Йозеф Мургаш – словак өнертапсырушы, дін қызметкері, суретші. Радио дамуына үлес қосып, «Радио священник» атымен танылды. Биографиясы мен жетістіктері туралы оқыңыз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Словакиялық өнертапқыш, сәулетші, ботаник, суретші және католик діни қызметкері Жозеф Мургаш (ағылшынша Джозеф Мургас) (17 ақпан 1864 – 11 мамыр 1929) – словакиялық өнертапқыш, сәулетші, ботаник, суретші және Рим-католик діни қызметкері. Ол радионың дамуына үлес қосты, сол кезде бұл «сымсыз телеграф» деп белгілі болған. Мургашқа «Радио діни қызметкері» деген лақап есім берілді және ол өнер мен ғылымның жан-жақты дамыған адамы деп есептелді.
Slovak inventor, architect, botanist, painter and Catholic priest
Jozef Murgaš (English Joseph Murgas) (17 February 1864 – 11 May 1929) was a Slovak inventor, architect, botanist, painter and Roman Catholic priest. He contributed to radio development, which at the time was commonly known as "wireless telegraphy". Murgaš was nicknamed the Radio Priest and deemed a Renaissance man.
Еуропа
Мургаш Мажарстан Корольдігі, Австрия империясының (қазіргі Словакия) Тажов қаласында дүниеге келді. Ол теологияны Прешпорокта (Прессбург, қазіргі Братислава) (1880–82), Эстергомда (Острихом) (1882–84) және Банска-Быстрицада оқыды, сонда 1888 жылы бітірді. Жастығынан-ақ ол сурет салу және электротехника саласында дарынды, шебер және жақсы білімді болды. Эстергомдағы мектеп директорының орынбасары оған физика кабинетін тәжірибелер үшін пайдалануға рұқсат берді, ал словак суретшілері Б. Клеменс және Доминик Скутецкий оның сурет салуға қабілетін байқады. 1888 жылы дін қызметкеріне тоғысқаннан кейін Мургаш пастор болып жұмыс істеді. Скутецкийдің ұсынысымен Мургаш Будапешттегі суретшілік мектебіне қабылданды, онда 1889–90 жылдары оқыды. Сонымен қатар, ол 1890–93 жылдары Мюнхенде де сурет өнерін оқыды. Ол екі мектепте де жұмыс істеп жүріп білім алды. Ол қасиетті суреттерді, словак пейзаждарын және словак тұлғаларын суреттеді. 1890 жылдары демалыс күндері көрсеткен патриотизміне байланысты оған сурет салу оқуын аяқтауға мүмкіндік берілмеді және ол Венгрия Корольдігінде әртүрлі жерлерде куратор болып жұмыс істеуге мәжбүр болды: Хреновец (Нитратормас), Словенска-Люпча (Золиомлипце), Дубова (Цсерес) және Лопей (Лопер). Лопейде ол Әзіз Георгийдің үлкен суретін салған, ол әлі күнге дейін ауыл шіркеуінің алтарында сақталып тұр. Банска-Быстрицаның орталық алаңындағы 14 ғасырлық Әзіз Елизавета шіркеуіндегі Әзіз Елизаветаның орталық алтарьдық суреті Мургаштың туындысы.
Murgaš was born in Tajov (Tajó), Kingdom of Hungary, Austrian Empire (now Slovakia). He studied theology in Prešporok (Pressburg, present Bratislava) (1880–82), Esztergom (Ostrihom) (1882–84) and in Banská Bystrica, where he graduated in 1888. From his youth he was bright, skillful and good at painting and electrotechnology. The vice head of the school in Esztergom allowed him to use the physics room for experiments and the Slovak painters B. Klemens and Dominik Skutecký noticed his talent for painting. After priestly ordination in 1888, Murgaš worked as a curate. On Skutecký's initiative, Murgaš was accepted at a painting school in Budapest, where he studied from 1889–90. He also studied painting in Munich from 1890–93. He attended both schools while working. He painted sacral pieces, Slovak landscapes and Slovak personalities. It was due to his strong patriotism he exhibited during holidays in the 1890s that he was not allowed to finish his painting studies and had to work as a curate in changing places in the Kingdom of Hungary: in Chrenovec (Nyitratormás), Slovenská Ľupča (Zólyomlipcse), Dubová (Cseres) and in Lopej (Lopér). In Lopej, he painted a large sacral picture of St. George which is still on the church altar of the village. The central altar painting of St. Elisabeth in the 14th century Church of St. Elizabeth in the main square of Banská Bystrica was by Murgaš.
