Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
сол аттас нацистік шенеунік
the Nazi official of the same name
неміс актері, жазушысы және кинорежиссері
German actor, writer, and film director
Пол Вегенер (11 желтоқсан 1874 – 13 қыркүйек 1948) – неміс актері, жазушысы және кинорежиссері, неміс экспрессионизмінің қалыптасуына зор үлес қоскан.
Paul Wegener (11 December 1874 – 13 September 1948) was a German actor, writer, and film director known for his pioneering role in German expressionist cinema.
Актерлік мансап
20 жасында Вегенер заң оқуын тоқтатып, актерлік өнерге толыққанды берілуге шешім қабылдады. 1906 жылы Макс Рейнхардтың актерлік труппасына қосылғанға дейін провинциялар бойынша гастрольдік сапарлар жасады. 1912 жылы ол жаңа өнер саласы – киноға бет бұрып, 1913 жылы «Прага студенті» фильмінде ойнады. Осы фильмді түсіріп жүрген кезінде ол алғаш рет Голем туралы ежелгі еврей аңызын естіп, осы әңгімені киноға бейімдеуге кірісті, Хенрик Галенмен бірлесіп режиссуралық жұмысты және сценарийді жазды. Оның «Голем» ертегісінің алғашқы нұсқасы (1915, қазіргі таңда жоғалған) сәтті болды және Вегенердің беделін нығайтты. 1917 жылы ол осы әңгімені пародизациялап, «Голем және биші» фильмін жасады, бірақ оның «Голем: Ол қалай пайда болды» (1920) атты қайта өңделген нұсқасы неміс киносының классикасына айналып, Вегенердің кинематография тарихындағы орнын бекітті. Оның ерте фильмдерінің бірі – «Дер Йоги» (1916) болды, онда ол йог және жас өнертапқыш рөлін ойнады, бұл оған үш қызығушылығын – әсерлі түсірілімдер (көрінбейтін эффектіні алғаш рет қолданған фильмдердің бірі), мистикалық құбылыстар және шығыс мистицизмін іске асыруға мүмкіндік берді. 1926 жылы ол өзінің жалғыз голливудтық фильмінде, Рекс Инграмның «Сиқыршы» фильмінде, Сомерсет Моэмнің әңгімесі бойынша Оливер Хэддо рөлін ойнады, кейін 1927 жылы «Капитан Рампердің ерекше жағдайы» фильмінде түсті. 1928 жылы ол өзінің бұрынғы серігі Хенрик Галеннің Ханс Хайнц Эверстің «Альраун» романы бойынша қойған фильмінде Бриджит Хельммен бірге ойнады, онда ол Франкенштейнге ұқсас профессор тен Бринкен рөлін сомдады. 1932 жылы Вегенер Ричард Освальдтың қара комедиялық/қорқынышты «Ереуіл әңгімелер» фильмінде дыбысталу дебютін жасады, онда ол өзінің және бүкіл экспрессионистік кино жанрының пародиясын жасады.
At the age of 20, Wegener decided to end his law studies and concentrate on acting, touring the provinces before joining Max Reinhardt's acting troupe in 1906. In 1912, he turned to the new medium of motion pictures and appeared in the 1913 version of The Student of Prague. It was while making this film that he first heard the old Jewish legend of the Golem and proceeded to adapt the story to film, co directing and co writing the script with Henrik Galeen. His first version of the tale The Golem (1915, now lost) was a success and firmly established Wegener's reputation. In 1917, he made a parody of the story called Der Golem und die Tänzerin, but it was his reworking of the tale, The Golem: How He Came into the World (1920) which stands as one of the classics of German cinema and helped to cement Wegener's place in cinematic history. Another of his early films was Der Yoghi (1916), in which he played the role of a yogi and young inventor, and which provided him with the opportunity to accommodate three of his interests, trick photography (it was one of the first films to feature invisibility), the supernatural and Eastern mysticism. In 1926, he appeared in his only Hollywood film, Rex Ingram's The Magician, in which he played the Aleister Crowley esque Oliver Haddo in an adaptation of Somerset Maugham's story, followed by The Strange Case of Captain Ramper in 1927. In 1928, he starred alongside Brigitte Helm in his old collaborator Henrik Galeen's adaptation of Hanns Heinz Ewers' Alraune, playing the Frankenstein like Professor ten Brinken. In 1932, Wegener made his sound debut in Richard Oswald's black comedy/horror film Unheimliche Geschichten, in which he made fun of himself as well as the whole expressionist movie genre.
Нацистік режимдегі өмір
[[File:Fotothek df pk 0000018 030 Пол Вегенер титулдар рөлінде, Агата Пошман Реха рөлінде, Кай Мёльлер Султа рөлінде. 1945 жылдың қыркүйек айында Берлинде Герда Мюллер (тұрған күйінде) және Агата Пошманмен бірге Натан Дана рөлін сомдаған Вегенер. Соғыс аяқталысымен Вегенер Берлиндегі мәдени өмірді қайта жаңғыртуға бірінші болып кірісті. Ол 1945 жылдың қыркүйегінде Берлиндегі Deutsches театрында Лессингтің "Натан Дана" қойылымындағы бас рөлді ойнады. Денсаулығы нашарлағанына қарамастан, ол тұрғындардың тұрмыс жағдайын жақсарту мақсатындағы ұйымның президенті болды.
[[File:Fotothek df pk 0000018 030 Paul Wegener in der Titelrolle, Agathe Poschmann als Recha, Kai Möller als Sulta. jpg|thumb|right|Wegener acting as Nathan the Wise with Gerda Müller (standing) and Agathe Poschmann in Berlin in September 1945 As the war closed Wegener was one of the first to rebuild cultural life in Berlin. He appeared in the title role in a production of Lessing's "Nathan the Wise" at the Deutsches Theater in Berlin in September 1945. Despite ill health, he became president of an organization to improve standards for its inhabitants.
Жеке өмір
Ол алты рет үйленген, үшінші және алтыншы әйелі актриса Лида Салмонова (бірнеше рет оның өнердегі серіктесі) болды, ол оның жесірі атанды. Оның төртінші әйелі Грета Шрёдер (бұрын биші Эрнст Матрейге үйленген) болды, ол Ф. В. Мурнаудың "Носферату" (1922) фильміндегі басты рөлді сомдаған. Географ Альфред Вегенер және метеоролог Курт Вегенер оның туыстары еді, ал физик профессор Питер П. Вегенер оның ұлы болды.
He was married six times, thirdly and sixthly to the actress Lyda Salmonova (his co star on several occasions), who became his widow. His fourth wife was Greta Schröder (previously married to the dancer Ernst Matray), who had portrayed the leading lady in F. W. Murnau's Nosferatu (1922). The geographer Alfred Wegener and the meteorologist Kurt Wegener were his cousins, and the physicist Prof. Peter P. Wegener was his son.
Карьерасының соңына таман және өлімі
Вегенердің соңғы фильмі – "Гросс мандарин" (1948) болды. 1948 жылдың шілдесінде ол "Deutschen" театрында Натан Дана рөлін қайта ойнады, бірақ өте алғашқы сахнада құлдырап қалды және қосымша перде жабылды. Екі айдан соң, 13 қыркүйекте 1948 жылы ол ұйқыда көз жұмды.
Wegener's last film was Der Grosse Mandarin (1948). In July 1948 he reprised his old role as Nathan the Wise at the Deutschen Theatre, but in the very first scene he collapsed and the curtain was brought down. Two months later, on 13 September 1948, he died in his sleep.