Кіріспе
Канадалық саясаткер, заңгер және Төменгі Канададағы милиция офицері Луи Пламондон (1943 жылдың 31 шілдесінде туған) – 2023 жылдың 27 қыркүйегінен 3 қазанына дейін Канада Парламенті палатасының уақытша спикері болды. «Квебек блогының» мүшесі, ол 1984 жылдан бері Беканкур—Николе—Саурель (бұрынғы атауы Бас Ришелье—Николе—Беканкур және Ришелье) округін өкілдік етеді. Канада Парламенті палатасының ең ұзақ қызмет еткен мүшесі ретінде Пламондон Палатаның деканы және Канаданың ең ұзақ қызмет еткен деканы ретіндегі рекордты иеленеді. Пламондон он екі рет қатарынан федералды сайлауда жеңіске жетті, екі рет Прогрессивті консервативті партиядан сайланды, содан кейін 1990 жылы «Квебек блогының» негізін қалаушы мүшесі болды, одан кейін тағы он рет қайта сайланды. Ол тағы алты «Блок» депутатымен бірге 2018 жылдың 28 ақпанында Мартин Уэлеттің басшылық стилімен келіспеушіліктерді айта отырып, «Блоктың» фракциясынан шығып, тәуелсіз депутат ретінде жұмыс істеді. Ол 2018 жылдың 17 қыркүйегінде «Квебек блогының» фракциясына қайта қосылды.
the lawyer and militia officer in Lower Canada
Louis Plamondon (born July 31, 1943) is a Canadian politician who served as the interim speaker of the House of Commons of Canada from September 27 to October 3, 2023. A member of the Bloc Québécois, he has represented Bécancour—Nicolet—Saurel (formerly known as Bas Richelieu—Nicolet—Bécancour and Richelieu) since 1984. As the longest serving current member of the House of Commons, Plamondon is Dean of the House, and holds the record as Canada's longest serving dean. Plamondon has won his seat in twelve consecutive federal elections, winning twice as a Progressive Conservative before becoming a founding member of the Bloc Québécois in 1990, after which he has been re elected ten more times. He, along with six other Bloc MPs, resigned from the Bloc's caucus to sit as an independent MP on February 28, 2018 citing conflicts with the leadership style of Martine Ouellet. He rejoined the Bloc Québécois caucus on September 17, 2018.
Ерте өмір және мансап
Пламдон Квебектің Сент-Раймонд-де-Портнеф қаласында дүниеге келген және лирик Люк Пламдонның інісі. Ол L'École normale Maurice L. Duplessis (1964) оқу орнының оқытушылық куәлігіне ие, Лаваль университетінің бакалавр дәрежесін (1968) және Монреаль университетінің Б.А. (1976) дәрежесін алған. Саяси өмірге енбес бұрын математика пәнінің мұғалімі және мейрамхана иесі болған. Пламдон Квебектің 1980 жылғы тәуелсіздік туралы референдумда "иә" жағын қолдаған.
