Кіріспе

Польша жазушысы, романист, эссеші, журналист және драматург Мария Дąбровска (; туған Мария Шумска; 6 қазан 1889 – 19 мамыр 1965) – поляк жазушысы, романист, эссеші, журналист және драматург, 1932 және 1934 жылдары төрт жеке томда жазылған «Түндер мен күндер» (Noce i dnie) атты танымал польша тарихи романының авторы. Роман 1975 жылы Ежи Анчакпен осы атпен фильмге түсірілді. Өзінің туындыларынан бөлек, ол Сэмюэл Пепис күнделігін польша тіліне аударғанымен де белгілі. Сонымен қатар, Дąбровска 1935 жылы Польша әдебиет академиясының құрметті «Алтын лавр» сыйлығымен марапатталды және 1939 мен 1965 жылдар аралығында Нобель әдебиет сыйлығына он бір рет ұсынылды.

Өмірбаян

Дабровская Мария Шумска Калиш қаласының жанындағы Русoв ауылында, Царлық әскери билік астындағы Конгресс Польшасында дүниеге келді.

Саясат

Дабровска күйеуі Мариан Дабровскимен алғаш танысқанда, ол саяси босқын және Польша социалистік партиясының белсенді мүшесі еді. Оның өсіп-жетілген жылдарында Польшадағы жағдайдың ушығуы оны өзі де белсенділікке итермеледі. Мұның бір мысалы – 1931 жылы "Wiadomosci Literackie Nos." журналының 3 және 4 нөмірінде жарияланған екі наразылық мақаласы: "Rozmova z przyjaciolmi" ("Достармен сөйлесу") және "Na ciezkiej drodze" ("Қиын жолда"). Бұл мақалалар Польша үкіметіне қарсы шыққан бастаманың жетекшілерін ұстауға қарсы айтылды. Бұл жетекшілер Юзеф Пилсудский билігі тұсында Бжеск бекінісінде қамауда ұсталған еді. Дабровска мұны әділетсіздік деп есептеді және мақалалары арқылы оппозицияға көмектесуді көздеді.

Жазу стилі

Дабровска өзінің айналасындағы әлемге тәуелді болып көрінген, өте әлеуметтік саналы дауысымен танымал болды. Бұл оған өте есейген және сыртқа қатысты көзқарас сыйлады. Ол алғаш жазған кезде, Бірінші дүниежүзілік соғыс шағына жақын болғандықтан, көптеген тарихи оқиғалар орын алып жатты. Тарихи оқиғалар оның жазуына осындай әсер етті, кейде оның шығармалары шығармашылықтан гөрі, ақпаратты айқын жеткізуге бағытталған (әсіресе күнделіктерінде). Сонымен қатар, Дабровска өлімінен кейін ғана жарық көрген, ерекше тәсіл қолданған роман жазды. "Przygody człowieka myślącego" ("Ойлаушы адамның оқиғалары") романында ол өзінің өмірлік тәжірибесін екі кейіпкерге – Ева Радгоска мен Йозеф Томыскиге көшірді. Йозеф – ер адам кейіпкері болды. Бұл, ХХ ғасырдың басындағы көптеген квир әйел авторлары қолданған тәсіл еді; олар өз өмірлерін ер адам кейіпкерлеріне ауыстырып, сол кездегі оқырмандарға қабылдауға оңайрақ етіп көрсетуге тырысты.