1994 ж. Тони Блэр мен Гордон Браун арасындағы Granita келісімі: Лейбористтік партия басшылығы, билік бөлісу, сайлау шарттары туралы маңызды мәліметтер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1994 жылғы британдық саяси келісім
1994 British political agreement
Блэр-Браун келісімі (немесе Гранита пактісі) – 1994 жылы британдық Лейбористік партиясының саясаткерлері Тони Блэр мен Гордон Браунның арасында жасалған, олар тиісінше көлеңкелі ішкі істер хатшысы және көлеңкелі қазынашылық канцлері қызметтерін атқарған кездегі әдепкерлік келісім болды.
The Blair–Brown deal (or Granita Pact) was a gentlemen's agreement struck between the British Labour Party politicians Tony Blair and Gordon Brown in 1994, while they were Shadow Home Secretary and Shadow Chancellor of the Exchequer respectively.
Келісіміміз
Көпшілік 1994 жылы Лондонның Ислингтон ауданындағы "Гранита" мейрамханасында сол жылдың 12 мамырында лейборист партиясының сол кездегі басшысы Джон Смит күтпеген жерден қайтыс болғаннан кейін екеуінің кездескенін айтады. Олар Браунның алдағы лейбористтік көшбасшылық сайлауына қатыспауға келісімін берді, осылайша Блэрдің оңай жеңіске жете алуына жағдай жасады, ал Блэр лейбористер жеңіске жеткен жағдайда Браунды Қаржы министрі етіп тағайындауға уәде берді. Үкіметте Браунға ішкі саясат бойынша беспрецеденттік билік берілуі керек еді, бұл оны британ тарихындағы ең ықпалды канцлер ететін еді. Сондай-ақ, Блэр премьер-министр болып тағайындалған жағдайда, екі мерзімге ғана қызмет ететін және содан кейін Браунның пайдасына отставкаға кететін келісімге келген деген кең пікір бар. Блэр кейін 1997 жылғы жалпы сайлауда лейбористерді күшті жеңіске жеткізді, ал Браун оған уәделенгендей, кең өкілеттіктермен және "күшті тәуелсіздікпен" Қаржы министрі болды. 2007 жылы Блэрдің болжағандай, Блэр отставкаға кеткеннен кейін Браун оның орнын басты, бірақ ол екі емес, үш мерзімге қызмет етті. Екеуі де көп жылдар бойы қандай да бір келісім болғанын жоққа шығарды.
It is widely believed that the two had a meeting in 1994 at the restaurant Granita in Islington, London, following the unexpected death of John Smith, the then Leader of the Labour Party, on 12 May of that year. They agreed that Brown would not stand in the forthcoming Labour leadership election, so as to allow Blair a better chance of easy victory, and in return Blair would appoint Brown Chancellor of the Exchequer upon Labour's presumptive victory. In government Brown would be granted unprecedented powers over domestic policy, which would make him the most powerful Chancellor in British history. It is also widely believed that Blair agreed, if he were appointed Prime Minister, to stay in the job for only two terms and then resign in Brown's favour. Blair later led Labour to a landslide victory in the 1997 general election, and Brown became Chancellor with wider powers and the "formidable autonomy" as promised to him. In 2007, as Blair had allegedly predicted, Brown became Blair's successor following Blair's resignation, though he served three terms instead of two. The existence of any deal was denied for many years by both men.
Даулар
Блэр, Браун және олардың көптеген әріптестері келісімнің бар екенін бірнеше жыл бойы жоққа шығарды, бұл келісімге не келісілгені туралы көптеген болжамдарға әкелді. 2003 жылғы маусымда The Guardian газеті Блэрдің келісімге сәйкес Браун ұсынған саясат аяларын жариялады, атап айтқанда, "әділеттілік күнтәртібі", оның құрамында "әлеуметтік әділдік, жұмыспен қамту мүмкіндіктері және біліктер" лейбористік үкімет аясында қарастырылды. 2003 жылғы қазан айында бағаншы Том Браун BBC-ге Браунның келісім жасалғаннан кейін бір күннен кейін оған хабарлағанын айтты. Том Браун BBC Radio Scotland радиосына:
The existence of the deal was publicly dismissed by Blair, Brown and many of their associates for several years, prompting much speculation as to what, if anything, was agreed. The Guardian published a written note in June 2003 which, it said, outlined the policy areas proposed by Brown that Blair would commit to as part of the deal, namely a "fairness agenda" consisting of "social justice, employment opportunities and skills" under a Labour Government. In October 2003, columnist Tom Brown told the BBC that Brown had informed him of the deal the day after it had been made. Tom Brown said to BBC Radio Scotland:
"Менің еш күмәнім жоқ, Гордон маған келісім жасалғаннан кейін таңертең телефон соғып, оның туралы айтты. Бірақ сонымен бірге, екі адамның да мейрамханадан әртүрлі түсініктермен шыққан деп санаймын. Олар оны жазбада бекітпеген. Гордон Блэрдің шамамен қазір қызметтен кетуіне сенді, ал Блэр өзінің ешқандай уақыт кестесіне міндеттеме алғанын жоқ деп ойлады." 2007 жылғы мамырда "Dispatches" бағдарламасының "Гордон Браун: Қызметке лайықты ма?" атты эпизоды Браунның Питер Мандельсон және басқа да достарынан қолдау алмағаннан кейін өзін опасыздыққа ұшыраған сезінгенін және осы қолдаудың болмауы, емес келісім, оны жетекшілікке үміткер болмауға итермелегенін хабарлады. Екі саясаткер арасындағы келісім туралы есеп 2001 жылы BBC журналисі Джеймс Ноути жазған "Соперники: Саяси неке туралы құпия әңгіме" кітабында толыққанды баяндалған. Блэр мен Браунның 1983 жылдан 1994 жылға дейінгі қарым-қатынасы – Гранита кездесуінің жанды бейнеленуімен аяқталды – 2003 жылы Стивен Фрирс режиссерлік еткен және Питер Морганның сценарийі бойынша, Ноттидің кітабына негізделген телефильмнің негізгі тақырыбы болды. "The Deal" деп аталған фильмде Майкл Шин Блэр және Дэвид Морриси Браун рөлін сомдады. Ашылу тітрлеріндегі мәтін (Фриарстың айтуынша, 1969 жылғы "Butch Cassidy and the Sundance Kid" фильмінің басындағы бірдей эпиграфтан тікелей шабыттанған) көрермендерге "кейінгілердің көп бөлігі шындыққа жақын" екенін хабарлады.
I'm in absolutely no doubt there was a deal since Gordon phoned me the morning after it was made and told me about it. But at the same time I also believe that both men left the restaurant with a different version of the deal in their minds. They hadn't actually written it down on paper. Gordon believed Blair would step down about now actually, and Blair believed that he hadn't committed himself to any timetable. An episode of Dispatches in May 2007, entitled "Gordon Brown: Fit For Office?" reported that Brown felt betrayed after losing support from Peter Mandelson and other friends and that this lack of support, rather than any deal, made him decide not to run for the leadership. An account of the pact between the two politicians was presented in detail in the book of 2001, The Rivals: The Intimate Story of a Political Marriage, written by BBC journalist James Naughtie. The relationship between Blair and Brown from the years 1983 to 1994 – culminating in an in depth dramatisation of the Granita meeting – was the focus of a 2003 made for television film directed by Stephen Frears and written by Peter Morgan, based in part upon Naughtie's book. The film, titled The Deal, starred Michael Sheen as Blair and David Morrissey as Brown. A caption in the opening titles (directly inspired – according to Frears – by the identical epigraph at the start of the film of 1969, Butch Cassidy and the Sundance Kid) informed viewers that "much of what follows is true".
Орналасқан жері
2010 жылы ақпанда Пирс Морганмен сұхбатта Браун Лейбористік партия басшылығына таласудан бас тартқанын және Блэрдің оған кейін билікті беруге уәде бергенін, бірақ екі адамның кейін – Браунның пікірінше – Блэр уәдесін орындамағандықтан қатты дауласқанын мойындады. Браун сондай-ақ, келісім Гранитада емес, ер адамдар мейрамханада кездесуге дейін жасалғанын мәлімдеді. 2017 жылы жарық көрген «Менің өмірім, біздің заманымыз» кітабында Браун Гранитадағы кешкі асты «формальды рәсім» деп сипаттап, ол екеуінің бұрын талқылап, келіскенін растады. Шери Блэр өзінің өмірбаянында келісім Гранитада емес, көршісінің үйінде болғанын жазды. Питер Хеннессимен BBC Radio 4 арнасында сұхбаттасқанда Тони Блэр келісімнің «Эдинбургтің бірнеше жерінде» жасалғанын айтып, олар Гранитада тамақтанған кезде не болатыны туралы шешім қабылданғанын мәлімдеді.
In a televised interview with Piers Morgan in February 2010, Brown admitted that he deferred contesting the Labour leadership and that Blair had promised to hand over power to him at a later point, but that the two men later fought bitterly after – from Brown's perspective – Blair failed to keep to his end of the bargain. Brown also stated that the deal had not been made in Granita but had been struck before the men met in the restaurant. In his 2017 book My Life, Our Times, Brown again described the Granita dinner as "a formality" that merely confirmed what the two had previously discussed and agreed. In her autobiography, Cherie Blair writes that the deal took place at a neighbour's home, not at Granita. In an interview with Peter Hennessy on BBC Radio 4, Tony Blair claimed that the agreement had been struck ' in a couple of different places in Edinburgh', claiming that by the time they dined at Granita, minds had been made up as to what was going to happen.