Америка Құрама Штаттары
Епископтың хатшысымен үнемі келіспеушіліктер болғандықтан, Мургаш 1896 жылы АҚШ-қа эмиграциялауға мәжбүр болды, онда оған Пенсильвания штатының Уилкс-Барре қаласындағы словактар шіркеуіне қызмет етуі тапсырылды. Сурет салуға мүмкіндігі болмағандықтан, ол табиғаттану ғылымдарымен, әсіресе электротехнологиямен қайта айналыса бастады. Уилкс-Барреде ол зертхана құрып, радиотелеграфияны зерттеді. 1900 жылы «Товарище» журналында жариялаған мақаласы оның радиотелеграфия зерттеулері жоғары деңгейде екенін көрсетті. 1904 жылы ол алғашқы екі АҚШ патенін алды: сымсыз телеграфияға арналған аппарат және сымсыз телеграфия арқылы хабар тарату жолы. 1907 мен 1916 жылдар аралығында тағы он бес патент тіркелді. Осы екі патент негізінде ол 1905 жылдың қыркүйегінде Мургаштің хабар тарату және қабылдау құрылғыларын сынақтан өткізген «Universal Aether Telegraph Co.» компаниясын құрды. Сынақ сәтті аяқталды, бірақ үш айдан кейін болған дауыл антенна тіректерін қиратты, нәтижесінде компания таратылды. Алайда, Уилкс-Барредегі Мургаштың басты назарында жергілікті словактар болды. Ол словак көшпенділеріне көмектесті, жаңа шіркеу, кітапхана, зират, бірнеше мектеп, гимназия және ойын алаңдары салынды, олардың барлығы бүгінгі күнге дейін американдық словактар пайдаланады. Ол сонымен қатар Святой Кирилл мен Мефодий қауымының негізін қалаушылардың бірі болды және балалар мен жастарға қамқорлық жасады. Оның діншіл адамдармен эмоционалды қарым-қатынасы болғандықтан ол олардың арасында өте танымал болды. Ол газет шығарды, онда ғылыми-танымдық мақалалар мен өлеңдер жариялады. Мургаш словак эмигранттар қозғалысында белсенді қатысты, олардың баспасөзіне мақалалар жазды, Америкадағы словак лигасының негізін қалаушылардың бірі болды, Чехословакия мемлекетін құруды белсенді түрде қолдады, Чехословакия құру үшін американдық словактардың ақша жинауын (қор) ұйымдастырды (1 000 000 АҚШ доллары), сондай-ақ чехтер мен словактар арасындағы Питтсбург келісімінің (1918) авторы және қол қоюшысы болды. Құрметті тұлға ретінде ол Чехословакияны құру үшін АҚШ-тың жоғары билігінің сенімі мен қолдауын алды. Мургаш физиканы оқып, тәжірибелер жүргізуді жалғастырды. Ол өзінің қызметін суреттерін сату арқылы қаржыландырды. Ол сонымен қатар саңырауқұлақтар, өсімдіктер, минералдар және жәндіктер жинады. Оның көбелектер коллекциясында әлемнің түкпір-түкпірінен 9000 дана болды. АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан кезде жеке радиотелеграфия станцияларына тыйым салынды, бұл Мургаштың осы саладағы пионерлік жұмысына нүкте қойды. Чехословакия құрылғаннан кейін 1920 жылы Словакияға оралды, онда жоғары мектепте электротехнологиядан сабақ берді, бірақ Прагадағы Білім министрлігінен тиісті түсінік таппағандықтан, төрт айдан кейін Уилкс-Барреге қайта оралды. Мургаш 1929 жылы Уилкс-Барреде қайтыс болды.
