Кіріспе

Аттың құйрығының астына тағылатын белдік. Crupper (айтылуы: /ˈkrʌpər/; кейде crouper деп те жазылады) – аттар мен басқа да жылқы түліктің жабдығын (ер, жекпе-жек немесе басқа да керек-жарақтарды) алға қарай сығудан сақтап тұру үшін қолданылатын құрал.

Құрылыс

Крупердің құрамына ілмек (крупердің өзі) және круперді ат мінгіштің артқы жағына немесе жегудің басқа бөліктеріне бекітетін реттелетін бау (крупер бауы немесе артқы бау) кіреді. Бау аттың крупінен басталып, құйрық сүйегінің үстінен өтіп, мінгіштің артқы белдеуіне немесе жегудің артқы таспасына (кейде "құсау" деп те аталады) жетеді. Әдетте былғарыдан жасалған крупер ілмегі, оны қолдану кезінде серпімелі ұстау үшін дәстүрлі түрде зығыр майымен толтырылып, ілмек түріндегі түтікке келтіріледі. Крупер бауына тігіледі немесе бір немесе екі қапталға бекітіледі. Егер круперде қаптал болмаса, аттың құйрығының астыңғы бөлігі құйрық сүйегіне бүгіліп, құйрық сүйегі крупер арқылы өткізіледі. Егер қапталдары болса, крупер босатылып, круп астынан өткізіледі.

Пайдалану және қауіпсіздік

Жылқының арқасына салынған жабдықты алға қарай сығудан сақтау үшін құрма қолданылады. Құрмалар көбінесе жылқының жекпе-жегішінде кездеседі. Олар сондай-ақ тістеу құралдарының, мінекі жабдықтарының және кейде жүк тасуға арналған жабдықтардың бауларында да қолданылады. Құрма тым қысып, жылқының ыңғайын келтірмейтіндей және құйрық терісіне зақым келтірмейтіндей етіп, жабдықты орнында ұстап тұруға жеткілікті тар болуы керек. Құрмалар қажет болған жағдайда ғана қолданылады, үнемі қысым түсірмейді. Егер құрма тым қысық болса, қатты ысқылу, дискомфорт және жаралар пайда болуы мүмкін. Ал тым бос болса, жабдық немесе жекпе-жегіш дұрыс орналаспауы мүмкін.

Жүргізу

Жүргізу кезінде, крупер аттың денесіне (қамыт, құрсақ белдігі, арқа белдігі және жалаң) бекітілетін қамыт бөліктерінің жылғанын болдырмау үшін қолданылады. Кейбір қамыттарда, крупердің орнына, артқы жақтау тіреу нүктесі ретінде қолданылуы мүмкін.

Қаптау

Жүк тасуға арналған аттарда тек қана қамшы бауы (жамбас бауы) жиі қолданылады. Дегенмен, кейде қамшы бауымен қатар құрсау да (көктем) пайдаланылады.

Тарих

Құрпақ - ғасырлар бойы қаңғыбас егудің қалыпты бөлігі болған. 1614 жылғы Дон Кихоттың "Авельянеда Сегунда Парте" атты жалған толықтыруында қаңғыбас құрпағы бірнеше рет айтылады және 18 ғасырғы екі ағылшын аудармасында "crupper" деп аударылған. Бұрын қаңғыбас құрпақтары атты әскердің құшақтарының стандартты дизайнының бір бөлігі болған. Америка Құрама Штаттары армиясы қолданған Макклеллан ат құшағы 20 ғасырдың басына дейін қосымша құрпақпен жабдықталған, бірақ дұрыс орнатудағы қиындықтар армияны оны қолданудан бас тартуға әкелді. Құрпақтар кейбір атты әскер полктері мен шатыр тігу командаларының салтанатты жабдықтарының бір бөлігі болып табылады.