Кіріспе
Қытай аңызы "Көбелек ғашықтары" – Лиан Шанбо (梁山伯) мен Чжу Интай (祝英臺) арасындағы трагикалық махаббатқа арналған қытай аңызы. Олардың есімдері осы әңгіменің қытайша атауын құрайды. Атау көбінесе Лиан Чжу (梁祝) деп қысқартылады. 1920 жылдардағы "Халықтық әдебиет қозғалысы" бұл әңгімені Қытайдың төрт ұлы халық ертегісінің бірі деп таңдады. Басқалары – "Ақ жыланның аңызы" (Байшежуан), "Мэн Цзян ханым" және "Қойшы мен тоқушы қыз" (Нюланг Чжиню). 2004 жылы Қытайдың алты қаласы ЮНЕСКО-ға адамзаттың ауызша және материалдық емес мұрасының шедеврлері ретінде жариялау үшін ресми өтініш жасады, бұл өтініш 2006 жылы Қытай Мәдениет министрлігі арқылы ұсынылды.
The Butterfly Lovers is a Chinese legend centered around the tragic romance between Liang Shanbo (梁山伯) and Zhu Yingtai (祝英臺), whose names form the Chinese title of the story. The title is often abbreviated as Liang Zhu (梁祝). The story was selected as one of China's Four Great Folktales by the "Folklore Movement" in the 1920s—the others being the Legend of the White Snake (Baishezhuan), Lady Meng Jiang, and The Cowherd and the Weaving Maid (Niulang Zhinü). Six cities in China collaborated in 2004 on a formal application for the Proclamation of Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity on the legend at UNESCO, submitted in 2006 through the Chinese Ministry of Culture.
Аңыз
Лян Шанбо мен Чжу Интай туралы аңыз Шығыс Цзинь дәуірінде (266–420 ж.б.) орын алады. Чжу Интай – Чжэцзян провинциясының Шаню қаласындағы бай Чжу әулетінің тоғызыншы баласы және жалғыз қызы. Әйелдер дәстүр бойынша білім алуға ынталандырылмаса да, Чжу әкесін еркек кейпінде сабаққа баруға көндіруге тырысады. Ханчжоуға жол тартқанда ол Куайджиден (қазіргі Шаосин) келген ғалым Лян Шанбомен танысады. Олар әңгімелесіп, алғашқы кездесуде бір-біріне жақындық сезінеді. Сондықтан олар топырақ жинап, хош иіс ретінде пайдаланып, ағаш көпірдің павильонында бауырластық ант етеді. Келесі үш жыл бойы мектепте бірге оқиды, және Чжу Лианға бірте-бірте ғашық бола бастайды. Лианг оқулары бойынша Чжумен тең болғанымен, ол әлі де кітапханашыл, сыныптасының әйелдік ерекшеліктерін байқамайды. Бір күні Чжу әкесінен хат алады, онда ол мүмкіндігінше тез үйге қайтуын сұрайды. Чжуның барлық мүлкін жинап, Лианмен қоштасудан басқа амалы қалмайды. Бірақ, жүрегінде ол Лианға деген махаббатын мойындаған және мәңгілікке онымен бірге болуға бекінген. Кетуге дейін ол директордың әйеліне өзінің шын есімін айтады және Лианға тұсаукесер сыйы ретінде нефрит білезік беруін сұрайды. Лианг "қауымдас бауырымен" 18 шақырым жол жүріп шығарып салады. Жолда Чжу Лианға өзінің шын мәнінде әйел екенін меңзеп айтады. Мысалы, ол оларды мандарин үйрек жұбына (қытай мәдениетінде махаббаттың символы) теңейді, бірақ Лианг оның ишаратын түсінбейді және серігінің әйел екеніне еш күдік тартпайды. Соңында Чжу бір ойға келеді және Лианға өзінің және Чжудың "қарындасы" үшін келісімшарт жасауға көмектесетінін айтады. Алыстауға дейін Чжу Лианға кейін оның үйіне келіп, "қарындасына" үйлену туралы ұсыныс жасауын еске салады. Лианг пен Чжу ағысып, Чантин павильонында жолдары айырылады. Бірнеше айдан кейін Лианг Чжуға барады және ол шын мәнінде әйел екенін біледі. Олар бір-біріне берілгендікпен және құштарлықпен "өлім бізді айырғанша" деп ант етеді. Олардың қайта қосылу қуанышы ұзаққа созылмайды, себебі Чжудың ата-анасы оның бай саудагер Ма Вэньцайға үйленуін шешеді. Лианг бұл жаңалықты естігенде жүрегі ауырып, денсаулығы нашарлап, ауыр сырқатқа шалдығады. Кейін ол округтік судья болып қызмет етіп қайтыс болады. Чжу Мамен үйленген күні қатты жел той процессиясының Лиангтың қабірінен өтуіне кедергі келтіреді, ол жол бойында орналасқан. Чжу процессиядан шығып, Лиангтың қабіріне құрмет көрсету үшін барады. Ол терең қайғыға батып, қабірдің ашылуын жалбарынады. Кенеттен күркіреген дауыспен қабір ашылады. Тергеліссіз Чжу Лиангпен бірге болу үшін қабірге секіріп түседі. Олардың рухтары бір жұп көбелек түрінде пайда болып, бірге ұшып кетеді, ешқашан ажыраспайды.
