Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бенгалдық ПАФ ұшқышы, "Бір Шрешто" орденімен марапатталған дезертир.
Bengali PAF pilot defector and recipient of Bir Shreshto
Ерте өмір
Матиур Рахман бастауыш білімін Дакка колледжінде аяқтады. Одан кейін ол Батыс Пәкістанның Саргода қаласындағы Пәкістан Әуе күштері мектебіне қабылданды. 1961 жылдың 15 тамызында Рисалпурдағы Пәкістан Әуе күштері академиясына (кейін Пәкістан Әуе күштері колледжі) оқуға түсті. 1963 жылдың 22 маусымында Матиур Рахман 36-шы GD(P) курсынан ұшқыш офицер болып комиссияланды және Батыс Пәкістанның Карачи қаласындағы Маурипур әуе базасының (қазіргі Масрур) 2-ші эскадрильясына тағайындалды. Одан кейін ол сол базада T-33 реактивтік ұшақтарында реактивтік оқу курсын сәтті аяқтады. Ол курсты 75,66% бағамен сәтті аяқтады және истребительге ауыстыру оқуына жіберілді. Истребительге ауыстыру оқуы F 86 Sabre реактивтік ұшақтарында өтті, ол бұл курсты 81% бағамен аяқтады. Истребительге ауыстыру курсындағы жарқын нәтижесіне байланысты ол Пешаварға (19-шы эскадрильяға) орналастырылды.
Matiur Rahman completed his primary education at Dhaka Collegiate School. After that, he was admitted into Pakistan Air Force School Sargodha in West Pakistan. On 15 August 1961, he joined the Pakistan Air Force Academy (then Pakistan Air Force College) at Risalpur. On 22 June 1963, Matiur Rahman was commissioned as a pilot officer from the 36th GD(P) Course and was posted at No. 2 Squadron of Mauripur Air Base (now Masroor) at Karachi in West Pakistan. After that, he successfully completed the Jet Conversion Training on T 33 jet trainers in that base. He successfully passed the course with a mark of 75.66% and was earmarked for Fighter Conversion Training. Fighter Conversion Training took place in F 86 Sabre Jets, this course he passed with a mark of 81%. He was posted in Peshawar (in No.19 Squadron) due to his bright result in the Fighter Conversion Course.
Бангладеш азаттық соғысы кезінде
Ұшу лейтенанты Матиур Рахман Бангладеш азаттық соғысы кезінде Сауд Арабиясының C 130 көлік ұшағымен Топ капитаны Тахер Куддустың отбасын Эр-Риядқа жеткізді. 1971 жылғы қаңтар айының соңында Матиур Рахман отбасымен екі айлық демалысқа Даккаға барды. 1971 жылғы 25 наурызда Пәкістан армиясы жүргізген "Searchlight" операциясы кезінде ол Рамангар ауылында болды. ПАФ мүшесі болғанына қарамастан, Рахман Вайрабта оқу лагерін ашып, "Мукти Бахиниге" қосылуға ниеттенген бенгалдықтарды даярлай бастады. Ол еріктілерден және жиналған аз ғана қару-жарақтан қорғаныс күштерін құрды. 1971 жылғы 14 сәуірде оның лагері ПАФ-тың бомбалауына ұшырады. Бірақ Рахман шабуылды алдын ала сезіп, лагерінің орнын ауыстырды. Осылайша, ол және оның серіктері бомбалаудан аман қалды. Рахман 23 сәуірде Даккаға қайтып оралды, содан кейін 9 мамырда отбасымен бірге Карачиге оралды.
Flight Lieutenant Matiur Rahman smuggled the family of Group Captain Taher Quddus on Royal Saudi Arabian C 130 transport plane bound for Riyadh during the liberation war of Bangladesh. Matiur Rahman and his family went to Dhaka for a two month vacation at the end of January 1971. He was staying in the village of Ramanagar in Raipur during the military operation of 25 March 1971 conducted by the Pakistan army in the name of Operation Searchlight. Despite being a member of the PAF, Rahman opened a training camp in Vairab and started training Bengali people who were willing to join the Mukti Bahini. He formed a small defense force with willing members and a few collected weapons. His camp was bombed by the PAF on 14 April 1971. But Rahman anticipated the attack beforehand and changed the place of his camp. Thus, his crew and he was saved from the bombing. Rahman returned to Dhaka on 23 April and then returned to Karachi on 9 May with his family.
