Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ункуланкулу (/uɲɠulun'ɠulu/), көбінесе uNkulunkulu деп форматталады, – зулу, ндебеле және свати халықтарының тіліндегі мифтік ата-баба, мифтік алдыңғы топ немесе Жоғарғы Жаратушы. Бастапқыда "алғашқы ата-баба" болған Ункуланкулу христиан дінінің таралуымен жаратушы құдайға айналды.
Unkulunkulu (/uɲɠulun'ɠulu/), often formatted as uNkulunkulu, is a mythical ancestor, mythical predecessor group, or Supreme Creator in the language of the Zulu, Ndebele and Swati people. Originally a "first ancestor" figure, Unkulunkulu morphed into a creator god figure with the spread of Christianity.
Христиандыққа дейінгі рөл
Ункулункулу – «өте ескі» немесе ата-бабаны білдіретін жалпы термин еді. Бұл жағдайда, бұл Онкулункулулар (көпше түрі) ер немесе әйел болуы мүмкін, және көптеген тайпалар мен отбасыларда оларға зор құрметпен қаралатын біреуі болған. Ункулункулу сонымен қатар жалғыз, ежелгі тұлға ретінде де кең таралған; бұл тұлға ер адам болғандықтан, ол адамзаттың ата-бабасы ретінде маңызды рөл атқарған, бірақ оған көп көңіл бөлмеген. Ғалым Ана Мария Монтейро Феррейра христиан діні зулу халқына тарағанға дейін Ункулункулуның христиан Құдайы сияқты Жоғарғы Құдай болмағанын айтады. М. Р. Масубелеле 1830 жылдары американдық және еуропалық миссионерлердің «Ункулункулу» атауын христиан Құдайына қолданудан бас тартқанын, себебі ол ата-бабаларға табынумен байланысты болған, бірақ ақырында көптеген еуропалық миссионерлер зулу халқына жақсы хабар жеткізу үшін осы атауды қолдана бастады. Осы мәдениеттерде осы тұлғаны атау үшін қолданылатын басқа сөздер: uMdali («Жаратушы» деген мағынаны білдіреді) және uMvelinqandi («Барлық нәрседен бұрын» деген мағынаны білдіреді; isiXhosa тіліндегі Umvelinqangi-ге ұқсас). Бұл нұсқада Ункулункулу қамыстан пайда болған; содан кейін ол адамдар мен малдарды сол қамыстан жаратқан, ал қалған барлық нәрсені бастапқы көзден жаратқан. Барлығын жаратқаннан кейін Ункулункулу өзінің жаратылыстарын ұмытып, оларды тастап кеткен делінеді, және одан кейінгі оқиғалар туралы ешқандай миф жоқ. Тарихшы Уильям Х. Воргердің пікірінше, 19 ғасырдағы африкалықтар осы жаратылыс мифтерін және Ункулункулуға қатысты басқа да мифтерді сөзбе-сөз емес, метафоралық деп санаған, бұл олардың Еуропалық миссионерлермен Киелі кітапқа және олардың «сөзбе-сөз» шындығына ұқсастығы туралы пікір алмасулары арқылы көрінеді.
Unkulunkulu was a general term referring to an "old old one", or an ancestor. In this situation, these Onkulunkulu (the plural form) could be male or female, and most tribes and families had one, regarding them with great respect. Unkulunkulu also existed in a broader role as a sole, ancient figure; this figure being male, he played a role in broader as the ancestor of humanity, but was given little attention. Scholar Ana Maria Monteiro Ferreira asserts that before the spread of Christianity to the Zulu people, Unkulunkulu was not a Supreme Being like that of the Christian God. M. R. Masubelele argues that American and European missionaries in the 1830s originally rejected the use of "Unkulunkulu" to the Christian God because of its association to ancestor worship, but eventually many European missionaries began using the name in order to better evangelize the Zulu people. Other names for this being used in similar cultures include uMdali (meaning "Creator") and uMvelinqandi (meaning "Before everything"; analogous to Umvelinqangi in the isiXhosa language). This version of Unkulunkulu originated from reeds; he then created humans and livestock from the same reeds, and created everything else afterwards from no original source. After he created all, Unkulunkulu is said to have forgotten his creations and abandoned them, and there are no myths of him beyond this point of creation. Historian William H. Worger argues that nineteenth century indigenous Africans believed these creation myths and others pertaining to Unkulunkulu to be metaphorical rather than literal, as demonstrated through their debates with European missionaries about their similarities to the Bible and their "literal" truth.