Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ян Родович (7 наурыз 1923 – 7 қаңтар 1949), «Анода» атты, польшалық скаут, Сұр қатарлардың, Армия Крайованың және Қарулы Күштер Делегациясының әскери қызметшісі, лейтенант болған.
Jan Rodowicz (7 March 1923 – 7 January 1949), alias "Anoda", was a Polish scout, soldier of the Grey Ranks, the Home Army and of the Armed Forces' Delegation, lieutenant.
Жастық шақ
Родович – инженер және Варшава технологиялық университетінің профессоры Казимеж Родович пен генерал Владислав Бортновскийдің қарындасы Зофия Бортновскаяның ұлы. Ол Мазовия жер қоғамының жеке мектебінде оқыды, онда генерал Игнатий Пранджинский атымен аталатын 21-ші Варшава скаут отрядының мүшесі болды. 1935-1939 жылдары Родович Стефан Баторий мемлекеттік гимназиясы мен лицейіне қабылданды, онда 1939 жылдың көктемінде кіші матура емтиханын тапсырды. Осы жылдары Родович 23-ші Варшава скаут отрядының "Болеслав Хробри" – танымал "Оранжерея" қатарында скауттық қызметін жалғастырды, онда ол сұр қатарлардың көптеген аңызға толы мүшелерімен, соның ішінде Тадеуш Завадский, Алексей Давидовский және Ян Битнармен танысты. Родович кіші скаут жетекшісі шеніне ие болды.
Rodowicz was a son of Kazimierz Rodowicz, an engineer and professor at the Warsaw University of Technology, and Zofia Bortnowska, sister of General Władysław Bortnowski. He attended the Private School of the Society of the Mazovian Land, where he became a member of the 21st Warsaw Scouting Team named after General Ignacy Prądzyński. In the years 1935 1939, Rodowicz attended the Stefan Batory State Gymnasium and Lyceum, where he passed his so called small matura exam in the spring of 1939. During that time Rodowicz continued his scouting activity in the ranks of the 23rd Warsaw Scouting Team "Bolesław Chrobry" famous "Orangery", where he met many legendary members of the Grey Ranks, including Tadeusz Zawadzki, Aleksy Dawidowski and Jan Bytnar. Rodowicz obtained the rank of petty scoutmaster.
Варшава көтерілісіне қатысу
Көтеріліс кезінде Родович бастапқыда Воля ауданында "Зошка" батальонының "Руди" 2-ші ротасының "Фелек" 3-ші взводының командирінің орынбасары ретінде шайқасты, ол полковник Ян Мазуркевич "Радослав" басқаратын Кедив КГ АК тобының құрамында болды. 2 тамызда "Фелек" взводының 2-ші және 4-ші топтарымен бірге Родович Поважский зиратының жанындағы Спокойна көшесі, 13 нөмірдегі мектеп ғимаратын басып алуға қатысты. Ол 8 тамыздағы зираттар үшін болған шайқасымен ерекше көзге түсті, бұл "Фелек" взводының қарсы шабуылы кезінде Евангелие зиратынан Млынарская және Сольтыка көшелері бағытында жүргізілді. Взвод немістерді зираттан ығыстырып, Сольтыка және Млынарская көшелерінің бөліктерін басып алды, сонымен қатар көптеген қару-жарақтарды қолға түсіріп, жауға ауыр шығын келтірді. 9 тамызда Родович Спокойна көшесі, 13 нөмірдегі мектеп ғимаратына шабуыл жасағанда сол өкпесінен ауыр жарақат алды. Ол Ескі қаладағы Бонифратерская көшесі, 12 нөмірдегі Иоанн Боговский ауруханасына, содан кейін Миодова көшесі, 23 нөмірдегі батальондық ауруханаға жеткізілді. 11 тамызда "Солтүстік" тобындағы шайқастағы ерекше рөлі үшін Родович Virtuti Militari V класының күміс кресімен марапатталды. Ол сондай-ақ лейтенант шеніне көтерілді. 31 тамызда Ескі қаладан эвакуация кезінде Родович "Зошка" батальонының жарақат алған сарбаздарымен бірге канализация арқылы Орталық Солтүстік ауданына өтті. 8 қыркүйекке дейін ол Хожа көшесіндегі 36 нөмірдегі ауруханада емделді, одан кейін Жоғарғы Черняковтағы бөлімшесіне қосылды. 15 қыркүйекте "Броды 53" бөлімшелерінің соңғы қорғанысы кезінде Родович қайтадан жарақат алды. Бұл жолы сол қолы мен иығында сүйекке зиян келген жарақат болды. Келесі күні ауруханаға бара жатқанда сол қолына тағы да сынықтар тиді. 17-18 қыркүйек түнінде Польша армиясының 1-ші армиясының 3-ші жаяу әскер полкінің сарбаздары, генерал Зигмунт Берлингтің басшылығымен, оны Висла өзенінен Прага ауданына понтонмен эвакуациялады.