Өлім
1971 жылы Рахман ПАФ-тың Масрур базасында ұшқыштарға нұсқаушы болды. Ол Бангладешке ұшақпен дезертирлеп, Бангладеш азаттық соғысына қосылуды жоспарлап отырды. 1971 жылы 20 тамызда ұшқыш офицер Рашид Минхас Lockheed T 33 жаттығу ұшағымен ұшуға дайын болды. Рахман Минхастың ұшып кетіп бара жатқанын көріп, оған бірге ұшуға рұқсат сұрады және нұсқаушы креслосына секіріп кірді. Ол Пәкістанның Карачи қаласынан Үндістанға, азаттық қозғалысына қосылу мақсатымен T-33 ұшағын аударуға тырысты. Минхас басқару мұнарасына ұшақ қашқындыққа ұшырағанын хабарлады. Минхас Рахманмен басқару үшін күресіп, ұшақты Пәкістан аумағында құлатты, нәтижесінде екі ұшқыш та қаза тапты. Ұшақ Үндістанның әуе кеңістігіне енбеді және Пәкістан шекарасына жақын жерге құлады. Пакистан әскери консорциумының жазушысы Явар А. Мазхар 2004 жылы зейнеткер ПАФ тобының капитаны Сесил Чоудримен Минхас туралы сөйлескенін және ол көпшілікке белгісіз егжей-тегжейлі мәліметтерді білгенін айтты. Мазхардың сөзінше, Чоудри апат орнын тексеру және апат туралы есеп дайындау жұмысын жетекшілік еткен. Чоудри Мазхарға ұшақ мұрын бөлігімен жерге соғылып, алдыңғы орындықта отырған Минхасты дереу қаза тапқанын айтты. Алайда Рахманның денесі ұшақта табылған жоқ, сондай-ақ кабинаның люгі де жоқ еді. Чоудри айналасын қарап, Рахманның денесін ұшақтан біршама қашықтықта, құмға жоғары жылдамдықпен шағылысқан іздермен тапты. Чоудри Минхастың төмен биіктікте люкті ашып жібергендігіне сенді, нәтижесінде Рахман қауіпсіздік белдігін тақпағандықтан кабинадан шығып кеткен. Чоудри ұшақтың сол кезде жерге тым жақын болғанын және Минхастың апатты болдырмау үшін басқаруды қайтару мүмкіншілігі болмағанын сезінді. Минхас ұшақты тоқтатуға жасаған батылдығы үшін Пакистандағы "Бір Шрешто" орденімен тең "Нишан е Хайдер" орденімен марапатталды.
Rahman was an instructor pilot at PAF Base Masroor in 1971. He was planning to defect to Bangladesh with a plane to join the Bangladesh Liberation War. On 20 August 1971, Pilot Officer Rashid Minhas was scheduled to fly with a Lockheed T 33 jet trainer. Rahman saw Minhas about to take off and asked to join him, he jumped into the instructor seat. He attempted to hijack the T 33 in midair from Karachi, Pakistan to India to join the liberation movement. Minhas sent a message to the control tower that he has been hijacked. Minhas wrestled with Rahman for control and crashed the plane in Pakistan's territory which caused the death of both pilots. The plane never crossed into India's airspace and crashed near the border in Pakistan. Yawar A. Mazhar, a writer for Pakistan Military Consortium, relayed in 2004 that he spoke to retired PAF Group Captain Cecil Chaudhry about Minhas and that he learned more details not generally known to the public. According to Mazhar, Chaudhry led the immediate task of investigating the wreckage and writing the accident report. Chaudhry told Mazhar that he found the jet had hit the ground nose first, instantly killing Minhas in the front seat. Rahman's body, however, was not in the jet and the canopy was missing. Chaudhry searched the area and saw Rahman's body some distance behind the jet, the body found with severe abrasions from hitting the sand at a low angle and a high speed. Chaudhry thought that Minhas probably jettisoned the canopy at low altitude causing Rahman to be thrown from the cockpit because he was not strapped in. Chaudhry felt that the jet was too close to the ground at that time, too far out of control for Minhas to be able to prevent the crash. Minhas received the Nishan e Haider award, equivalent to the Bir Shrestho award in Pakistan for his actions in stopping the aircraft.
