Кіріспе

Сиам (сондай-ақ Сиямопали және Сиям) Никая – Шри-Ланка буддизміндегі монахтар ордені, ол Упали Тера құрады және негізінен Канди қаласының төңірегінде орналасқан. Ол Таиландтан (бұрын Шри-Ланкада "Сиам Дешая" және Еуропада "Сиам Корольдігі" деп белгілі болған) шыққандықтан осылай аталған. Сиам Никаяның екі негізгі бөлімі (Малуатта және Асгирия) бар, сондай-ақ осы екі негізгі бөлімнің ішінде тағы бес кіші бөлім бар. Малуатта және Асгирия бөлімдерінің әрқайсының екі жеке Маха Наякасы немесе бас монахы бар.

Құрметті Упали Теро

Упали Тера Кандидегі буддалық Сангханың жемқорлыққа ұшырағанына сенді, оның ішінде астрологиямен айналысу да болды. Оның күш-жігері монастырлық тәртіптің амалдарын "тазалауға" бағытталған еді. "Канди Есала Перахера"ның қазіргі түрінде қайта ұйымдастырылуы да Упали Тераның еңбегінің нәтижесінде болды. Кандиде жыл сайын Будданың тісінің қасиетті қалдығына арналған шерумен бірге тойланады. Бұл процессия бастапқыда индуистік құдайларды, әсіресе Шри-Ланка буддизміне енгендерді құрметтеу мақсатында ұйымдастырылған. Упали Тера буддалық мемлекетте мұның жөнсіз екеніне сенді, және оның ықпалымен патша "Енді құдайлар мен адамдар Будданы құрметтеулері керек" деп жарлық шығарды.

Діни билік

18 ғасырдың ортасына қарай Шри-Ланкада упасампада (саманарадан немесе жаңадан тағайындалғаннан өзгеше, жоғары қадам) қайтадан жойылды. Бұрынғы 500 жыл ішінде буддалық дін үш рет жойылған еді және Вимала Дхарма Сурия I (1591–1604) мен Вимала Дхарма Сурия II (1687–1707) биліктерінде қайта орнатылды. Бірақ бұл қайта орнатулар ұзаққа созылмады. Велвита Шри Саранкара Тероның (1698–1778) бастамасымен тай монахы Упали Тера патша Кирти Шри Раджасингхе (1747–1782) тұсында Кандиге келіп, 1753 жылы Шри-Ланкада буддалық дінді қайта орнатты. Ол «Сиам Корольдығынан» кейін Сиям Никаясы деп аталды. Алайда, 1764 жылы, жаңа құрылған Сиям Никаясының мүшелері бір топ Никаяның жоғары қадамын Радала және Говигама касталарына ғана шектеуді жоспарлады. Ситинамалуэ Дхаммажоти (Дурава) Говигама емес монахтардың арасында соңғы болып өз упасампадасын алды. Бұл буддалық Виная ережелерінің дерлік толығымен тасталған кезеңі еді, және Кандян Корольдығындағы буддалық Санганың кейбір мүшелері жеке жерлерге ие болды, әйелдері мен балалары болды, жеке үйлерде тұрды және оларды Ганиннанс деп атады. Бұл кезең Кандия Корольдығының дәстүрлі ақсүйектерінің Теңіз Провинцияларының голланд билеушілерімен үздіксіз соғыстарда жойылған кезі еді. Теңіз жағалауындағы провинцияларда да ескі тәртіптің орнын жаңа тәртіп басып алды. Кандян кезеңінен қалған Мандарампура Пувата мәтіні монахтар тәртібіне осы радикалды өзгерістерді баяндайды және бұл сангханың бірауыздан қабылдаған шешімі емес екенін көрсетеді. Онда бұл өзгеріске қарсы шыққан сангханың отыз екі «қарт» мүшесі реформа жетекшілері тарапынан Жаффнаға қуылды деп жазылған. 1764 жылы сангханың Говигама эксклюзивтігін қамтамасыз еткен басқа касталар Канди патшасының немесе британдықтардың қолдауысыз 1772 жылы Тотагамува вихарасында өздерінің упасампада рәсімін өткізді. Тағы бір рәсім 1798 жылы Тангалледе өтті. Бұл рәсімдердің ешқайсысы Сиам Никаясымен мақұлданбады, ол олардың Виная ережелеріне сәйкес келмейтінін мәлімдеді. Шри-Ланкадағы буддалық ғибадатханалардың негізгі орындары, соның ішінде Тіс реликвиясы ғибадатханасы, Адам шыңы, Келания және 6000-нан астам басқа ғибадатханалар қазір Сиям Никаясының басқаруында. Ғаутама Будданың қасиетті Тіс реликвиясы бұрыннан бері Шри-Ланка билеушілерінің символы болып саналады. Уақыт өте келе, корольдіктің орны Анурадхапурадан Полоннаруваға, содан кейін Дамбаденияға және басқа қалаларға көшірілді. Әр астана ауысқан сайын, реликвияны сақтау үшін жаңа сарай салынды. Соңында ол Кандиге әкелінді, онда қазір Тіс ғибадатханасында сақталып тұр. Шри-Ланкадағы ең көне буддалық сектасы – Сиам Никаясы (19 шілде 1753 жылы құрылған) Кандия Корольдығы кезінде құрылғаннан бері Тіс реликвиясының сақшысы болып табылады. Сиям Никаясы дәстүрлі түрде жоғары қадамды тек Радала және Говигама касталарына ғана береді, Ситинамалуэ Дхаммажоти (Дурава) – Говигама емес монахтардың арасында упасампада алған соңғы монах. Бұл қастандық Сиям Никаясының өзінде өршіп, Моратато Даммаккандха, Кандидің Маханайкасы, соңғы екі Кандян Телугу патшаларының көмегімен төменгі елдің Маханайкасы Каратата Дхаммарамманы Шри Пада ғибадатханасы мен төменгі ел бауырластығының ауылдарын тартып алып, қарсы Маханайка тағайындады (Қазіргі уақытта, Рангири Дамбулла сектасы барлық қауымдарды қабылдайды, ол Сиям Никаясының тармағы болып табылады).