Кіріспе

Тілге итеру (кейде кері жұту немесе дамылмаған жұту деп те аталады) – бұл қалыпты бейімделген ерін мөрлеу механизмі деп саналатын, жалған патологиялық атау. Онда қалыпты мұрындық тыныс алу немесе қалыпты жұту процесі жүреді, немесе ауыз-бет миофункционалдық бұзылыс ретінде көрінеді – тіл бұлшықтарының клиникалық тұрғыдан аномалиялы саналатын үлгісі, онда тіл алдыңғы жағына қарай итеріліп, әйтпесе нашар жабылатын еріндерді мөрлейді. Тіл итеру тек сөйлеу, жұту немесе тамақтану кезінде байқалады, және көбінесе кішкентай төменгі жақ сүйегі мен алдыңғы ашық тістеуге ұқсас жағдайда, нашар жабылатын еріндерді жабу үшін қолданылады. Бұл мінез-құлық тек ояу күйде және тіл (және дененің қалған бөлігі) қалыпты деңгейде болғанда ғана көрінеді. Сипаттамалық тұрғыдан алғанда, тіл итеру терең ұйқы кезінде, немесе тонус жоқ фазаларда, әсіресе ес-түссіз жағдайларда мүмкін емес. Шамамен барлық нәрестелердің жұту үдерісінде тіл ұшын алға қарай итеруі байқалады, бұл нәрестелік сору рефлексінің бір бөлігі болып табылады. Алты айлық шамасында көптеген балалар осы итерудің алдыңғы шегін жоғалтады, себебі сүт тістері шыға бастайды, ал қатты тағамдарды қабылдаумен бірге қалыпты ерін мөрлеуі автоматты түрде қалыптасады. Осылайша, жаңа туғаннан кейін де жалғасатын тіл итеруді байқауға қатысты қоғамдық және клиникалық мамандардың екі түрлі көзқарасы бар. Бірі – бұл анатомиялық себептердің ерекше үйлесімінен туындаған ашық (немесе нашар жабылатын) ерін күйін жабудың қалыпты бейімделген тәсілі, ал екіншісі – тіл итеру ашық немесе нашар жабылатын ерін күйінің себебі немесе күшейткіші болып табылады, және мінез-құлықты өзгертуге немесе клиникалық емдеуге қарсы тұрады. Жалпы алғанда, тіл итеру жеткілікті зерттелмеген. Әсіресе, оның сипаттамасы, себептері, әсері немесе басқаруы туралы көптеген мәселелерде консенсусқа қол жеткізілмеген, сондай-ақ әртүрлі клиникалық топтардың арасында, әрқайсысы әртүрлі емдеу түрлерін немесе кәсіби қызығушылықтарға арналған философияларды ұсынады.

Себептер

Тілді итеруге ықпал ететін факторлар: макроглоссия (үлкейген тіл), бас бармақты сору, үлкен тонзиллалар, тұқым қуалау факторлары, анкилоглоссия (тіл байлау), және нәрестелерді тамақтандыру үшін қолданылатын кейбір жасанды сосқалар. Сонымен қатар, аллергия немесе мұрынның бітілуі тыныс алудың қиындығына байланысты тілдің ауызда төменде жатуына, нәтижесінде тілді итеруге себеп болуы мүмкін.

Әсерлер

Тілдің экструзиясы нәрестелерде қалыпты жағдай. Тілді итеру тістер мен ауызға кері әсер етеді. Адам тәулігіне 1200-2000 рет жұтады, әр жолы шамамен қысыммен. Егер адамда тілді итеру болса, бұл үнемі қысым тістерді дұрыс емес орналасуға итермелейді. Тілді итеруші адамдарда көбінесе ашық тістеу кездеседі; тілдің тістерге түсіретін күші "жаман тістеу" (малоклюзия) туындауына себеп болатын маңызды фактор болып табылады. Көптеген ортодонттар тіс емдеуді жақсы нәтижемен аяқтаған, бірақ пациенттің тілінің итеруі салдарынан жағдай қайталанғанын анықтады. Егер тіл тістерге қарсы итеру амалын жалғастыра берсе, ол тістерді алға итеріп, ортодонтиялық жұмысты кері қайтарады. Тілді итеру жұту үлгісі сөйлеуге әсер етуі мүмкін. , , , , , және дыбыстары тілдің жоғарғы альвеолярлық қырға қойылуы арқылы шығарылады, сондықтан тілді итеру осы дыбыстарды бұрмалауы мүмкін. Дұрыс емес бұлшықет қызметімен (тілді итеру сияқты) шайнау және жұту қалыпты шайнау және жұту қозғалысымен салыстырғанда тиімді емес.

Емдеу

Тілді итеруді емдеу әдістеріне тілді дұрыс жағдайға қайта бағыттауға және жұтуды өзгертуге көмектесетін ортодонтиялық тікенектер, тілмелер немесе басқа тілді еске түсіретін құралдар кіруі мүмкін. Орофациалдық миофункционалдық терапевтер ауыздың тынығу кезіндегі дұрыс жағдайын және құралдарсыз шайнау/жұту механикасын үйретеді.