Кіріспе

Американдық этнолог, антрополог, әлеуметтік ғалым Элис Куннингэм Флетчер (15 наурыз 1838, Гавана – 6 сәуір 1923, Вашингтон қаласы) – американдық этнолог, антрополог және әлеуметтік ғалым, ол американдық индейстер мәдениетін зерттеп, құжаттаған.

Ерте өмір және білім

Флетчердің ата-анасы туралы көп мәлімет жоқ; оның әкесі Нью-Йорк заңгері болса, анасы Бостон қаласының белгілі отбасынан шыққан. Оның ата-анасы әкесінің денсаулығын жақсарту үшін, жақсы климатты іздеп Гаванаға (Куба) көшкен, бірақ бұл бекер болды. Флетчер 1838 жылы сол жерде дүниеге келді. 1839 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін отбасы Нью-Йорк қаласының Бруклин-Хайтс ауданына көшіп келді. Флетчер элиталықтарға арналған, құпиялы Бруклин әйелдер академиясына оқуға қабылданды.

Мансап

Флетчер мектепте сабақ беріп, кейін өзін қамтамасыз ету үшін қоғамдық лекциялар оқыды, антропологтар мен археологтардың адамзаттың ежелгі тарихын ашуда ең тиімді екенін айтты. Ол сондай-ақ, "өркениеттің құралдарын иеленуі үшін" американдық индейлердің білім алуын қолдады. Флетчер Фредерик Уорд Путнамның американдық индей мәдениетіне деген қызығушылығын оятуға көмектескенін айтты және Гарвард университетінің Пибоди археология және этнология мұражайында онымен бірге жұмыс істей бастады. Ол Огайо және Миссисипи аңғарларындағы индей цивилизациясының қалдықтарын зерттеді және 1879 жылы Америка археологиялық институтының мүшесі болды. 1881 жылдан бастап Флетчер Пенсильваниядағы Карлайл индей мектебінде жұмыс істеді, онда жергілікті балалар ағылшын тілі, арифметика және американдық азаматтарға бірігуге мүмкіндік беретін дағдыларды үйренді. 1881 жылы Флетчер Пибоди мұражайының өкілі ретінде Сиу тайпасының резервациясында тұрып, оларды зерттеу үшін беспрецедентті сапар жасады. Оған 1879 жылғы маңызды азаматтық құқықтар процесінде Стендинг Беар үшін аудармашы болған Омаха тайпасының өкілі Сюзанна "Жарқын Көздер" Ла Флеш ілесіп келді. Зерттеу және жазу жұмысынан басқа, Флетчер 19 ғасырдың соңында бірнеше арнайы тағайындалған лауазымдарда жұмыс істеді. 1883 жылы ол Мивок тайпаларына жер бөлу үшін АҚШ-тың арнайы агенті болып тағайындалды, 1884 жылы Солтүстік Америка индейлері арасындағы өркениеттің соңғы 25 жылдағы прогресін көрсететін көрмені дайындап, Дүниежүзілік мақта фестиваліне жіберді, ал 1886 жылы білім комиссарының тапсырмасымен Аляска және Алеут аралдарының жергілікті тұрғындарына сапар жасады.

Доуес заңы

Элис Флетчер 1887 жылғы Доуес заңының жазылуына және қабылдануына көмектесті. Бұл заң үнді тайпаларына жекеменшік жер иелену жүйесін таңды. Бұл үлкен өзгеріс болды, себебі дәстүрлі түрде олардың жерлері ортақ меншікте болған. Әрбір үнді адамға 160 акрға дейін жер берілуі тиіс еді. Бұл жер салықтан босатылып, 25 жылға мемлекеттік сенімде ұсталуға жаратылды. Ол сол кезде американдық үндістердің еуропалық американдықтардың тұрмыс салтына бейімделуіне, олардың өмір сүруінің ең жақсы жолы деп ойлады. Үкімет те басқа американдықтарға сату үшін "артық" жерді алуды көздеді. Доуес заңы барлық үнді резервацияларының ыдырауына себепкер болды. 1932 жылға қарай алынған жердің көлемі 1887 жылы үнді тайпаларының иелігінде болған 138 миллион акрдың шамамен 92 миллионын құрады.

Сиукстер арасында жүргізілген далалық жұмыс

Флетчер 1881 жылы өткізген далалық саяхатының әсерлері туралы екі күнделікке жазды. Бұл күнделіктерге шығыс Небраска және Оңтүстік Дакотадағы далалардың, резервациялардың және оның көптеген түрлі лагерьлерінің суреттері енгізілген. Оның сиу тайпасы туралы жазған көптеген жазбалары қазіргі антропологиялық стандарттар бойынша ақылға сыймас сияқты болғанымен, "Оның жазбалары сол кездегі тарихтың өрбуі және әлеуметтік эволюцияға қатысты кең таралған көзқарастарды көрсетеді".

Автор

1911 жылы Фрэнсис Ла Флешемен бірге «Омаха тайпасы» еңбегін жариялады. Ол әлі күнге дейін бұл тақырып бойынша шешуші жұмыс саналады. Барлығы ол этнология саласында 46 монография жазды. 1899 жылдан 1916 жылға дейін Флетчер «Американ антропологы» журналының редакциялық алқасында болды және көптеген нөмірлеріне маңызды үлес қосты. Оның кейбір жазбаларын Смитсондар институтының Америка этнология бюросында кездестіруге болады. Артур Фарвеллдің А мажордағы скрипкалық квартеті, Op. 65, 1923 жылы жазылған «Хако» шығармасы Флетчердің еңбектерінен шабыттанды.

Марапаттар мен құрметтер

Элис Флетчер өмірі бойында атқарған жұмысы үшін көптеген құрметті наградаларға ие болды. 1890 жылы ол Гарвардта Маргарет Копли Тхоу стипендиясын алды, бұл оған этнографиялық зерттеулер мен реформалық жұмыстарды жүргізуге қаржылай көмек берді. Антарктидадағы Флетчер Нунатагі Алиса Каннингэм Флетчердің құрметіне аталған.