Прогрессивті консервативті депутат
Пламондон алғаш рет 1984 жылғы федералды сайлауда Ришелье округінде Либералдық партияның өкілі Жан Луи Ледукты жеңіп, Канада Төменгі палатасына сайланды. Бұл сайлауда Прогрессивті консерваторлар Брайан Малрони басшылығымен үлкен көпшілік дауысқа ие болды, ал Пламондон парламентке үкіметтік қатардағы депутат ретінде кірді. Ол партиясының Квебек ұлтшылдығына жақын тұрды және көп ұзамай тәуелсіз ойлы саяхатшы ретінде танылды. 1986 жылы ол әділет министрі Джон Кросбиді Онтарио апелляциялық сотындағы жалғыз франкофон судьяның орнына ағылшын тілді адамды тағайындағаны үшін сынады. Кейін ол Квебек қаласындағы кеме жасау компаниясына миллиондаған долларлық тендерсіз келісім-шарт берген өнеркәсіп министрі Синклер Стивенсті де сынады. Пламондон 1986 жылдың мамырында Прогрессивті консерваторлар партиясынан шығып, тәуелсіз депутат болып отырған Роберт Тупинге де қолдау білдірді. Пламондон Прогрессивті консервативтік партияның солшыл қанатында болды. 1987 жылы ол өлім жазасын қайта енгізу туралы ұсынысқа қарсы дауыс берді, ал кейін аборт қызметтерін шектеуге қарсы шықты. Ол Малрони үкіметінің ресми екі тілділікті күшейтуге бағытталған күш-жігерін қатты қолдады және үкімет реформаларын әлсіретуге тырысқан ағылшын тілді консерватор депутаттарын сынады. Пламондон консерватор фракциясының еңбекшілерді қолдайтын депутаттарының бірі болды. 1985 жылы ол федералды және Квебек үкіметтері мен Квебек еңбек федерациясының ынтымақтастық қоры арасындағы серіктестікті ұсынды. Екі жылдан кейін ол Сорель қаласындағы ереуілдегі пошта тасушыларымен бірге тұрып, өзінің үкіметінің уақытша жұмысқа алу туралы шешімін сынады. Ол партияның корпоративтік қаржыландыруға тәуелділігін азайтуға тырысқан Квебек консерваторлары тобының белгілі бір мүшесі болды. Квебектің оңшыл консерватор депутаты Рикардо Лопес бір кезде Пламондонның социал-демократиялық Жаңа демократиялық партияға көбірек сай келетінін айтқан. Пламондон 1988 жылғы федералды сайлауда оңай жеңіске жетіп, прогрессивті консерваторлар ел бойынша екінші рет көпшілік дауысқа ие болды. Келесі жылы ол партиясының Квебек ұлтшылдығына жақын тұрған қанатымен одан да жақын болды. Ол Квебек премьер-министрі Роберт Бурсаның Канада конституциясының ағылшын тіліндегі сыртқы жарнамаларды тыйым салу туралы ережесін қолдады және тыйым ішкі жарнамаларға қолданылмағанына өкініш білдірді. Ол сондай-ақ Канаданың ресми тілдер комиссары Д'Ибервилл Фортьеге Квебек ағылшын тілді азшылыққа қатысты әділетсіздік жасап жатыр деген айыптау тақты. Ұлттық көзқарастарына сәйкес, Пламондон Малрони үкіметінің конституциялық реформа бойынша ұсынған Мич-Лейк келісімін қатты қолдады және 1990 жылдың басында Жан Шарестің келісімді өзгерту әрекеттеріне қарсы болды. Осы кезеңде Пламондон келісім сәтсіз аяқталса, Квебек пен Канада арасындағы егемендік қауымдастығы "логикалық және орынды" болады деп болжады және ол мұндай жағдайда "Квебекке ғана қатысты депутат" бола алатынын қосты. 1990 жылдың маусымында келісім қабылданбағаннан кейін Пламондон Прогрессивті консервативтік фракциясынан кетіп, енді біріккен Канаданы қолдамайтынын мәлімдеді.