Лян-Жу мәдени паркі
Юяо өзеніне іргелес орналасқан және 300 му жерді алып жатқан Лян Чжу мәдени паркі, Лян Шаньбо мен Чжу Интайдың оқиғасы бойынша "Шатырлы көпірде анттас болу", "Үш жыл сыныптас болу", "18 мильді шығарып салу", "Мұнарадағы қоштасу" және "Көбелектердің қайта қосылуы" сияқты түрлі көріністерді ұсынады. Янцзы өзенінің төменгі ағысындағы киосктар, павильондар, платформалар және мұнаралар сияқты ежелгі қытай сәулет өнерінің стильдік шешімдері таулар мен суларға сәйкес келіп, таудан тау, бақтан бақ асып түсетін әртүрлі пейзаждардың көркемдік әсерін қамтамасыз етеді.
Лянг Шанбо ғибадатханасы
Шаоцзяду ауылында, Гаокиао қаласынан батысқа қарай бес шақырым жерде орналасқан Лян Шанбо ғибадатханасы, оның ішінде осы жұптың отырған бейнесі орнатылған. Лян Шанбоның оң жағында құс қанаты бар тәжін киген және кестеленген плащ киген Чжу Интай отырған күйі бейнеленген. Артқы залдарында олардың жатын бөлмесі және қызыл ағаштан жасалған төсегі бар, ал оның артында осы жұптың қабірі орналасқан. Нингбо қаласының тұрғындары осы ғибадатханаға мәңгілік махаббатқа ие болу үшін құлшылық етеді. Лян Шанбо ғибадатханасы 347 жылы жергілікті тұрғындармен, өзеннің тасқынынан туған мәселелерді шешуде үлкен үлес қосқан Лян Шанбоның құрметіне салынған. Нингбодағы Лян Чжу мәдени паркін де жергілікті тұрғындар салған, оның негізгі тақырыбы – осы махаббат оқиғасы. "Лян Чжу қабірі" (梁祝塚), "Лян Шанбо ғибадатханасы" (梁山伯廟), "Күйеу мен әйел көпірі" (夫妻橋) және Цинь Гонг (寢宮) Қытай Лян Чжу мәдениеті қауымдастығымен осы аңыздың тууына байланысты маңызды мәдени орындар ретінде ресми түрде мойындалған.
