Бетховеннің фортепиано сонатасы №27: «Жүрек пен Ақылдың күресі» туралы әңгіме
Piano Sonata No. 27 (Beethoven)
Бетховеннің фортепиано сонатасы №27 (Op. 90) – 1814 ж. жазда жазылған туынды. Князь Мориц фон Лихновскиге арналған, «Les Adieux» сонатасынан кейінгі жұмыс.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Людвиг ван Бетховеннің фортепиано сонатасы
Piano Sonata by Ludwig van Beethoven
Людвиг ван Бетховеннің фортепиано сонатасы № 27 ми минорында, Op. 90 1814 жылдың жазында жазылған – Бетховеннің кейінгі орта кезеңінде – және «Ероика» вариацияларының да арналушысы болған досы және меценаты Мориц фон Лихновскийге арналған.
Ludwig van Beethoven's Piano Sonata No. 27 in E minor, Op. 90 was written in the summer of 1814 – Beethoven's late Middle period – and dedicated to Prince Moritz von Lichnowsky, a friend and benefactor who was also the dedicatee of the Eroica Variations.
Құрастыру тарихы
Бетховеннің бұрынғы фортепиано сонатасы, көпшілікке «Адью» деп белгілі, Op. 90-нан шамамен бес жыл бұрын жазылған. Бетховеннің қолжазбасы сақталған және 16 тамыз күнімен таңдалған. Соната Бетховен бірнеше түзетулер енгізгеннен кейін, 1815 жылғы маусымда С. А. Штайнер баспасынан шықты. Бетховеннің 1814 жылғы қыркүйекте князь Мориц фон Лихновскийге жолдаған хатында арнау туралы былай делінген:
Beethoven's previous piano sonata, popularly known as Les Adieux, was composed almost five years before Op. 90. Beethoven's autograph survives and is dated August 16. The sonata was published almost a year later, in June 1815, by S. A. Steiner, after Beethoven made a few corrections. Beethoven's letter to Prince Moritz von Lichnowsky, sent in September 1814, explains the dedication:
«Кеше досыммен Брюльде тамаша серуендедім, әңгімелесіп тұрғанда сіз ерекше аталып өттіңіз, міне! – дедім. Үйге келгенімде сіздің мейірімді хатыңызды таптым. Сіз маған үнемі жақсылық жасауға ниетті екеніңізді көріп тұрмын. Менің қазіргі қадамдарымды сіздің соңғы жасаған игіліктеріңізден немесе осыған ұқсас себептерден туындаған деп ойламауыңыз үшін, сізге арнап жазған сонатам жарыққа шыға жатыр. Сізге жағымды тосынсыр сыйлағым келді, себебі бұл арнау ұзақ уақыттан бері сізге арналған, бірақ сіздің кешегі хатыңыз мені бұл фактіні айтуға итермеледі. Менің достығыңыз бен мейірімділігіме ашық түрде куәлік ету үшін жаңа себеп қажет емес еді». Бетховеннің досы және өмірбаяншысы Антон Шиндлер сонатаның екі бөлімінің «Бас пен жүрек арасындағы күрес» («Kampf zwischen Kopf und Herz») және «Жақынымен сұхбат» («Conversation mit der Geliebten») деп аталатынын, ал сонатаның баршасы Морицтің үйленуге ойлап жүрген әйелмен болған романына қатысты екенін хабарлады. Шиндлердің түсіндірмесі алғаш рет 1842 жылы жарық көрген «Парсыдағы Бетховен» кітабында пайда болды және бірнеше басқа кітаптарда қайталанды. Кейінгі зерттеулер көрсеткендей, бұл оқиға Шиндлердің өзі құрастырған, кем дегенде жартылай, және ол тіпті анекдотты растау үшін Бетховеннің әңгімелер кітабына бір жазба қосып, жалғандаған.
I had a delightful walk yesterday with a friend in the Brühl, and in the course of our friendly chat you were particularly mentioned, and lo! and behold! on my return I found your kind letter. I see you are resolved to continue to load me with benefits. As I am unwilling you should suppose that a step I have already taken is prompted by your recent favors, or by any motive of the sort, I must tell you that a sonata of mine is about to appear, dedicated to you. I wished to give you a surprise, as this dedication has been long designed for you, but your letter of yesterday induces me to name the fact. I required no new motive thus publicly to testify my sense of your friendship and kindness. Beethoven's friend and biographer Anton Schindler reported that the sonata's two movements were to be titled Kampf zwischen Kopf und Herz ("A Contest Between Head and Heart") and Conversation mit der Geliebten ("Conversation with the Beloved"), respectively, and that the sonata as a whole referred to Moritz's romance with a woman he was thinking of marrying. Schindler's explanation first appeared in his 1842 book Beethoven in Paris and has been repeated in several other books. Later studies showed that the story was almost certainly invented by Schindler, at least in part, and that he went so far as to forge an entry in one of Beethoven's conversation books to validate the anecdote.