Мулроуни мен Кэмпбелл үкіметтері (1990-1993)
Пламондон Квебектен Прогрессивті консервативті және либералды депутаттар тобының бірі болды, олар Мич көлі келісімінің сәтсіздігінен кейін өз партияларынан шығып кетті. Бұл топ көп ұзамай Люсьен Бушардың басшылығымен Квебек блогы болып бірікті. Блок бастапқыда Парламентте ресми мойынтанбады, ал оның мүшелері тәуелсіз депутаттар деп белгіленді. 1992 жылы Пламондон Блоктің үй басшысы ретінде танылды. Өз бастапқы түрінде Квебек блогы ресми саяси партия емес, парламентарийлердің еркін одағы болды. Пламондон келесі федералды сайлауда Прогрессивті консервативтік партияның Квебек машинасына қарсы тұру үшін партияның күшті ұйымын құруды ұсынған алғашқы блоктистердің бірі болды. Басқалары, соның ішінде Люсьен Бушар, бастапқыда партияның құрылымын әлсіз етуді жақтады, бұл Блок кандидаттарына бюллетеньде партиялық белгіні көрсетуге мүмкіндік берер еді. Пламондон жақтаған көзқарас ақыры жеңіске жетті және Блок Квебек бойынша күшті саяси ұйымға айналды. БК-ға қосылғаннан кейін көп ұзамай Пламондон федералды үкіметтен Квебек провинциясынан кешірім сұрауды және 1970 жылғы ФЛК дағдарысында Соғыс шаралары заңы бойынша қате тұтқындалғандарға қаржылық өтемақы төлеуді сұрады. Кейіннен ол Изи Аспердің Global Television Network телеарнасын Монреальға әкелу әрекетіне қарсы сөйледі, нарық қазірдің өзінде толып кеткенін айтты. 1992 жылы ол Мордехай Ричлердің «О, Канада! О, Квебек!» кітабын жек көруге үндейтін әдебиет деп сипаттады. Пламондон 1993 жылдың сәуір айында жасырын операция кезінде проститутка жалдауға тырысқаны үшін айыпталды. Ол өзін кінәсіз деп мәлімдеді, бұл айыптаманың «достар арасындағы 45 секундқа созылған жаман әзілдің» салдары екенін айтты, бірақ мәселе шешілгенге дейін партияның үй басшысы лауазымынан кетті. Дау-дамайға қарамастан, ол Ришелье округінен Блок кандидаты ретінде қайта бекітілді.
Кристиан үкімет (1993-2003)
Пламондон 1993 жылғы федералды сайлауда қиындықсыз қайта сайланды, себебі Блок Квебектегі жетпіс бес орынның елу төртіне ие болып, Төменгі палатадағы ресми оппозицияға айналды. Либералдық партия Жан Кретьеннің басшылығымен көпшілік үкімет құрды. Өзінің тілегі бойынша Пламондон Блоктың алғашқы көлеңке кабинетіне енбеді. 1994 жылдың сәуірінде ол өзіне тағылған айыпты мойындады, бірақ өзін кінәлі деп санамай, мәселені мүмкіндігінше жылдам шешуді қалағанын айтты. Ол толық ақталып, қылмыстық жаза алған жоқ. 1995 жылдың басында Пламондон Блок үшін қаржы жинау және мүшелікке қабылдау кампаниясын ұйымдастырды. Сол жылы ол қаржы министрі Пол Мартиннің үнемдеу бюджетіне қарсы шықты, оның федералды дефицитті жою үшін провинцияларға әділетсіз қаржылық жүктеме салатынын айтты. Ол жеке өзі Кретьен үкіметінің қару тіркеу заңына қарсы болды, оны Блок қолдады, және ол оның қабылдануына әкелген парламенттік дауыс беруден қалыс қалды. 1995 жылғы Квебек референдумында федералистер тарғыл жеңіске жеткеннен кейін Люсьен Бушар Квебек блогынан шығып, оның провинциялық бөлімшесі – Квебек партиясының (PQ) басшысы болды. Пламондон бастапқыда Блоктің жаңа басшысы болуға Бернард Ландрит жақтырды, оның партияның әртүрлі фракцияларын біріктіруге ең қолайлы екенін айтты. Ландри үміткер болмауды шешті, ал Жиль Дюсеп ақырында Бушардың орнын басып, басшылыққа келді. Пламондон Кретьен үкіметінің 1998 жылы Дьяне Адамды Канаданың ресми тілдер комиссары етіп тағайындауын қолдады, ол өзінің алдыңғысы Виктор Голдблумнан «қатаң» болатынын айтты (бірақ ол білім беру мәселелерінде жақсы жұмыс істегенін мойындады). Ол Адамның 2000 жылы Кретьен үкіметінің ресми екі тілділікті қорғауға жеткілікті мүкіндік бермейтіні туралы сынаған сөздерін де қолдады. Пламондон 1999 жылы үкіметаралық істер министрі Стефан Дион ұсынған «Түсініктілік туралы» заңға қарсы күресті, ол Квебек егемендігі туралы болашақ референдумда жаңжал тудырады деп мәлімдеді.
