Кіріспе
1967 жылы Жан-Люк Годардың түсірген "La Chinoise, ou plutôt à la Chinoise: un film en train de se faire" – француздық 1967 жылғы саяси-құжаттық фильм. Жан-Люк Годар бұл фильмнің сценарийін жазып, режиссерлік жұмысын атқарды, ол Париждегі жас маоист белсенділер тобының өміріне арналған. "La Chinoise" Федор Достоевскийдің 1872 жылғы "Жын-шайтандар" (кейде "Құдайдың қолында" деп те аталады) романының еркін бейімделуі болып табылады. Романда әр түрлі идеологиялық бағыттар мен мінез-құлықты көрсететін бес наразы азамат Ресей империялық үкіметін құлату үшін революциялық зорлық-зомбылық науқанына қатысады. Қазіргі Парижде, көбінесе шағын пәтерде өтетін фильм, жеке және идеологиялық диалогтар сериясынан тұрады. Бұл фильмде "Аден Арабиясы" деп аталатын радикалды маоистік ұйымға жататын бес француз университетінің студенті – үш жігіт және екі қыздың өзара әрекеттесуі бейнеленген (бұл ат Поль Низанның "Аден, Арабия" романынан алынған). Фильм 1967 жылғы Венеция кинофестивалінде Гран-при жүлдесін жеңіп алды.
La Chinoise, ou plutôt à la Chinoise: un film en train de se faire , commonly referred to simply as La Chinoise, is a 1967 French political docufiction film written and directed by Jean Luc Godard about a group of young Maoist activists in Paris. La Chinoise is a loose adaptation of Fyodor Dostoyevsky's 1872 novel Demons (also known as The Possessed). In the novel, five disaffected citizens, each representing a different ideological persuasion and personality type, conspire to overthrow the Russian imperial regime through a campaign of sustained revolutionary violence. The film, set in contemporary Paris and largely taking place in a small apartment, is structured as a series of personal and ideological dialogues dramatizing the interactions of five French university students—three young men and two young women—belonging to a radical Maoist group called the "Aden Arabie Cell" (named after the novel Aden, Arabie by Paul Nizan). The film won the Grand Jury Prize in 1967 Venice Film Festival.
Сюжет
Фильмде бес мүше бар: Вероника (Анн Виаземски), Гийом (Жан Пьер Лео), Ивонна (Жулиет Берто), Анри (Мишель Семеньяко) және Кирилов (Лекс де Брюйн). "Комрадес Х" аталған Омар (Омар Блондин Диоп) есімді қара нәсілді студент тағы қысқаша көрінеді. Екі бас кейіпкер – Вероника мен Гийом Мейстер (соңғысы Гётенің 1795 жылғы әйгілі "Вильгельм Мейстердің шәкірттік жолы" романының тайтл кейіпкерінің құрметіне аталған) революциялық зорлық-зомбылық мәселесін және революциялық мақсаттарға жету үшін саяси өлтірудің қажеттігін талқылайды. Вероника, терроризмді революция жасау құралы деп жақтағандықтан, "Иялы" романындағы Петр Степанович Верховенский кейіпкерімен шамалас. Вероника мен Гийом жеке қарым-қатынаста, Вероника – сенімді, үстемдік танытатын серіктес. Ивонна – елден келген қыз, кейде тұтыну тауарларын сатып алу үшін қосымша ақша табу үшін жезөкше болып жұмыс істейді (Годардың бұрынғы фильмі "Мен ол туралы білетін екі-үш нәрсе" фильмінің басты кейіпкері Жулиетт Янсон сияқты). Ивонна пәтердегі үй шаруасын көбінесе өзі жасайды, ал Гийоммен бірге американ империализміне және АҚШ президенті Линдон Джонсонның Вьетнам саясатына қарсы сатирикалық саяси көріністер қояды. Анри, 1954 жылғы Николас Рейдің "Джонни Гитара" фильмін қорғауы арқасында кеңестік ревизионизмге бой алған деген күдікпен топтан қуылды. Осы тұрғыдан ол "Қоянғандар" романындағы Иван Шатов кейіпкерімен, солшыл радикализмнің қағидаларынан бас тартып, өлтіруге белгіленген студентпен сәйкес келеді. Кирилов – фильмдегі Достоевский романындағы кейіпкерден есімін алған жалғыз кейіпкер; "Қоянғандар" романында Кирилов – философиялық ізденісі сәтсіз аяқталғандықтан нигилизм мен ақыл-есінен айырылған, өзін-өзі өлтіретін ресейлік инженер. Әдебиеттегі құрбысы сияқты, Годардың Кириловы да ақыр соңында өзін-өзі өлтіреді. Гийом музыка тыңдап, жұмыс істей алмайтынына шағымданады, ал Вероника оған (және көрермендерге) маолық "екі майданда күрес" сабағын үйрету үшін "сүйіспеншіліксіздік" туралы әжуалық мәлімдеме жасайды. Содан кейін Вероника пәтерден жалғыз шығып, Францияға ресми дипломатиялық сапармен келген Кеңес Одағының Мәдениет министрі Михаил Шолоховты өлтіру миссиясына бет түзеді. Жоспарланған өлтіруге бара жатқан пойыз жолында Вероника саяси философ Фрэнсис Джинсонмен пікір алмасады (Джинсон шын мәнінде 1966-67 жылдары Париж X Университетінің Нантер қаласында Энн Виаземскидің философия профессоры болған; бірнеше жыл бұрын ол коммунист болған және Алжирдің ұлттық азаттық қозғалысын қолдаған желінің басшысы болған. Бұл оның 1960 жылдың қыркүйегінде француз үкіметімен тұтқындалуына және сотталуына әкелді). Пойыздағы сахнада Джинсон француз университеттерін жабу үшін зорлық-зомбылықты қолдануға қарсылық білдіреді. Алайда бұл Верониканы тоқтатпайды (осы сахнадағы диалогы үшін Годар Анна Виаземскиге сөздерін құлаққап арқылы жеткізді). 1967 жылдың наурыз айында түсірілген фильм Францияда студенттердің зорлық-зомбылық акциялары әлеуметтік шындыққа айналғанға дейін бір жыл бұрын түсірілгенін ескерсек, "La Chinoise" қазір сол жылдардағы Жаңа солшылдық белсенділіктің таңғажайып көрегендігі мен терең түсінігі ретінде қарастырылады. "Пьеро ле фу", "Masculin, féminin", "Мен ол туралы білетін екі-үш нәрсе" және "Week End" фильмдерімен бірге "La Chinoise" Годардың "буржуазиялық" повестік кинодан бас тартуына бағытталған шешуші қадам ретінде қарастырылады. 1968 жылы ол Жан-Пьер Горинмен және Дзига Вертов тобымен революциялық маоистік ұжымдық дидактикалық фильмдердің ашық саяси кезеңіне ауысты, ол 1973 жылға дейін алты жылға созылды.