Кіріспе

Монгарлоу - Австралиядағы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Оңтүстік үстірт аймағындағы ауыл. Бұрын ол әртүрлі жағдайларда Кіші Өзен, Монга және Сержанттар нүктесі деп аталған. Монгарлоу атауы пошта және статистикалық есептер үшін айналасындағы аймаққа да қолданылады.

Орналасуы және ерекшеліктері

Ол Монгарлоу өзенінің жағасында және Брейдуд қаласынан шығысқа қарай 13 шақырым жерде орналасқан. Халық санағы бойынша, ауыл мен оны қоршаған аймақта 117 адам тұрды. 19 ғасырда, бұл жер көп дамыған кезде сақталған бірнеше ғимараттар бар, сондай-ақ ауылдың зираты да қол жеткізіп келеді.

Тарих

Монгарлоу – Жаңа Оңтүстік Уэльстің алтын асығысына байланысты 19 ғасырдың ортасындағы маңызды кеншілердің қонысы болды. 1891 жылға дейін Монга деп аталған.

Түпкүлгілік тарихы

Қазіргі Монгарлоу деп аталатын аймақ Юин тайпасының бір тобы – вальбанга халқының дәстүрлі жерінде орналасқан. Отарлау кезінде ең жақсы жерлерінен айырылған абориген отбасылары өмір сүру үшін жер іздеді. 1879 жылы 140 акр жер аборигендер үшін қорық ретінде бөлінді, Монгарлоуге солтүстік жағынан сабақтас Монгарлоу приходында, абориген әйел Мэри Энн Виллоуби атынан. 1885 жылы тағы бір қорық, шамамен 9 акр жер, сол жерде, тағы бір абориген әйел Маргарет Брайант атынан бөлінді. 1893 жылы бұл бұрынғы қорықтар күштен шығарылып, 50 акр жерден тұратын жаңа қорық Будаванг жотасының жағалау жағында, Клайд өзенінің сағасымен бірігетін жерге жақын, Круан сағасының сол жағалауында белгіленді. Бұл қорық – Currowan Creek аборигендер қоры – 1956 жылға дейін сақталды. Көбінесе, өмір сүруге жарамды мүмкіндік табу сияқты себептермен, Брейдуд маңындағы алтын кендері маңында тұратын аборигендердің көпшілігі 19 ғасырдың соңында жағалауға қарай, вальбанга жеріне көшіп кетті. Мэри Энн Виллоуби – ол 1876 жылдан бері сол жерде тұрып, оның балалары 1902 жылы Монгарлоу маңында тұрып жатты.

Алтын өндіру

Брейдвуд ауданында алтынның басқа аллювиалды кен орындары табылғаннан кейін, іздеушілер 1851 жылдың желтоқсанында Кіші өзенде (қазіргі Монгарлоу өзені, Шоалхейвен өзенінің саласы) іздестіруді бастады, ал 1852 жылдың наурызына дейін Кіші өзеннің кен орындарында жұмыс істейтін кеншілер болды. Өзен Кіші өзен деп аталды, себебі Шоалхейвеннің тағы бір аты – «Үлкен өзен» болған. Алтынның таралуы біркелкі болмағандықтан, бұл өңір еңбектері мен уақыттары үшін шамалы сыйақы алуға дайын, табанды және командалық жұмыс істеуге бейім қытай жұмысшыларын тартты. Қытай кеншілері Клайд өзенінің суайдынындағы Кюрраван өзенінің бастауынан, ауылдан төмен, өзеннің оң жағалауындағы Броуд Гуллидегі биікке су жеткізу үшін он шақырымдық су арнасын салған. Танталеан сағасында қытай кен өндіру және сумен шаю жұмыстарының көптеген қалдықтары әлі де көрініп тұр. Ауылдан төмен, Фейган сағасымен қосылған жерде, өзен үлкен иілмелі бөлігін кесіп өтіп, бүгін «Жарты ай» немесе «Жарты айдың жазығы» деп аталатын жер бедерін жасады. Жарты ай әлі де өзеннің бөлігі болғанда, Монгалоу маңындағы алтын кендерінен мыңдаған жылдар бойы аллювиалды алтын жиналған. Өзен жасаған қысқа жол «Сидней бастары» деп аталатын жер бедерін де құрады, ол кеншілер лагеріне айналды. 20 ғасырдың басында Жарты айда кен қазу жұмыстары жүргізілді. Монгалоу кен орнында аллювиалды және қатты тау жыныстарынан кварц кендері кездесті. 1870 жылға қарай кварц кендері қазыла бастады. «Дай Дон» кені аймақтағы кварц кендерінің ең тереңі болды және 400 фут тереңдікке жетті. Ол 1884 жылдан 1891 жылға дейін, содан кейін 1900 жылдан 1905 жылға дейін жұмыс істеді. Бұл жерде кем дегенде бір этникалық қытайларға тиесілі қатты тау-кен кені болды, ол жергілікті белгілі Номчонг отбасының атымен аталды, олар кен өндірумен қатар ауылда және Брейдвудта дүкендер ұстады. 18 шілде 1896 жылы «Монгарлоу және Шоалхейвен өзені» алтын кен орны жарияланды. 1905 жылдан кейін маңызды кен өндіру тоқтап қалды. 1901 жылдан 1905 жылдың соңына дейін Жарты айдың жазығында алтын қазуға арналған сорғыш жұмыс істеді. Сорғыш құрылғысы Аделонгқа көшірілді. 1917 жылға қарай Монгарлоудағы қатты тау жынысы алтынын табу перспективалары нашар болды. Алайда, 1908 және 1915 жылдар аралығында, сондай-ақ 1916 және 1922 жылдар аралығында Жарты айда шектеулі түрде жұмыс істейтін қазылған бөгет болды. Ұлы депрессия кезінде алтын өндіру қысқа ғана жанданды, ал аймақтағы кен өндіру қызметі 1990 жылдардың ортасына дейін сирек-сирек жалғасты.