Мартин үкіметі (2003-2006)
2003 жылдың соңында Пол Мартин Жан Критиенді Либералдық партияның басшысы және премьер-министр лауазымында алмастырды. Оған ант беруге дейін Пламондон «Пол Мартин туралы миф» деген кішкентай кітап жариялады. Атауынан-ақ көрініп тұрғандай, бұл еңбек өте сыншыл болды: Пламондон Мартиннің Критиен үкіметінде қызмет еткен кезінде Квебектің мүдделеріне зиян келтіргенін айыптады. Сондай-ақ, Мартин АҚШ президенті Джордж Буштің одақтасы болады, Канада мен Квебектің төмен кірісті азаматтарын ескермейді және ағылшын Канадасының мүдделерін қолдайды деп мәлімдеді. Блок кітаптың мың данасын тегін таратты, ал тағы мың бес жүз данасын кітап дүкендерінде сатуға шығарды. Мартиннің қолдаушылары бұл жұмысты прогрессивті көзқарасы жоқ, жағымсыз сайлау науқаны деп бағалады, ал либералды депутат Дон Будрия Парламент Мәжілісінің спикерінен Пламондонның кітапты дайындауға мемлекеттік қаржыландырылатын зерттеушілерді пайдаланып, парламенттік ережелерді бұзғанын тексеруді сұрады. Бастапқыда Пол Мартиннің либералдары Квебектегі көпшілік мандаттарды Блоктың есебінен жеңіп алады деп күтілді, бірақ Либералдық партияның үміттері спонсорлық дауына байланысты қиындыққа тап болды, онда Квебектегі Канада федерализмін ілгерілету үшін Критиен үкіметі бекіткен жарнамалық қаражаттардың дұрыс пайдаланылмағаны анықталды. Блок көп ұзамай Квебектегі басты федералды партия ретінде қайта орнықты, ал либералдар 2004 жылғы федералды сайлауда азшылық үкіметке дейін төмендеді. Пламондон жаңа парламентте BQ фракциясының төрағасы болып сайланды. Бернард Ландри 2005 жылы Parti Québécois партиясының басшысы лауазымынан кеткен кезде, Жиль Дюсептің оның орнына түсуі мүмкін деген қауесет тарады. Пламондон Блоктың көпшілігі Дюсептің федералды саясатта қалуын қалайтынын, бірақ оның шешімін құрметтейтінін айтты. Дюсеп Блокпен қалуды жөн көрді, ал Андре Буасклер PQ басшысы болды.
Харпер үкіметі (2006-2015 жж.)
