Кіріспе

Ян Родович (7 наурыз 1923 – 7 қаңтар 1949), «Анода» атты, польшалық скаут, Сұр қатарлардың, Армия Крайованың және Қарулы Күштер Делегациясының әскери қызметшісі, лейтенант болған.

Жастық шақ

Родович – инженер және Варшава технологиялық университетінің профессоры Казимеж Родович пен генерал Владислав Бортновскийдің қарындасы Зофия Бортновскаяның ұлы. Ол Мазовия жер қоғамының жеке мектебінде оқыды, онда генерал Игнатий Пранджинский атымен аталатын 21-ші Варшава скаут отрядының мүшесі болды. 1935-1939 жылдары Родович Стефан Баторий мемлекеттік гимназиясы мен лицейіне қабылданды, онда 1939 жылдың көктемінде кіші матура емтиханын тапсырды. Осы жылдары Родович 23-ші Варшава скаут отрядының "Болеслав Хробри" – танымал "Оранжерея" қатарында скауттық қызметін жалғастырды, онда ол сұр қатарлардың көптеген аңызға толы мүшелерімен, соның ішінде Тадеуш Завадский, Алексей Давидовский және Ян Битнармен танысты. Родович кіші скаут жетекшісі шеніне ие болды.

Варшава көтерілісіне қатысу

Көтеріліс кезінде Родович бастапқыда Воля ауданында "Зошка" батальонының "Руди" 2-ші ротасының "Фелек" 3-ші взводының командирінің орынбасары ретінде шайқасты, ол полковник Ян Мазуркевич "Радослав" басқаратын Кедив КГ АК тобының құрамында болды. 2 тамызда "Фелек" взводының 2-ші және 4-ші топтарымен бірге Родович Поважский зиратының жанындағы Спокойна көшесі, 13 нөмірдегі мектеп ғимаратын басып алуға қатысты. Ол 8 тамыздағы зираттар үшін болған шайқасымен ерекше көзге түсті, бұл "Фелек" взводының қарсы шабуылы кезінде Евангелие зиратынан Млынарская және Сольтыка көшелері бағытында жүргізілді. Взвод немістерді зираттан ығыстырып, Сольтыка және Млынарская көшелерінің бөліктерін басып алды, сонымен қатар көптеген қару-жарақтарды қолға түсіріп, жауға ауыр шығын келтірді. 9 тамызда Родович Спокойна көшесі, 13 нөмірдегі мектеп ғимаратына шабуыл жасағанда сол өкпесінен ауыр жарақат алды. Ол Ескі қаладағы Бонифратерская көшесі, 12 нөмірдегі Иоанн Боговский ауруханасына, содан кейін Миодова көшесі, 23 нөмірдегі батальондық ауруханаға жеткізілді. 11 тамызда "Солтүстік" тобындағы шайқастағы ерекше рөлі үшін Родович Virtuti Militari V класының күміс кресімен марапатталды. Ол сондай-ақ лейтенант шеніне көтерілді. 31 тамызда Ескі қаладан эвакуация кезінде Родович "Зошка" батальонының жарақат алған сарбаздарымен бірге канализация арқылы Орталық Солтүстік ауданына өтті. 8 қыркүйекке дейін ол Хожа көшесіндегі 36 нөмірдегі ауруханада емделді, одан кейін Жоғарғы Черняковтағы бөлімшесіне қосылды. 15 қыркүйекте "Броды 53" бөлімшелерінің соңғы қорғанысы кезінде Родович қайтадан жарақат алды. Бұл жолы сол қолы мен иығында сүйекке зиян келген жарақат болды. Келесі күні ауруханаға бара жатқанда сол қолына тағы да сынықтар тиді. 17-18 қыркүйек түнінде Польша армиясының 1-ші армиясының 3-ші жаяу әскер полкінің сарбаздары, генерал Зигмунт Берлингтің басшылығымен, оны Висла өзенінен Прага ауданына понтонмен эвакуациялады.

Соғыстан кейінгі кезең

Отвоцк ауруханасында ұзақ емделгеннен кейін, Родович 1945 жылдың басында Милановкедегі отбасына келді. Онда ол Варшава көтерілісінен аман қалған "Zośka" батальонының бұрынғы әріптестерімен, оның ішінде "Maciek" 1-ші ротасының бұрынғы командирі Генрик Козловский "Кмита"мен байланыс орнатты. Оның көмегімен Родович Қарулы Күштер делегациясының Орталық округінің басшысы полковник Ж. Мазуркевичтің байланыс бөлімінің командирі болды. Родович коммунистік үкіметке қарсы насихат жүргізді, қоғамдық қауіпсіздік органдары, түрмелер туралы ақпарат жинады және DAF штабының құпия мәжілістерін қамтамасыз етті. 1945 жылдың тамызында DAF және оның бөлімшесі таратылғаннан кейін Родович кейбір қару-жарақтарды жасырды. Содан кейін ол Варшаваға көшіп, отбасы пәтер алды. Ол "Zośka" батальонының бұрынғы сарбаздарына көмектесті, Повузки зиратында қаза тапқан жолдастарының мәйітін іздеу және жерлеу жұмыстарын ұйымдастырды, сондай-ақ көтерілісшілерге арналған жатақтар құрды. 19 қыркүйекте полковник Ж. Мазуркевичтің шақыруымен Родович бұрынғы Армия Крайова Орталық округінің тарату комиссиясының алдында өздігінен бас иді. Ол қысқа уақыт Ликвидациялық комиссия кеңсесінде жұмыс істеді. Родович бұл уақытты "Zośka" батальонының қаза тапқан және хабарсыз жоғалған жауынгерлерінің тізімін жасау үшін пайдаланды, әріптестерінің көмегімен. Ол сондай-ақ "Zośka" батальонының архивін құруды бастады. Ол әріптестерін бөлім туралы тарихи материалдарды іздеуге, сақтауға және естеліктер жазуға ынталандырды. 1945 жылдың күзінде Родович Варшава политехникалық институтының Электротехника факультетіне түсті, ал 1947 жылы Сәулет факультетінің екінші курсына ауысты. 1948 жылдың 24 желтоқсанында Родовичті Қоғамдық қауіпсіздік министрлігінің офицерлері тұтқындады, оларға V басқарманың IV бөлімінің бастығы подполковник Виктор Херер басшылық етті. Родович 1949 жылдың 7 қаңтарында Козыкова көшесіндегі Министрліктің бас кеңсесіндегі қатыгез тергеу кезінде қайтыс болды. Прокурор мен қауіпсіздік органдарының мәлімдемесіне сәйкес, оның өліміне себеп ғимараттың төртінші қабатынан секіруі болды. Бірақ оны талқандап тастаған, немесе басқа жағдайда өлтірген болуы мүмкін. 1949 жылдың 12 қаңтарында оның денесі жасырын түрде жерлеу орнына жеткізіліп, Повузки зиратына анонимді түрде жерленді. Оның қайтыс болғаны туралы отбасына 1 наурызға дейін хабарланбады. 16 наурызда отбасыға қабір қазушыдан жерлеу орны туралы хабарланды және мәйітті қазып шығарды. Қорап Старе-Повузкидегі отбасылық қабірге қойылды. Варшавадағы Әскери зираттың "Łączka" бөлімінде де символдық қабір орналасқан.