Тау-кен ауылы

Өзеннің оң жағалауы мен оның саласы Сержантс Пойнт Крик өзенінің сол жағалауы арасында елді мекен пайда болды, немесе Кіші өзен. Бұл атаулар да осы елді мекенді көрсету үшін қолданылды. Моңгарлове (немесе "Мунгарлове") атауы соңғы рет 1870 жылдан бері қолданылып келді. 1891 жылы салыстырмалы түрде жақын орналасқан Монгамен шатасу салдарынан хаттар дұрыс емес мекенжайға жіберіліп жатты. Тұрғындар пошта атауын Монгарлове деп өзгертуді сұрады, және бұл сол жылы іске асырылды. Осыдан бастап Монгарлове ауылдың жалғыз ресми атауы болды. Сержантс Пойнт атауы да жергілікті жерде, кем дегенде 20 ғасырдың басында қолданыла берді. Брейдвудтан Монгарловеге дейінгі жол әлі де Кіші өзен жолы деп аталады. Ауыл аймақ бойынша шашыраңқы орналасқан көптеген кішігірім кеншілер лагерінің орталығына айналды. 1870 жылға қарай ауылда "екі-үш мейрамхана, үлкен дүкен, жақсы мектеп және полиция бөлімшесі" болды. Алтын өндіріс аймағында он мейрамхана, тоғыз дүкен, үш диірмен болды, ал 1868 жылы халық саны 1332 адамды құрады, оның 350-і – қытайлар. Бұл елді мекен одан бұрын да көп жылдар бойы бар болған. Ауыл көшелерінің ретсіз жоспары, мұқият жоспарланған емес, бастапқы қоныстың көрінісі болды. Ескі арқалық көпірден төмен орналасқан. Басты жолды арқалықтан көпірге ауыстыру нәтижесінде қалалық мейрамхананың арт жағы басты жолға қарап қалды. 1905 жылы ауылда "полиция бөлімшесі, мейрамхана, үш дүкен, мемлекеттік мектеп, ұстахана, үш шіркеу, қытай ғибадатханасы және жеке тұрғын үйлер" болды. Ауылдағы мейрамхана "Күннің шығуы" мейрамханасы деп аталды. Тағы бір бастапқы ғимарат, ескі тұтқын үйі алынып, Брейдвуд мұражайында қайта орнатылды. 1919 жылдың қаңтар айында ауылға орман өртінен ауыр зиян келді, полиция бөлімшесі, англикан және католик шіркеулері, бірнеше тұрғын үйлер, ұрып-соғу машинасы және қытай ғибадатханасы (немесе "жос үйі") жойылды. Бұл, бұрыннан құлдырап келе жатқан ауыл үшін апат болды. Өрт кезінде халық саны "шамамен 100 адамды" құрады, ал 1922 жылға қарай тек бір қытай тұрғыны қалды. Кейбір жылдар қолданыстан шыққаннан кейін шіркеу қиратылды. Ауылға жақын 98 учаскеден тұратын бөлу туралы ұсыныс 2008 жылы алаңдаған тұрғындардың қысымымен тоқтатылды.