Пламондон 2006 жылғы федералды сайлауда жетінші мерзімге сайланды, өйткені Консервативтік партия Стивен Харпердің басшылығымен азшылық үкімет құрды. Сайлау стратегиясы бойынша кеңінен құрметке ие болған Пламондон кейіннен Квебек қаласы аймағында консерваторлардың Блоктан неге орын алғанын қарастыратын ішкі анықтама дайындады. Ол Блоктың фракция төрағасы болып қалды. Андре Буасклер 2007 жылғы провинциялық сайлаудағы нашар көрсеткіштен кейін Parti Québécois көшбасшысы лауазымынан кетті, содан кейін Дюсеп оның орнына келеді деген қауесет тарады. Бұл жолы Пламондон журналистерге Дюсеп провинциялық басшылыққа үміткер болуы керек екенін айтты, партия ішінде тәртіп орнату үшін. PQ-дағы кейбір мүшелер бұл пікірге қарсылық білдірді, бұл Дюсептің кандидатурасына қарсылықты күшейтті. Дюсеп көшбасшылыққа түсті, бірақ нашар дауыс беру көрсеткіштері мен жеңіске жеткен жағдайда тәуелсіздік қозғалысы бөлінеді деген сезім күшейгеннен кейін бір күннен кейін бас тартты. Ол Блоктың көшбасшысы болып қалды, ал Пламондон оның федералды сахнаға сәтті оралуын қамтамасыз етуге көмектесті. Брайан Малруни 2007 жылдың қыркүйегінде жариялаған естеліктерінде Люсьен Бушардың Джек Паризомен бірге Квебек блогын құру үшін федералды министрлер кабинетінде болғанда сөз байласқанын мәлімдеді. Пламондон бұған келіспеді, Бушар Мулруниге адал болғанын, бірақ үкіметтің Мич-Лейк келісімін шешу әдісіне наразылық білдіріп отставкаға кеткенге дейін айтты. Пламондон сонымен қатар Жан Кретьенді де сынады, ол өзінің естеліктерінде 1995 жылғы референдумдағы тәуелсіздік жеңісін мойындамайтынын жазды. Пламондон 2008 жылғы сайлауда сегізінші мерзімге қайта сайланды, консерваторлар екінші рет азшылық үкімет құрды. Ол қайтадан BQ фракциясының төрағасы болып сайланды және Парламенттегі ең ұзақ қызмет еткен мүше ретінде Палатаның деканы деп танылды. Пламондон 2008 жылдың қазан айында Питер Милликенді спикер етіп қайта сайлаған Парламент отырысына төрағалық етті және тәуелсіздік партиясының депутаты осы лауазымда отыруының ирониясын мойындады. Пламондон 2011 жылғы федералды сайлауда Жаңа демократиялық партияның (NDP) күшті қарсылығынан кейін өзінің саяси мансабындағы ең тар айырмамен қайта сайланды. Жиль Дюсепп өзінің сайлау округінде жеңіліске ұшырады және партия көшбасшысы лауазымынан кетті; Блок, Пламондонның мандатын қоса алғанда, тек төрт орын жеңіп алды және нәтижесінде ресми партия мәртебесінен айырылды. Пламондон Блоктың Парламенттегі жетекшісі болып тағайындалды және толық уақытты көшбасшы болмағандықтан, партияның басты парламенттік өкілі болды. Ол Палатаның деканы болып қала береді және 2011 жылдың 2 маусымында Эндрю Ширді Милликеннің орнына спикер етіп таңдаған Парламент отырысына төрағалық етті; Харпер басқаратын консерваторлар сайлауда көпшілік үкімет құрды.
Трюдо үкіметі (2015 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
Пламондон 2015 жылғы Канада федералды сайлауында Блок партиясынан кандидат болды және 2011 жылы партия туымен қайта сайланған жалғыз Блок депутаты болды. Ол Одақтар палатасына он мәрте қайта сайланды, Джефф Риганды спикер етіп сайлау кезінде палата төрағасы болды; Либералдық партия Джастин Трюдо басшылығымен көпшілік үкімет құрды. Ол 2019 жылдың қазан айында 11-ші мәрте қайта сайланды, Одақтар палатасының деканы лауазымын сақтап, Энтони Ротаның спикер болып сайлануына төрағалық етті. 2021 жылғы Канада федералды сайлауында Пламондон 12-ші рет Парламентке сайланды. Ол Парламент кітапханасы комитетінің және Квебек блогының көлеңке кабинеті төрағасының орынбасары болып тағайындалды. 2023 жылы Пламондон Герб Грейді басып өтіп, 15 жыл бойы Одақтар палатасының ең ұзақ қызмет еткен деканы атанды. 2023 жылдың қыркүйегінде спикер Энтони Рота отставкаға кеткен соң Пламондон уақытша спикер міндетін атқарды және келесі спикерді сайлауда төрағалық етуші ретінде алтыншы рет қызмет етті.