Кіріспе

Грузин ірімшікпен толтырылған нан

Хачапури (khachapuri, ხაჭო khachʼo 'ірімшік' + პური pʼuri 'нан' сөздерінен құралған) – грузин халқының дәстүрлі ірімшікпен толтырылған наны. Нанды ашытқымен қамырап, көтеруге рұқсат етіледі, түрлі пішінге келтіріліп, ортасына ірімшік (жаңа немесе ескі, көбінесе арнайы хачапури ірімшігі), жұмыртқа және басқа да ингредиенттер салынады. Грузияда, мейрамханаларда да, көшеде сатылатын тағам ретінде де танымал. Грузияның негізгі тағамы ретінде хачапури жасау бағасы Тбилиси мемлекеттік университетінің Халықаралық экономика мектебі жасаған "хачапури индексі" арқылы Грузияның түрлі қалаларындағы инфляцияны өлшеу үшін қолданылады. Бұл Грузияның ұлттық тағамы, Грузияның материалдық емес мәдени мұра тізіміне енгізілген. Грузияның Гастрономиялық қауымдастығының бастамасымен 27 ақпан – Грузияның ерекше нан өнімдерін тойлау және оның халықаралық деңгейде танылуын арттыру мақсатында Ұлттық Хачапури күні деп жарияланды. Хачапури пештен ыстық күйінде беріледі, әйтпесе ол өзінің ерекше ірімшік қоспасының дәмін жоғалтып, ащы болып кетеді.

Тарих

Хачапуридің тарихына қатысты мамандар пікір келіспеушілікте. "Грузин тойы" кітабының авторы Дарра Голдштейннің сөзіне сүйенсек, хачапури Грузияда қайта өркендеу дәуірі болған 12 ғасырда пайда болған болуы мүмкін, бірақ оның нақты бастауы әлі анықталған жоқ. Грузия аспаздық академиясының бұрынғы профессоры Дали Цатава хачапури піццаның "туысы" болуы мүмкін екенін айтты, себебі бұл тағам идеясын Еуропа арқылы өтіп кеткен римдік әскерлер әкелген болуы мүмкін, ал қызанақ 16 ғасырда қосылған.

Грузиядан тыс жерлерде

Хачапури посткеңестік мемлекеттерде, соның ішінде Ресейде танымал. 2014 жылы Сочиде өткен қысқы Олимпиада кезінде 175 мың хачапури желінген деп хабарланды. Хачапури Арменияда кең таралған көше тағамы, ол мейрамханаларда және мектеп асханаларында жиі ұсынылады. Израильде бұл тағам таңғы ас ретінде күннен-күнге танымал болып келеді, оны грузин еврейлері әкелген, және АҚШ сияқты әлемнің басқа да аймақтарына таралуда.