Due to permanent conflicts with the bishop's secretary, Murgaš had to emigrate to the United States in 1896, where he was assigned a Slovak parish in the city of Wilkes Barre, Pennsylvania. Having no possibility for painting, he started to deal with natural sciences again, especially electrotechnology. He established a laboratory in Wilkes Barre, in which he primarily investigated radiotelegraphy. His article in the Tovaryšstvo magazine of 1900 shows that his radiotelegraphy studies had achieved a high level. In 1904, he received his first two US patents: the Apparatus for wireless telegraphy and The way of transmitted messages by wireless telegraphy. Fifteen additional patents followed between 1907 and 1916. Based on the first two patents, he created the Universal Aether Telegraph Co., which organized a public test of Murgaš's transmitting and receiving facilities in September 1905. The test was successful, but a storm destroyed the antenna masts three month later, which led to a dissolution of the company. Murgaš's primary concern in Wilkes Barre, however, were the local Slovaks. He took care of Slovak immigrants, had a new church, library, cemetery, several schools, gymnasium and playgrounds built, all of which are still used by American Slovaks. He was also one of the founders of the Saints Cyril and Methodius community and took care of children and youth. He was very popular among religious people because of his emotional relation to them. He also published a newspaper, in which he published some popular science articles and verses. Murgaš was active in the Slovak expatriates movement, wrote articles for their press, was one of the founders of the Slovak League in America, actively supported the creation of the state of Czechoslovakia, organized a money collection (a fund) of American Slovaks for the creation of Czechoslovakia (US$1,000,000) and was also a writer and a signatory of the Pittsburgh Agreement (1918) between Czechs and Slovaks on establishing Czechoslovakia. As a respected personality, he gained the trust and support of the highest authorities in the US for the establishment of Czechoslovakia. Murgaš continued to study physics and experiment. He financed his activities by selling his paintings. He also collected mushrooms, plants, minerals and insects. His butterfly collection comprised 9,000 pieces from all over the world. When the United States entered World War I, private radiotelegraphy stations were prohibited which put an end to Murgaš's pioneer work in this field. After the creation of Czechoslovakia, he returned to Slovakia in 1920, where he taught electrotechnology at a high school but since he did not find appropriate understanding by the Ministry of Education in Prague, he returned to Wilkes Barre four months later. Murgaš died in Wilkes Barre in 1929.
Маңыздылық
1905 жылы Мургаш Уилкс-Барре мен Скрантон (Пенсильвания) қалалары арасында 32 шақырым қашықтыққа радиотелеграфпен хабар жіберуге қол жеткізді. Тональды жүйе әртүрлі жиілікті дыбыстарды пайдаланды, яғни Морзе коды үшін Мургаш "нүктелерді" жоғары жиілікті тонмен, ал "сызықтарды" төмен жиілікті тонмен алмастырды. Томас Эдисон Мургаштің тәжірибелеріне ерекше назар бөлді және ол Гюльельмо Маркониге Мургаштің жетістігі туралы айтқан деседі. 1905 жылы президент Теодор Рузвельт Мургаштің Уилкс-Барредегі зертханасын аралады.
In 1905, Murgaš achieved radiotelegraph transmission between Wilkes Barre and Scranton, Pennsylvania, a distance of 20 miles (32 km). The tone system used sounds of various frequencies, i. e. for Morse code, Murgaš substituted a higher pitched tone for "dots," and a lower tone for "dashes". Thomas Edison paid remarkable attention to Murgaš's experiments and he is said to have informed Guglielmo Marconi of Murgaš's success. Murgaš's lab in Wilkes Barre was visited by President Theodore Roosevelt in 1905.