Кіріспе

Массаба немесе Бамасаба – Уганданың шығысындағы Сиронко, Манафва, Будуда, Мбале, Намисинва және Буламбули аудандарында қоныстанған банту халқы. Олар Батыс Кенияның Букусу және Лухья тайпаларымен тығыз байланыста. Көбінесе ауыл шаруашылығымен айналысады, шағын жер участаларында кофе, тары, банан және сорго егіп өсіреді. 1890 жылдардың соңында еуропалықтар келгеннен кейін жүгері кеңінен таралды. Бамасааба және Багису аттары кейде біріншісінің тайпасы болғасын, алмастырып қолданылады. Қазіргі Батыс Кениядағы Бабукусу халқы Бамасабадан, әсіресе қазіргі Манафва ауданындағы Бубуло аймағынан көшіп келген деп саналады. Бабукусу тайпаларының көптегені Бамасабадан шыққан, бұл олардың байланысын көрсетеді. Масинде Мулиро, бұрынғы саясаткер және Киталедегі Бабукусу тайпасының ағасы, Бакохо руынан шыққан, оның негізгі орны Угандадағы Бумбоға жақын Сирильвада. Екі жаққа ортақ басқа рулар: Бабамбо, Баата, Бакитанга және Батиру. Дегенмен, Бабичаче және Балонжа сияқты тек бір жақта ғана кездесетін рулар да бар, олар негізінен Бабукусу тайпасына жатады. Ортақ мәдени байланыстар осы екі туысқан этностың жақын қарым-қатынасын көрсетеді. 1995 жылғы Уганда Конституциясын қабылдауға әкелген Конституциялық Ассамблеяда Бубуло-Исттен келген делегат Мулонго Саймон Бабукусуды Уганданың этностық топтарының бірі ретінде таныстырды, осылайша Бамасаба мен Бабукусу екі тобының байланыста екенін мойындады.

Бамасабалар мен саясат

Еуропалықтар келгенге дейін Бамасабалар орталықтандырылмаған түрде ұйымдастырылған, бірақ оларды қоғам ретінде біріктіретін күшті рулық жүйе сақталған. Олардың жауынгерлік күші зор болды, негізгі қызметтері мал өсіру және соғысқа дайындық еді. Олар Луо, Итесо, Элгон Масаи (Сабот және Себей) сияқты көршілес қоғамдардың шабуылдарын тойтарды. Алғашқыда, Масаилер Элгон тауының шығыс бөлігінде үстемдік еткен кезде, дәстүрлі жау көршілері болып саналды. Егіншілік пен мал шаруашылығының екіталай экономикалық қызметі олардың күнкөрісін қамтамасыз ететін және ғасырлар бойы жаугершілікке төтеп берген тұрақты экономиканы және тәуелсіз мәдени қоғамды қалыптастырды. 1890 жылдардың соңында британдық Муганда адамы Какулунгудің көмегімен еуропалық миссионерлердің алға жылжуы аймақта британдық отарлық үкіметтің негізін қалады. Бұл Бамасабаның геосаяси жағдайын одан әрі түбегейлі өзгертті. Епископ Такер басқарған Шіркеу Миссионерлік Қоғамы (CMS), Какулунгудің көмегімен, аймақта британдық, әсіресе англикандық жүйелерді орнатып, мәжбүрлі еңбекпен жол инфрақұрылымын салып, әкімшілік бірліктер құрды. 1962 жылы тәуелсіздік алған кезде Бамасабалардың арасында батыс білімі алған бірнеше тұлға болды, соның ішінде Набумали орта мектебі сияқты мектептер ұлттық емтихандарда жақсы нәтижелер көрсетті. Мбале қаласы елдегі ең таза қала болып есептелді. Профессорлар Тимоти Вангуса, Бигала және кейін Дани Вадада Набудере Бамасабадан шыққан жетекші ғалымдардың қатарында болды. Джордж Масика, Бас судья, Масет Куюя, 1980 жылдары Оботе II кезіндегі жас министр, Джеймс Уамбого Вапакхабуло, Мусевени үкіметіндегі Сыртқы істер министрі және Хон. Эммануэль Бвайо Вахвейя, бұрынғы Қаржы, жоспарлау және экономикалық даму министрі – Бамасабадан шыққан жетекші тұлғалардың мысалдары.

Сүндеттелу

Бамасабалар еркек сүндеттеу рәсімін екі жылда бір рет, Багису тайпасының шыққан тегі деп саналатын Бумутото мәдени орталығында өткізеді. Олар ешкінің немесе бұқаның жүрегін құрбандыққа шалып, жас жігіттерді осы рәсім үшін ғана қолданылатын пышақтармен сүндеттейді. Содан кейін әйелдер кадоди биін орындайды, онда олар «белдерін жоғары-төмен иеді». Одан кейін ер адамдарды жаралары жазылғанша оқшаулайды. Егер ер адам сүндеттеуден қашса, оны кейінірек шақырып алуы мүмкін (кейде оның әйелі шақырады), және содан кейін оны міндетті түрде осы рәсімнен өтуге мәжбүрлейді.