Веронада Қытай-Италия махаббат мәдениет фестивалі өтті
Қытай-Италия махаббат мәдениеті фестивалі 2008 жылдың 24 қыркүйегінде Италияның солтүстігіндегі Верона қаласында өтті, оны Верона және Нинбо қалаларының әкімдіктері бірлесіп ұйымдастырды. Верона – Шекспирдің әйгілі «Ромео мен Джульетта» пьесасының басты кейіпкерлері Ромео мен Джульеттаның туған қаласы. Нинбо – қытай классикалық романтикалық трагедиясы «Көбелек ғашықтары», яки Лян Чжу оқиғасының болған жері. «Көбелек ғашықтары» қытайша «Ромео мен Джульетта» деп те аталады. Фестиваль барысында Веронаның орталық алаңындағы Джульетта мұражайының алдына Лян Шанбо мен Чжу Интайдың ақ мәрмәрдан жасалған мүсіні орнатылды – бұл екі ғашық көбелекке айналған оқиғасын бейнелейді. Нинбодан келген 15 жұп қытай стиліндегі киімдермен Веронада романтикалық той жасады, ал жергілікті тұрғындар оларға бата берді. Нинбо мен Верона 2005 жылдың қазан айында бауырлас қалалар атанды. 2007 жылы Веронадан келген делегация Нинбо қаласына сапар шегіп, қалаға Джульеттаның қоладан жасалған мүсінін сыйға берді.
Театрлық қойылымдар мен опералар
Аңыз бірнеше жергілікті түрлерде дәстүрлі қытай операсына бейімделген, мысалы, Юэ операсындағы Лян Чжу және Сычуань операсындағы Саздың көлеңкесінде (柳蔭記). "Юэ" операсының нұсқасы 1954 жылы Қытайда түсті фильмге айналды. Фильмнің түсірілімдері Мәдениет министрлігі мен Шығыс Қытай әскери және саяси комиссиясы тарапынан Чжудың легендарлық туған қаласы Шангуда жүргізілді. Романс негізінде Шоу ағайындыларының студиясы 1962 жылы Ли Хан Сяңның режиссерлігімен, Айви Линг По мен Бетти Лох Тидің қатысуымен Хуанмэй операсындағы "Мәңгілік махаббат" атты фильм түсірді. 2001 жылы мамыр айында Оксфорд университетінің студенттері "Лян Чжу" драмалық продюсерлік компаниясын құрып, ағылшын тілінде жазылған қазіргі драмаға қайта жазды. 2005 жылдың қыркүйегінде Дениз Хо "Баттерфлай сүйіктілері" (梁祝下世傳奇) мюзиклінде басты актриса, продюсер және музыкалық режиссер ретінде өнер көрсетті. Оның сол есімді альбомы оған үш No 1 сингл сыйлады – "Баттерфляй болу" (化蝶), "Лоуренс және Льюис" (勞斯.萊斯), және "Содтағы кофе" (汽水樽裡的咖啡), олардың барлығы Баттерфляй ғашықтарының оқиғасына негізделген, сонымен қатар гомосексуалистік мотивтер де бар. Бұл синглдер оған 2005 жылы Ultimate Song Chart Awards Presentation (叱吒樂壇流行榜頒獎典禮) байқауында "Әйел әнші күміс сыйлығын" алуға көмектесті. 2013 жылдың қыркүйегінде Австралиялық музыкалық театр компаниясы Chinese Music Group Мельбурн университетінің Union театрында жыл сайынғы The Butterfly Lover мюзиклін көрсетті. Австралиялық журналист және жазушы Банг Сяо жазған пьеса сюжетті заманауи көзқарастармен қайта қарастырды және ағылшын және қытай тілдеріндегі субтитрлермен қытай мандарин тілінде қойылды. Хикая бірнеше рет вьетнам тіліне бейімделген, оның қытай-вьетнамдық атауын суретші және әнші-жазушы The lea жазған. Басты рөлдерді Вьетнам актерлері мен актрисалары Хун Лан, Фи Нхун, Тай Лин, Фхенг Май, Ман Квинх және Ву Лин ойнады. Фи Нхунг пен Мэн Квиннь қатысқан Thuy Nga Productions шығарған бір нұсқасы, Viên Hoàng еңбегімен жазылды, ол түпнұсқа вьетнамдық бейімделуді пайдаланып, 2000 жылғы Тайваньдық телесериядан кейбір элементтерді қосып, оқиғаны кеңейтті. Бұл Ма Вэнчайдың Liang Shanbo-ның өліміне әкелген зұлымдықтарын, мектептің қирауы мен оның бұрынғы мұғалімінің өлімін қамтиды. Тайваньдық сериядан шыққан кейіпкер Лу Бинжан да осы бейімделуге қосылды, ол Чхи Линь ойнаған Лộ Фонг деп аталды. 