During the uprising Rodowicz initially fought in the Wola District as a deputy commander of the 3rd platoon "Felek" of the 2nd company "Rudy" of the "Zośka" Battalion, which was a part of the group of Kedyw KG AK commanded by Colonel Jan Mazurkiewicz "Radosław". On 2 August, together with the 2nd and 4th platoon teams "Felek", Rodowicz took part in the occupation of the school building at 13 Spokojna Street in the vicinity of the Powazki Cemetery. He was particularly notable for his fight for the cemeteries on 8 August, during the counteroffensive of the "Felek" platoon, led from the Evangelical Cemetery in the direction of Mlynarska and Sołtyka Streets. The platoon forced the Germans out of the cemetery and began to occupy parts of Sołtyka and Młynarska Streets, and at the same time capturing significant amounts of weapons and inflicting large losses on the enemy. On 9 August, Rodowicz was seriously injured in his left lung during an attack on the school building at 13 Spokojna Street. He was transported to the John of God Hospital at 12 Bonifraterska Street in the Old Town, and then to the battalion hospital at 23 Miodowa Street. On 11 August for his outstanding role in combat within the "North" Group, Rodowicz received the Silver Cross of the Order of Virtuti Militari V Class. He was also promoted to the rank of lieutenant. On 31 August, during the evacuation of the Old Town, Rodowicz walked through the sewers with a group of wounded soldiers of the "Zośka" Battalion to the Downtown North District. Until 8 September, he was being treated in the hospital at 36 Hoża Street, from where he joined his unit in the Upper Czerniaków. On 15 September, during the last defense of the units of "Brody 53" Rodowicz was injured again. This time in the left arm and shoulder with a bone crack. On the next day, on his way to the hospital, he was hit yet again in his left hand with shards. On the night of 17–18 September, soldiers of the 3rd Infantry Regiment from the 1st Army of the Polish Army commanded by General Zygmunt Berling, evacuated him on a pontoon across the Vistula River to the Prague District.
Соғыстан кейінгі кезең
Отвоцк ауруханасында ұзақ емделгеннен кейін, Родович 1945 жылдың басында Милановкедегі отбасына келді. Онда ол Варшава көтерілісінен аман қалған "Zośka" батальонының бұрынғы әріптестерімен, оның ішінде "Maciek" 1-ші ротасының бұрынғы командирі Генрик Козловский "Кмита"мен байланыс орнатты. Оның көмегімен Родович Қарулы Күштер делегациясының Орталық округінің басшысы полковник Ж. Мазуркевичтің байланыс бөлімінің командирі болды. Родович коммунистік үкіметке қарсы насихат жүргізді, қоғамдық қауіпсіздік органдары, түрмелер туралы ақпарат жинады және DAF штабының құпия мәжілістерін қамтамасыз етті. 1945 жылдың тамызында DAF және оның бөлімшесі таратылғаннан кейін Родович кейбір қару-жарақтарды жасырды. Содан кейін ол Варшаваға көшіп, отбасы пәтер алды. Ол "Zośka" батальонының бұрынғы сарбаздарына көмектесті, Повузки зиратында қаза тапқан жолдастарының мәйітін іздеу және жерлеу жұмыстарын ұйымдастырды, сондай-ақ көтерілісшілерге арналған жатақтар құрды. 19 қыркүйекте полковник Ж. Мазуркевичтің шақыруымен Родович бұрынғы Армия Крайова Орталық округінің тарату комиссиясының алдында өздігінен бас иді. Ол қысқа уақыт Ликвидациялық комиссия кеңсесінде жұмыс істеді. Родович бұл уақытты "Zośka" батальонының қаза тапқан және хабарсыз жоғалған жауынгерлерінің тізімін жасау үшін пайдаланды, әріптестерінің көмегімен. Ол сондай-ақ "Zośka" батальонының архивін құруды бастады. Ол әріптестерін бөлім туралы тарихи материалдарды іздеуге, сақтауға және естеліктер жазуға ынталандырды. 1945 жылдың күзінде Родович Варшава политехникалық институтының Электротехника факультетіне түсті, ал 1947 жылы Сәулет факультетінің екінші курсына ауысты. 