Кіріспе

АҚШ-тың Калифорния штатындағы маңызды іс, бірінші дәрежелі кісі өлтіру үшін қажетті дәлелдік факторларды қарастырған іс – Калифорния штатының халқы Роберт Пейдж Андерсонға қарсы, 493 P.2d 880, 6 Cal. 3d 628 (Кал. 1972) – Калифорния штатында өлім жазасын тоғыз айға тоқтатып, оны қайта орнату үшін конституциялық түзету, яғни 17-қадамды қабылдауға дейін созылған маңызды сот шешімі болды.

Өмірбаян

Бұл іс Калифорния Қылмыстық кодексінің 1239b бабына сәйкес сотқа автоматты шағымдану болды, онда өлім жазасы кесілгеннен кейін іс автоматты түрде Штат Жоғарғы Сотына шағымданады. Роберт Пейдж Андерсон бірінші дәрежелі кісі өлтіру, үш адамды өлтіруге талпыну және бірінші дәрежелі қарақшылық қылмыстары үшін сотталды. Жоғарғы Сот People v. Anderson 64 Cal.2d 633 [51 Cal. Rptr. 238, 414 P.2d 366] (1966) ісі бойынша төменгі соттың үкімін күшінде қалдырды, бірақ Witherspoon v. Illinois (1968) ісінен кейін, өлім жазасына қарсы болғандықтан ғана қазырды соттан шығару заңсыз екенін шешкеннен кейін, өлім жазасы туралы шешімін қайта қарады. In re Anderson, 69 Cal.2d 613 (1968). Іс сотталушының жазасы мәселесі бойынша қайта қарастырылды және қазылар алдынан тағы да өлім жазасы шықты.

Шешім

Алғашқы іс бойынша (1966 жылы) сот өлім жазасының конституцияға қайшы екендігі мәселесін көтермеді. 1968 жылы екінші мәрте қарағанда, сот бұл мәселені көтерді, бірақ өлім жазасы қатыгездік пен ерекшелікке жатпайды деп шешті. Алайда, «Уизерспун» ісіне сілтеме жасап, сот айыпталушыға тағайындалған өлім жазасының конституциялық емес екенін анықтады. Үшінші тыңдауда сот өз шешімін өзгертті және өлім жазасы қатыгездік пен ерекшелікке жатады деп шешті. Сот өлім жазасын қолдануды қатыгездік пен ерекшелік деп санады, себебі ол іске қатысқан тараптарды ар-ұятынан айырып, адамгершілікке төңкеріп жібереді. Сот бұл жазаның «мемлекеттің заңды мақсатына қажет емес және адамның қадір-қасиетімен, сот процесімен үйлесімсіз» екенін мәлімдеді. Бұдан өзге, сот американдық қоғамда өлім жазасына деген көзқарас оның қабылдануының маңызды себебі екенін атап өтті. АҚШ Конституциясының 8-толықтыруындағы қатыгездік пен ерекше жазаға қарсы аргумент пен Калифорния Конституциясының 1-бабының 6-тармағы арасындағы сөздердің айырмашылығы да істің маңызды факторы болды (кейін бұл ереже 1-баптың 17-тармағына көшірілді), онда былай делінген (көшірмесі қосылды): «Барлық адам жеткілікті кепілдікпен босатылуға құқылы, егер қылмыс өлім жазасын көздейтін болса, дәлелдер айқын немесе күдік тудырмаса, басқа жағдайда ғана босатылудан бас тартуға болады. Шамадан тыс кепілдік талап етілмейді, сондай-ақ шамадан тыс айыппұлдар да салынбайды; қатыгездік пен ерекшелікке жататын жазалар да қолданылмайды. Куәгерлерді негізсіз ұстап тұруға немесе қылмыскерлерді ұстап отырған бөлмелерге қамауға болмайды». Штат Конституциясы екі талаптың бірін орындамайтын жазаны тыйымдайтындықтан (екі талапты да бұзатын жазаны тыйымдауға қарағанда), сот жазаны штаттық конституциялық негізде конституцияға қайшы деп тапты, себебі ол егер бірін-бірі бұзса, штат деңгейінде конституцияға қайшы болар еді. Сот тіпті өлім жазасы АҚШ Конституциясының 8-толықтыруын бұза ма, жоқ па, деген мәселені қарастырудан бас тартты, өйткені ол бұл жазаның штаттық конституцияны бұзатындығын анықтаған еді. Сот 1972 жылдың 24 сәуірінде шешім шығарды. Штат өлім жазасын қолдану оңалту мақсатына қызмет етпесе де, ауыр қылмыстар үшін заңды жаза екенін, себебі ол қылмыскерді оқшаулайды және қылмыстың алдын алуға көмектеседі деп мәлімдеді. Сот штаттың бұл аргументін қабылдамады, себебі қылмыскерді оқшаулаудың одан да аз қиындықтармен байланысты тәсілдері бар екенін және өлім жазасының тиімді екенін дәлелдейтін нақты мәліметтердің жоқтығын атап өтті.

Келіспеушіліктер

Сот судьясы Маршалл Ф. МакКомб Фурманның Джорджияға қарсы ісі АҚШ Жоғарғы Сотының қарауында екендігі және сот оның шешімін шығарғанға дейін күтіп отыруы керек деген қысқаша қарсылық білдірді. (Кейін АҚШ Жоғарғы Соты Фурман ісінде өлім жазасы – сол кезде оны қолданған штаттардың көпшілігіндегідей – конституцияға қайшы деп шешті.) Шын мәнінде, АҚШ Жоғарғы Соты өлім жазасының конституцияға қайшы екендігі мәселесін қараудан кейінге қалдырды (кейін Греггке қарсы Джорджия ісінде өлім жазасы конституциялық деп шешті). МакКомб сондай-ақ өлім жазасы қылмыстың алдын алады деп мәлімдеді, Жоғарғы Соттың өлім жазасының конституциялық екенін растаған көптеген бұрынғы шешімдерін еске салды және заң шығару және бастама процестері ғана өлім жазасына рұқсат беру мәселесін шешуге лайық екенін айтты. Андерсон ісі бойынша шешімге қатты наразы болған МакКомб сот залынан шығып кетті.

Құжаттамалық

Бұл оқиға "Хаб атысы: Сан-Диегоның төрт сағаттық атысы" кітабында сипатталған, ол Сан-Диегоның ең ұзақ (сол кездегі төрт сағаттық) қарулы қоршауы/Hub Loans & Jewelry Company-дегі атыс оқиғаларын және одан кейінгі салдарларын қайта қарастырады. Бір газет редакторы жүрек талмасынан көз жұмды. Атушы мен SWAT командасы арасында мыңнан астам оқ алысып-салысты. "Бұл қылмыстық іс Калифорнияның сот тарихында мәңгіге қалды және Чарльз Мэнсон мен Сырхан Сырханды өлім жазасынан – газ камерасынан құтқартты."