Ақылсыздық пен өркениет: Ақыл-естің тарихы тұрқы ақылшылық дәуірінде
Madness and Civilization
Мишель Фуконың «Ақылсыздық және өркениет» кітабы еуропалық мәдениетте ақылсыздық тарихын, оның эволюциясын және әлеуметтік құрылымдардың ролін зерттейді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1961 жылы Мишель Фуконың "Ақымақтық және өркениет: Ақыл-ой дәуіріндегі ақылсыздық тарихы" кітабы – Мишель Фуконың Еуропа мәдениеттері мен заңдарында, саясатында, философиясында және медицинасында ақылсыздық ұғымының эволюциясын зерттеуі. Зерттеу орта ғасырлардан бастап 18 ғасырдың соңына дейінгі кезеңді қамтиды және тарих идеясы мен тарихи әдіс-тәсілдерді сынап бағалайды. Фуко қоғамнан ақылсыз адамдарды бөліп-шығару тарихындағы әлеуметтік құрылымдардың ықпалын сипаттау үшін феноменология тілін қолданса да, "Ақымақтық және өркениет" кітабы – Фуконың феноменологиядан структурализм сияқты бір нәрсеге философиялық қадамы (Фуко өзінің бұл атауды қабылдаудан әрқашан қатаң бас тартқан).
1961 book by Michel Foucault
Madness and Civilization: A History of Insanity in the Age of Reason (, 1961) is an examination by Michel Foucault of the evolution of the meaning of madness in the cultures and laws, politics, philosophy, and medicine of Europe—from the Middle Ages until the end of the 18th century—and a critique of the idea of history and of the historical method. Although he uses the language of phenomenology to describe the influence of social structures in the history of the Othering of insane people from society, Madness and Civilization is Foucault's philosophic progress from phenomenology toward something like structuralism (a label Foucault himself always adamantly rejected).
Өмірбаян
Философ Мишель Фуко "Ақымақтық және өркениет" еңбегін психология саласындағы бұрынғы жұмыстарының, жеке психологиялық қиындықтарының және психиатриялық ауруханадағы кәсіби тәжірибесінің нәтижесінде жазды. Ол кітапты 1955-1959 жылдар аралығында Польша мен Германиядағы мәдени-дипломатиялық және білім беру қызметтерін атқағанда, сондай-ақ Швецияда Уппсала университетінің француз мәдени орталығының директоры болып жұмыс істеген кезде құрастырды.
Philosopher Michel Foucault developed Madness and Civilization from his earlier works in the field of psychology, his personal psychological difficulties, and his professional experiences working in a mental hospital. He wrote the book between 1955 and 1959, when he worked cultural diplomatic and educational posts in Poland and Germany, as well as in Sweden as director of a French cultural centre at the University of Uppsala.
Орта ғасырлар
Орта ғасырларда қоғам мәйектілерді өзден алыстатты, ал "классикалық дәуірде" әлеуметтік оқшаулау нысаны мәйектілерден ақылы жоқ адамдарға ауыстырылды, бірақ басқаша жолмен. Орта ғасырлардағы мәйектілер қауіпті деп есептелді, бірақ олар түбегейлі қабылдамау нысаны болған жоқ, оны мәйектілерге арналған ауруханалардың көбінесе қала қақпаларына жақын, бірақ қауымдастықтан жасырын емес жерде орналасқандығы дәлелдейді. Мәйектілердің салыстырмалы түрде болуы әркімді христиандық қайырымдылық міндетімен еске салды, демек, қоғамда жағымды рөл атқарды.
In the Middle Ages, society distanced lepers from itself, while in the "Classical Age" the object of social segregation was moved from lepers to madmen, but in a different way. The lepers of the Middle Ages were certainly considered dangerous, but they were not the object of a radical rejection, as would be demonstrated by the fact that leper hospitals were almost always located near the city gates, far but not invisible from the community. The relative presence of the leper reminded everyone of the duty of Christian charity, and therefore played a positive role in society.
Қайта өрлеу дәуірі
Ренессанс дәуірінде өнерде ақыл-есі жоқ адамдар даналыққа ие (әлемнің шектерін білетін) деп бейнеленді, ал әдебиет ақылсыздарды адамдардың не екенін және не деп сырттай көрсеткенін ажырата білетін тұлғалар ретінде суреттеді. Ренессанс өнері мен әдебиеті сондай-ақ ақыл-есі дұрыс адамдармен зияли деңгейде әрекеттесетін ақылсыз адамдарды көрсетті, себебі олардың ақымақтығы ғаламдық трагедияның түсініксіз күштерін бейнеледі. Алайда, Ренессанс дәуіріндегі зиялилық, орта ғасырлардағы ақылсыздық туралы субъективті сипаттамалармен салыстырғанда, ақыл мен ақылсыздықты ойлау және сипаттаудың объективті жолын дамыта бастады. Сонымен қатар, христиандық Еуропалық қоғам мұндай қоғамға қарама-қарсы тұратын адамдарды моральдық бұрыштық деп есептеді, себебі олар еркіндікпен жыныстық қызмет көрсету, шалақорлық, құдайға қарсы сөйлеу, ақылсыздық және т.б. сияқты өмір салтын таңдады. Мұндай моральдық бұрыштықтарды түзету үшін қоғамның жаңа институттары, шеттетілген адамдарды қамауға алу үшін, жазалау және сыйақы беру бағдарламаларынан тұратын өмір салтын қалыптастыру режимдерін енгізді, олардың мақсаты – тұтқындарды өз өмір салтын өзгертуге мәжбүрлеу. Ақыл-есі дұрыс емес және ақыл-есі дұрыс адамдар арасындағы тұжырымдамалық айырмашылық – бұл адамның еркін қоғамнан соттан тыс жолмен бөлініп, институционалды қамауға алынуының нәтижесінде пайда болған әлеуметтік құрылым. Бұл институционалды қамау, дәрігерлерге ақылсыз адамдарды зерттеу үшін қолжетімді етті, олар ақымақтықты табиғи зерттеу нысаны ретінде, содан кейін емделуге жататын ауру ретінде қарастыра бастады.
In the Renaissance, art portrayed insane people as possessing wisdom (knowledge of the limits of the world), whilst literature portrayed the insane as people who reveal the distinction between what men are and what men pretend to be. Renaissance art and literature further depicted insane people as intellectually engaged with reasonable people, because their madness represented the mysterious forces of cosmic tragedy. Yet Renaissance intellectualism began to develop an objective way of thinking about and describing reason and unreason, compared with the subjective descriptions of madness from the Middle Ages. Moreover, Christian European society perceived such anti social people as being in moral error, for having freely chosen lives of prostitution, vagrancy, blasphemy, unreason, etc. To revert such moral errors, society's new institutions to confine outcast people featured way of life regimes composed of punishment and reward programs meant to compel the inmates to choose to reverse their choices of lifestyle. The conceptual distinction, between the mentally insane and the mentally sane, was a social construct produced by the practices of the extrajudicial separation of a human being from free society to institutional confinement. In turn, institutional confinement conveniently made insane people available to medical doctors then beginning to view madness as a natural object of study, and then as an illness to be cured.