Қабірлерді ауыстыру
30 жылдан астам келіссөздерден кейін Рахманның денесі 2006 жылғы 24 маусымда Бангладешке қайтарылды, одан кейін 2006 жылы салтанатты және маңызды қайта жерлеу рәсімі өтті. Пәкістан Сыртқы істер министрлігінің өкілі Тасним Аслам бұл қадамды "жақсы ниет білдіру" деп атады. Ол Дака қаласының Мирпур ауданындағы Шейіт зиялылар зиратына толық әскери салтанатпен қойылды. Рахманның Пәкістандағы төртінші санаттағы қызметкерлер зиратына жерленгені және Машрур әуе базасының кіреберісінде оның суреті "сатқын" деп белгіленіп ілінгені ондаған жылдар бойы Бангладеш пен Пәкістан арасындағы шиеленіске себеп болды.
After over 30 years of negotiations, Rahman's body was finally returned to Bangladesh on 24 June 2006 for a ceremonial and highly symbolic reburial in 2006. Pakistani foreign ministry spokesperson Tasneem Aslam described it as a 'goodwill gesture'. He was buried at the Martyred Intellectuals Graveyard, in Mirpur, Dhaka, with full military honours. His original burial in a grave in fourth class employees graveyard in Pakistan and the hanging of his photo at the entrance of Mashrur Airbase identifying him as a traitor had been a sore point between Bangladesh and Pakistan for decades.
Эпонимдер
Бангладеш әуе күштерінің Матиур Рахман базасы Джессор қаласында орналасқан. Бангладеш әуе күштері ұшқыштар даярлау оқуындағы үздік орындары үшін де жүлде таратады. Бирешрешто Матиур Рахман кубогы (әлде "Алтын қалам" сыйлығы) Қорғаныс қызметінің Командалық және штабтық колледжіндегі Әуе бөлімшесінің ең үздік жеке ғылыми еңбегіне беріледі. Бангладештің кадет колледждеріндегі асханалар.
Bangladesh Air Force Base Matiur Rahman at Jessore. Bangladesh Air Force also gives out a trophy for best performance in the flying training. Birshreshto Matiur Rahman trophy (a. k. a. Golden Pen award) awarded for the best Individual Research Paper of Air Wing in Defence Services Command and Staff College. Dining halls in the Cadet Colleges of Bangladesh.
Жеке өмірі мен мұрасы
Рахман Милли Рахманға үйленген. Олардың Махим Матиур Хандакер есімді қызы болды. Матиурдың өміріне негізделген "Огниболака" атты деректі-драмалық фильм бар, онда Бангладеш актері Риаз Матиур рөлінде, ал телеактриса Тарин оның әйелі Мили рөлін сомдады. Сондай-ақ, Матиурдың өміріне негізделген "Остстте Амар Деш" атты бенгал фильмі де бар, оны "Хилжир Хаят Хан" түсірген. Оның әйелі "Милли Рахман" осы фильмнің сценарийін бірге жазып, сонымен қатар, онда актерлік өнер көрсетті.
Rahman was married to Milly Rahman. Together they had a daughter, Mahim Matiur Khandaker. There is a docudrama based on Matiur's life named Ognibolaka where Bangladeshi film actor Riaz has acted in the role of Matiur and television actress Tarin played the role of his wife Mili. There is also a Bengali film named "Ostistte Amar Desh" based on Matiur's life, directed by "Khiljir Hayat Khan". His wife "Mili Rahman" was the co writer of this film and also acted in it.