Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Торт құқығының ісі
Tort law case
Воганға қарсы Менлов (1837) 132 ER 490 (CP) – бұл ағылшын торты құқығының маңызды ісі, ол заңда «ақылға қонымды адам» тұжырымын алғаш рет енгізді.
Vaughan v Menlove (1837) 132 ER 490 (CP) is a leading English tort law case that first introduced the concept of the reasonable person in law.
Фактілер
Шөп шіріген кезде жылу пайда болады. Желдету болмаған жағдайда, жылудың артуы өртке алып келуі мүмкін. Сотталушы өзінің және талапкердің жерлерімен шектесетін жерге шөп үйіндісі (немесе сабан үйіндісі) салды. Сотталушының шөп үйіндісі шөптің өздігінен тұтанбауы үшін сақтық шарасы ретінде "түтікшемен" салынған, бірақ ол тұтанып кетті. Оған бес апта бойы шөп үйіндісін салу тәсілінің қауіпті екені бірнеше рет ескертілді, бірақ ол "қауіпке тікелей баратынын" айтты. Осының салдарынан шөп тұтанып, талапкердің жеріне таралып, оның екі шатырын өртеп жіберді.
As hay decomposes, heat is generated. In the absence of ventilation, the increased heat can cause a fire. The defendant built a hay rick (or haystack) near the boundary of his land which bordered the plaintiff's land. The defendant's hay rick had been built with a precautionary "chimney" to prevent the hay from spontaneously igniting, but it ignited anyway. He had been warned several times over a period of five weeks that the manner in which he built the hay rick was dangerous, but he said "he would chance it." Consequently, the hay ignited and spread to the plaintiff's land, burning down two of the plaintiff's cottages.
Сот
Сотта судья қазылар алқасына өрттің күнартқандық салдарынан болған-болмағанын қарастыруды тапсырды және сотталушының "осындай жағдайда сақты адамның қолданарлық ақылға қонымды сақтығымен әрекет етуге міндетті" екенін айтты. Қазылар алқасы сотталушыны абайсыз деп таныды.
At trial the judge instructed the jury to consider whether the fire had been caused by gross negligence on the part of the defendant, and stated the defendant "was [duty] bound to proceed with such reasonable caution as a prudent man would have exercised under such circumstances." The jury found the defendant negligent.
Шағым
Айыпталушы сот үкімін шағымданып, алқабилерге "өзінің ақыл-ойының мүмкіндігі шегінде адал ниетпен әрекет еткенін; егер ол солай жасаған болса, онда ең жоғары интеллектке ие болмауына байланысты туған бақытсыздыққа жауапты емес" деп нұсқау беру керек деп мәлімдеді. Сот, құрамында Tindal CJ, Park J және Vaughan J болған, айыпталушының шағымын қабылдамады, төменгі соттың алқабилерге берген нұсқаулары дұрыс деп шешіп, үкімді күшінде қалдырды. Сот мәлімдеді,
The defendant appealed the trial court's verdict, arguing the jury should have instead been instructed to consider "whether he acted bona fide to the best of his judgment; if he had, he ought not to be responsible for the misfortune of not possessing the highest order of intelligence." The court, composed of Tindal CJ, Park J and Vaughan J, rejected the defendant's argument, holding that the lower court's jury instructions were correct and therefore affirming the verdict. The court stated that to judge,
Сот бұл жағдай бұрынғыдан өзгеше екенін атап көрсетті, бірақ "қадірліліктің орташа деңгейі" стандарты кепілдік шарттарында қолданылатын ұқсас сақтық міндетімен негізделгенін, онда жауапкершілік тек осы стандартқа қатысты абайсыздық үшін ғана жүктеледі. Сондай-ақ, сот "ақылға қонымды адам" стандартын адамдардың өздерінің мүлігін пайдаланатында басқалардың мүлігіне зиян келтірмеуі керек деген ұзақ уақыттан бері қалыптасқан қағидамен (sic utere tuo ut alienum non laedas) қолдауға ие деп қарады. Ақырында, сот айыпталушының абайсыздық салдарынан жауапкершілікке тартылу мәселесін қарастыру алқабилердің құзырында екенін айтты ("Сақты адамның сақтығы әрқашан белгіленген ереже болды; және оны қолданудың қиындығына қатысты, алқабилер әрқашан осы ережені басшылыққа ала отырып, абайсыздық болды ма, жоқ па, деп шеше алады").
The court indicated that although this was a case of first impression, the "man of ordinary prudence" standard was supported by a similar duty of care applied in cases of bailment, in which liability was imposed only for negligence relative to that standard. The court also viewed the "reasonable man" standard as supported by the long settled principle that persons must use their property so as not to harm that of others (sic utere tuo ut alienum non laedas). Finally, the court held that the question of whether the defendant was liable because of negligence in violation of the reasonable person standard was a proper question for the jury ("The care taken by a prudent man has always been the rule laid down; and as to the supposed difficulty of applying it, a jury has always been able to say, whether, taking that rule as their guide, there has been negligence ").
Маңыздылығы
Қорғау тарапы сотта, жалпы тасымалдаушылар мен сақтаушыларға немесе шарттық міндеттемелер бойынша жүктелетін қамқорлық міндетіне қарамай, күдіктіге белгілі бір деңгейдегі қамқорлықты сақтау міндетінің жүктелмегенін айтты. Бұл іс, міндетсіздік және жауапкершілік бойынша ортақ құқық қағидаларының өзгеру кезеңінде шешілді. АҚШ және Англияда 19-ғасырдың ортасына дейін, құқық бұзушылықтар үшін белгіленген стандарт болған жоқ. 19-ғасырдың басындағы соттар, көбінесе жауапкершілік үшін шалақылдық талабын тек жалпы тасымалдаушылар немесе сақтаушылар үшін ғана қолданды. Кейіннен Англия мен АҚШ соттары "ақылға қонымды адам" өлшемшарты негізінде, қамқорлықтың жалпыға ортақ міндетіне бағытталған шалақылдық стандартқа қарай көшті. Воган мен Менлов ісі жиі, "ақылға қонымды адам" өлшемшартын деликт құқығына ғана емес, жалпы юриспруденцияға енгізген маңызды іс ретінде сілтеме жасалады. Бұл дұрыс емес. 2019 жылғы құқықтық мақала, Воган мен Менлов ісінің "қадірлі парасатты ақылға қонымды адам" тұжырымының бастауы ретінде қате танылуының себебі, Проссердің Деликт құқығы (4-басылым) атты ықпалды еңбегіндегі басу қатесінен туындағанын анықтады, онда істің күні "1738" деп қате көрсетілген, ал дұрысы "1837".
The defense counsel had argued that there was no duty imposed on the defendant to be responsible for the exercise of any given degree of care, in contrast to the duty of care imposed on common carriers and bailees, or under an implied contract. This case was decided during a transitional period in the history of the common law rule on negligence and liability. Until the mid to late 19th century in the United States and England, there was no settled standard for tort liability. Courts in the early 19th century often found a negligence requirement for liability to exist only for common carriers or bailees. English and U. S. courts later began to move toward a standard of negligence based on a universal duty of care in light of the "reasonable person" test. Vaughan v. Menlove is often cited as the seminal case which introduced the “reasonable person” test not only to the tort law, but to jurisprudence generally. This assertion is false. A 2019 law review article discovered that the misidentification of Vaughan v. Menlove as the birthplace of the “reasonable man of ordinary prudence” originated from a typographical error in an influential tort treatise, Prosser’s Law of Torts (4th edition), which erroneously cites the date of the case as “1738” rather than “1837.”