер еткен. Мантуяда туған, Веронадағы оқиғасымен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
XIII ғасырдағы итальян трубадуры
13th c Italian troubadour
the 13th century Italian troubador
Сорделло да Гойто немесе Сордел де Гойт (кейде Сорделл) XIII ғасырдағы итальян трубадуры болған. Оның өмірі мен шығармашылығы Данте Алигьери, Роберт Браунинг және Сэмюэл Беккет сияқты бірнеше авторға шабыт берді.
Sordello da Goito or Sordel de Goit (sometimes Sordell) was a 13th century Italian troubadour. His life and work have inspired several authors including Dante Alighieri, Robert Browning, and Samuel Beckett.
Өмір
Сорделло Мантуя провинциясының Гойто коммунасында дүниеге келген. Шамамен 1220 жылы Флоренциядағы бір тавернада төбелес болған; ал 1226 жылы Веронадағы Бонифацио Рихардтың сарайында болғанда, оның әйелі Куниццаны, оның ағасы Эзелино III да Романоның қысымымен ұрлап әкеткен. Осы оқиға салдарынан 1229 жылы Провансқа қашқан, онда біраз уақыт болған сияқты. Ол Анжулық Карлдың қызметіне кірді және, мүмкін, 1265 жылы Неапольге жасаған жорығына онымен бірге болды; 1266 жылы Неапольде тұтқынға алынды. Ол туралы соңғы жазба 1269 жылға дейін сақталған, және ол Прованста қайтыс болған деп есептеледі. Данте Алигьеридің "Құдайлық комедиясында" оның атының айтылуы, құтқарылғандарымен бірге, кенеттен болған өлім салдарынан соңғы мойындау мен кешірім алу мүмкіндігінен айырылған жандардың арасында болуы, оның өлтірілгенін көрсетеді, бірақ бұл Дантенің жеке болжамы болуы да мүмкін.
Sordello was born in the municipality of Goito in the province of Mantua. About 1220 he was in a tavern brawl in Florence; and in 1226, while at the court of Richard of Bonifazio in Verona, he abducted his master's wife, Cunizza, at the instigation of her brother, Ezzelino III da Romano. The scandal resulted in his flight (1229) to Provence, where he seems to have remained for some time. He entered the service of Charles of Anjou, and probably accompanied him (1265) on his Naples expedition; in 1266 he was a prisoner in Naples. The last documentary mention of him is in 1269, and he is supposed to have died in Provence. His appearance in Dante Alighieri's Divine Comedy among the spirits of those who, though redeemed, were prevented from making a final confession and reconciliation by sudden death, suggests that he was murdered, although this may be Dante's own conjecture.
Шығармалары
Бізде оның өмірі туралы сенімді деректер болғанда, Сорделло итальяндық трубадурлардың ең танымал өкілі болды. Оның "L’ensenhamen d’onor" дидактикалық поэмасы, махаббат әндері мен сатирикалық туындылары Дантенің баяндауынан көп жағынан өзгеше, бірақ Данте "Purgatorio" поэмасының 7-ші кантосында оның аузынан шығарған салғырт билеушілерге қарсы айтылған айыптаулар, оның 1237 жылғы қамқоршысы Блакацтың қазасына арналған "sirventes planh" шығармасында жақсырақ көрініс тапқан, онда ол христиан әлемінің билеушілерін батырдың жүрегімен тойып жеуге шақырады.
So far as we have authentic facts about his life, Sordello was the most famous of the Italian troubadours. His didactic poem L’ensenhamen d’onor, and his love songs and satirical pieces have little in common with Dante's presentation, but the invective against negligent princes which Dante puts into his mouth in the 7th canto of the Purgatorio is more adequately paralleled in his sirventes planh (1237) on the death of his patron Blacatz, where he invites the princes of Christendom to feed on the heart of the hero.