Нысан
Бетховеннің фортепиано сонаталарының көпшілігі 3-4 бөлімнен тұрады, бірақ бұл сонатада бар болғаны екі бөлім бар. Екеуі де неміс тілінде орындау нұсқауларымен жабдықталған. Бетховеннің осы кезеңдегі бірнеше шығармаларында дәстүрлі итальяндық темп таңбаларының орнына осындай нұсқаулар қолданылған. Бірінші бөлім Е минорында, уақытында жазылған. Оның алақанды қоздырмайтын мінезін көптеген зерттеушілер атап өтті, соның ішінде Дональд Фрэнсис Тови оны "күшті құштарлық пен жалғыздыққа толы энергия" деп, ал Чарльз Розен "көңілсіздік пен құштарлыққа толы" көңіл-күй деп сипаттады. Бұл бөлім сонаталық формада, онда экспозиция қайталанбайды, ал даму бөлімі негізінен бірінші тақырыпқа құрылған. Пианист Андрас Шифф даму бөлімінен алынған келесі үзіндіде жазылған "әдемі контрапунктте" Бахтың ықпалын сезеді:
Most of Beethoven's piano sonatas are in three or four movements, but this one has only two. Both are provided with performance instructions in German. A few of Beethoven's works of this period carried similar instructions in place of the traditional Italian tempo markings. The first movement, in E minor, is in time. Its restless character has been noted by many commentators, including Donald Francis Tovey, who called it "full of passionate and lonely energy", and Charles Rosen, who wrote of its "despairing and impassioned" mood. The movement is in a sonata form in which the exposition is not repeated, and the development section is based almost entirely on the first subject. Pianist Andras Schiff hears Bach's influence in the "beautiful counterpoint" that unfolds in the following passage from the development:
Екінші бөлім – Е мажордағы және уақытындағы жұмсақ соната-рондо. Оның романтикалық сипаты, әсіресе Шуберт стиліне ұқсастығы, көптеген музыканттар мен музыкатанушылар, мысалы Уильям Киндерман, Барри Купер және Розен тарапынан ұзақ уақыттан бері аталып келеді, олар негізгі мелодияны "тамаша әдемі" және Бетховеннің ең сәтті мелодияларының бірі деп атады. Уилфрид Меллерстің сөзіне қарағанда, "Opus 90 – [Бетховеннің] орта және соңғы кезеңдеріне де жатпайды". Денис Мэтьюс бұл шығарманың "соңғы кезеңнің ұлы сонаталарымен, бұрынғыларына қарағанда, туыстық байланысы күшті" екенін айтады. Ханс фон Булов осы шығарманы "Мастердің "соңғы кезең" деп аталатын фортепианолық шығармалар сериясының басталуы" деп мәлімдеген. Шифф осы сонатаның аяқталуы мен 1816 жылы жазылған А мажордағы сонатаның (Op. 101) басталуы арасындағы көзге көрінетін байланысқа назар салды: Шифф: "Егер мен келесі сонатаға өтсем, ол бұрынғысының жалғасы сияқты естіледі" деді. Сонатаның толық орындалуы шамамен 13-14 минутқа созылады. Екі бөлімнің де қайталануы жоқ. Бетховен бұл сонатаны жазған кезде фортепианодағы ең төменгі нота F1 болды. Бұл Е тоналы дыбыста орындау үшін қиындық тудырды, себебі аспаптың төменгі бөлігі тоникадан жарты тон кем болды. Розен қазіргі заманғы фортепианода орындаушы Бетховеннің партитурасына өзгерістер енгізіп, Бетховенге қол жетпеген төменгі E1 нотасын пайдалануы керек деп санайды.
The second movement is a gentle sonata rondo movement in E major and time. Its Romantic character, which foreshadows Schubert's style in particular, has long been noted by numerous musicians and musicologists, e. g. William Kinderman, Barry Cooper, and Rosen, who called the main melody "exquisitely beautiful" and one of Beethoven's most accomplished melodies. According to Wilfrid Mellers, "Opus 90 belongs neither to [Beethoven’s] middle nor to his late phase. Denis Matthews sees the work as having "more claim to kinship with the great sonatas of the last period than to the previous ones." Hans von Bulow declared that this is the work "with which the series of pianoforte works of the Master’s so called ‘last period’ begins." Schiff has drawn attention to the apparent connection between the ending of this sonata, which closes in the key of E:and the E major chord that opens the Sonata in A major, Op. 101, composed in 1816: Schiff remarked: "If I go into the next sonata it sounds like a continuation of the previous one." A full performance of the sonata takes about 13–14 minutes. There are no repeats in either movement. At the time Beethoven composed the sonata, the lowest note on the piano was an F1. This posed a challenge for a work in the key of E, as the bass end of the instrument fell one semitone short of the tonic. Rosen argued that a performer on a modern piano should make alterations to Beethoven's score to use the low E1 that Beethoven could not.