1948 жылдың 24 желтоқсанында Родовичті Қоғамдық қауіпсіздік министрлігінің офицерлері тұтқындады, оларға V басқарманың IV бөлімінің бастығы подполковник Виктор Херер басшылық етті. Родович 1949 жылдың 7 қаңтарында Козыкова көшесіндегі Министрліктің бас кеңсесіндегі қатыгез тергеу кезінде қайтыс болды. Прокурор мен қауіпсіздік органдарының мәлімдемесіне сәйкес, оның өліміне себеп ғимараттың төртінші қабатынан секіруі болды. Бірақ оны талқандап тастаған, немесе басқа жағдайда өлтірген болуы мүмкін. 1949 жылдың 12 қаңтарында оның денесі жасырын түрде жерлеу орнына жеткізіліп, Повузки зиратына анонимді түрде жерленді. Оның қайтыс болғаны туралы отбасына 1 наурызға дейін хабарланбады. 16 наурызда отбасыға қабір қазушыдан жерлеу орны туралы хабарланды және мәйітті қазып шығарды. Қорап Старе-Повузкидегі отбасылық қабірге қойылды. Варшавадағы Әскери зираттың "Łączka" бөлімінде де символдық қабір орналасқан.
After a long treatment in the Otwock hospital, Rodowicz came to his family in Milanówek at the beginning of 1945. There, he established a contact with his former colleagues from the "Zośka" Battalion, who survived the Warsaw Uprising, including Henryk Kozłowski "Kmita", former acting commander of the 1st company "Maciek". Thanks to him, Rodowicz became the commander of the dispatch unit of the Head of the Central District of the Delegation of the Armed Forces, Colonel J. Mazurkiewicz. Rodowicz led propaganda campaigns against the communist government, gathered information on public security offices, prisons and protected briefings of the DAF command. In August 1945, after the dissolution of the DAF and his unit, Rodowicz hid some of the weapons. He then moved to Warsaw, where his family received an apartment. He took care of former soldiers of the "Zośka" Battalion, exhumations and funerals of killed comrades in the Powązki Cemetery and also created designated insurgent quarters. On September 19, as a result of the call of Col. J. Mazurkiewicz, Rodowicz revealed himself in front of the Liquidation Committee of the former Home Army Central District. He worked briefly in the office of the Liquidation Committee. Rodowicz used this time to prepare, with the help of his colleagues from the "Zośka" Battalion, lists of fallen and missing soldiers of the Battalion. He also initiated the creation of the "Zośka" Battalionon Archives. He encouraged and persuaded his colleagues to look for and secure historical materials about the unit and write memoirs. In the autumn of 1945, Rodowicz began studies at the Faculty of Electrical Engineering of the Warsaw University of Technology, after which he moved to the second year of the Faculty of Architecture of the Warsaw University of Technology in 1947. On 24 December 1948, Rodowicz was arrested by officers of the Ministry of Public Security, who were commanded by Lieutenant Colonel Wiktor Herer, Head of the Department IV at the Department V of the Ministry of Public Security. Rodowicz died on 7 January 1949 during a brutal investigation at the Ministry headquarters at Koszykowa Street. According to the prosecutor and the Security Office, the reason for his death was a suicide jump from the window on the fourth floor of the building. It is possible that he was thrown out of it, or murdered in some other circumstances. On 12 January 1949, his body was secretly transported to a funeral facility and then anonymously buried at the Powązki Cemetery. His family was not notified of his death until March 1. On March 16, the family was informed by the gravedigger about the burial place and exhumed the body. The coffin was placed in a family grave at Stare Powązki. A symbolic grave is also located in the "Łączka" quarters of the Military Cemetery in Warsaw.