Ортағасырлық әдебиет
1305 жылы Данте Сорделлоны «De vulgari eloquentia» атты трактатында мақтаған. Ол 1308 және 1321 жылдар аралығында жазылған «Илаһи комедия» шығармасында да кейіпкер ретінде көрінеді, онда ол «Purgatorio»-ның 6, 7 және 8-ші әндерінде кездеседі. Қажылар Сорделлоны өмірінің соңына дейін өкініп немесе зорлық-зомбылықпен өлтірілген жандардың арасында кездестіреді, бұл Данте Сорделлоның өліміне қатысты болғанын көрсетеді. «Purgatorio»-ның 6-шы әнінде Данте мен Вергилий алғаш кездескенде, Сорделло басқа жандардан айқын ерекшеленеді және үнсіз қалады. Сорделлоның алғашқы көрінісі, жақындап келе жатқан саяхатшыларды мұқият бақылап тұрған арыстанға теңеуге болады. Вергилий одан жоғары көтерілуге ең жақсы жол туралы өтініш білдіргенде ғана Сорделло екі ақынмен сөйлесіп, олардың қалалары мен өмірі туралы сұрайды. Вергилий Мантуя қаласын атағанда, Сорделло оны құшақтап, қаласының атын естігеніне қуаныш білдіреді. Сорделло өзін Вергилийдің көршісі және досы деп санайды, себебі олардың туған жері ортақ, ал Мантуяға деген ортақ сүйіспеншілік олардың бір-біріне жылы қарым-қатынас жасауына себеп болады. Сорделло үш ән бойы олармен бірге жол жүреді. Данте Сорделлоның патриотизмін Италия саясатының бұзылуын көрсету үшін, Италияның жемқорлығын, зорлық-зомбылығын және тиімді басшылықтың болмауын айыптау үшін пайдаланады (Purgatorio 6.76 151). Оқиға барысында Сорделло Данте мен Вергилийге «Ante Purgatorio»-ның қалай жұмыс істейтінін түсіндіреді және оларды одан шығарып, Билеушілер аңғарына жеткізеді. Билеушілер аңғарына жеткенде, Сорделло үштікті қоршаған атақты патшалар мен княздерді көрсетеді: Габсбургтің Рудольфын, Богемияның Оттокар II-ні, Францияның Филипп III-ні, Арагонның Петр III-ні және тағы да басқаларын.
Sordello was praised by Dante around 1305 in his treatise De vulgari eloquentia. He also appears as a character in the Divine Comedy, composed between 1308 and 1321, where he is featured in cantos 6, 7, and 8 of Purgatorio. The pilgrim meets Sordello among the souls who repented late in life or were violently murdered in Ante Purgatory, which suggests that Dante thought that Sordello was murdered. When first approached by Dante and Virgil in Purgatorio 6, Sordello is clearly distinguished from other souls and stays silent. Sordello's first appearance is comparable to a lion eyeing the approaching travelers attentively. It is only when Virgil begs him for the best upward path that Sordello engages with the two poets and asks them about their city and life. Once Virgil mentions his city, Mantua, Sordello embraces him and expresses his excitement at hearing the sound of his city. Sordello thus shows that he regards himself as Virgil's neighbor and friend due to their common birthplace, and the love they both share for Mantua is enough to prompt their warm reaction to one another. Sordello continues to walk with the pair for three cantos. Dante uses Sordello's patriotism as a starting point for an aside that presents a breakdown of Italian politics to denounce Italy and its corrupted morals, violence, and lack of effective leadership (Purgatorio 6.76 151). In the narrative, Sordello also serves to teach Dante and Virgil about the workings of Ante Purgatory, and he leads them out of it, until they all reach of the Valley of Rulers. Upon reaching the Valley of Rulers, Sordello points out the notable kings and princes surrounding the trio. Those mentioned are Rudolph of Hapsburg, Ottokar II of Bohemia, Philip III the Bold of France, Peter III of Aragon, among others.
Қазіргі және қазіргі заманғы әдебиет
Сорделло сонымен қатар 1840 жылы жарық көрген Роберт Браунингтің «Сорделло» поэмасының басты кейіпкері. Ол құштарлығы үшін Оскар Уайльдтың 1881 жылғы «Amor Intellectualis» поэмасында жоғары бағаланған. Езра Паунд та оны «Кантостарда» еске алады. Бұдан өзге, Сорделло Сэмюэл Беккеттің 1951 жылғы «Моллой» және «Малоун өлді» романдарында қысқаша айтылады. Роберто Боланоның 2000 жылғы «Шилиде түнде» повесінде Сорделлоға көптеген сілтемелер кездеседі, ал ол Роберт Шидің 1989 жылы жарық көрген екі томдық тарихи романы «Сараценде» маңызды кейіпкер болып табылады.
Sordello is also the hero of the well known poem Sordello by Robert Browning, published in 1840. He is praised for his passion in Oscar Wilde's 1881 poem "Amor Intellectualis". Ezra Pound also references him in the Cantos. Furthermore, Sordello is briefly referred to in Samuel Beckett's 1951 novels Molloy and Malone Dies. Numerous references to Sordello occur in Roberto Bolaño's 2000 novella By Night in Chile, and he is a principal character in Robert Shea's two volume historical novel The Saracen, published in 1989.