2016 жылдың қыркүйегінде Nation Broadcasting Corporation Бангкок музыкалық қоғамымен бірлесіп "Күбәгерік сүйіктілері" мюзиклін сахналады, онда Чжу Интай рөлін Кенияпас Шринаронг Чайануват, ал Лян Шанбо рөлін Нат Тевфаингам сомдады. Музыкасы, сөздері мен сценарийін Сюрудж Типакора Сени жазды, режиссері Виктор Криенгсак Силаконг, хореографы Манасчай Бунчунг. 2017 жылы ағылшын хореографы Пол Джеймс Руни Копенгагендегі Tivoli балет театры үшін "Күбәләк сүйіктілері" балет нұсқасын жасады және хореографиялап, "Күбәләк сүйіктілері" скрипкалық концертінің музыкасын пайдаланды. 2022 жылы Гонконгтың Шоусон театрында Марк Нган мен Амос Вонгтың режиссерлігі мен сценарийі бойынша осы аңызға негізделген сол есімді мюзикл қойылды. 2023 жылы Джесси Чанг пен Пол Ли "Көбелек сүйіктілері" пьесасының сахналық бейімделуінде ойнады. Бұл қойылымды Малайзияның Symphony Theatre Тайвань, АҚШ, Австралия және Малайзиядан келген 35 талантты халықаралық топ жинап, үлкен қойылымға қатыстырды.
Фильм
Мәңгілік махаббат – 1963 жылы Тайваньда түсірілген, Ли Хан Сянь режиссерлік еткен «Хуанмэй» опера жанрындағы музыкалық фильм. Бұл фильмнің көркемдік және коммерциялық сәттілігіне, осы фильмге дейін көп танылмаған қосалқы актриса болған Айви Линг Поның режиссер Ли Хан Сяньның шешімімен ер адам рөлін сомдауы себеп болды. Ғашықтар – 1994 жылы Гонконгта түсірілген, Цуй Харк режиссерлік еткен, Чарли Йенг пен Никки Ву бас рөлдерде ойнаған фильм. Көбелектердің махаббаты – 2008 жылы Гонконгта шыққан, аңызға негізделген, бірақ «уся» стиліндегі оқиғасы бар, Цзинь Ма режиссерлік еткен, Ву Чун мен Шарлин Чой ойнаған фильм. Көбелектердің махаббаты: Леон мен Джо (蝴蝶夢-梁山伯與祝英台) – 2004 жылы Тайваньда түсірілген анимациялық фильм, режиссері Цай Миньь, дауыстаушылары Эльва Сяо, Рене Лю және Джеки Ву.
Теледидар
Qishi Fuqi – Liang Shanbo Yu Zhu Yingtai (七世夫妻-梁山伯與祝英台) – 1999 жылы Тайвань телеарнасы Formosa Television шығарған, Хоккьин тіліндегі, Жао Цзинь мен Алисса Чианың басты рөлдерде ойнаған телесериал. Xin Liang Shanbo Yu Zhu Yingtai (新梁山伯與祝英台) – 2000 жылы CTV телеарнасы шығарған Тайваньдық телесериал, Шоу Ло мен Ноэль Ленгтің қатысуымен. "Көбелек сүйіспеншілігі" – Питер Хо мен Донг Цзе ойнаған 2007 жылғы қытай телехикаясы. "Батысқа саяхат" (1996) фильмінде Лианг Шанбо (Уэйн Лай ойнады) – кейін Чжу Баджие болған маршал Тяньпенгтің көптеген көктегі реинкарнацияларының бірі болып бейнеленген.
Анықтамалар және қосымша оқу
Чен, Рейчел (2010). "Қытайдың төрт аңызы". Жақында баяндалған және тағы үш аңыз. "Көбелекке ғашықтар" әлемдік материалдық емес мұраға үміткер" (15 маусым 2004) Xinhuanet. "Қытай "Көбелекке ғашықтар" әңгімесін әлемдік мұра тізіміне енгізуді көздеп отыр" (14 маусым 2004) Newsgd. com (Nanfang Daily Group мүшесі).