Кіріспе
1850 жылдардағы Мексиканың әлеуметтік, саяси және экономикалық жаңғырту заңдары Мексика тарихында Ла Реформа (испан тілінен: "Реформа") немесе реформа заңдары деп аталады. Бұл заңдар 1850 жылдары Мексиканың Екінші Федеративтік Республикасында Санта-Анна диктатурасын құлатып жіберген Айутла жоспарынан кейін қабылданды. Оларға жаңа конституция да кірді. Бұл заңдар католик шіркеуі мен әскердің дәстүрлі билігін әлсіретуді мақсат еткен әлеуметтік, саяси және экономикалық жаңғырту шаралары болды. Реформалар шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуын, заң алдындағы теңдікті және экономикалық дамуды көздеді. Бұл антиклерикалық заңдар 1855 және 1863 жылдар аралығында екінші Мексика Республикасында Хуан Альварес, Игнасио Комфорт және Бенито Хуарес үкіметтері кезінде қабылданды. Заңдар сонымен қатар католик шіркеуінің және үнді қауымдарының жерді бірлесіп иелену мүмкіндігін де шектеді. Либералды үкімет шіркеу меншігін жоюдан түсетін табысқа үміттенеді, бұл Мексика консерваторларына қарсы азамат соғысын қаржыландыруға, сондай-ақ Мексикада меншік иелігінің базасын кеңейтуге және жеке кәсіпкерлікті дамытуға мүмкіндік берер еді. Олардың бірнешеуі 1857 жылғы либералды Конституцияны жасайтын құрылтайшы конгресспен конституциялық мәртебеге көтерілді. Заңдар Мексикадағы католик шіркеуіне зор әсер еткенімен, либерал жақтастары шіркеудің рухани мекеме ретінде болуына қарсы емес еді, олар тек дінге бағынбаған зайырлы мемлекет пен қоғамды құруды көздеді. Хуарес заңы әскери және шіркеу соттарының билігін шектеді. Лердо заңы бойынша, ұжымдық меншіктегі жерлер жеке меншік иелеріне сатылуға тиіс болды. Бұл шараның мақсаты – жылжымайтын мүлік нарығын дамыту, өз жерлеріне иелік ететін шаруалардың класын құру және мемлекет үшін кіріс табу еді. Бұл шара шіркеуді көптеген меншіктерінен айыруға, сондай-ақ үнді қауымдарының жерге ұжымдық иелігін жоюға бағытталған. Бұл екі заң да кейін 1857 жылғы Конституцияға енгізілді, онда көптеген басқа да либералды реформалар да болды. Конституция сол жылдың ақпан айында жарияланды және қыркүйекте күшіне енуі тиіс еді. Конституция Мексика штаттарына едәуір билік берді, сонымен қатар Конгресске Президенттен жоғары билік берді. Консерваторлар конституцияның шіркеу құқықтарын шектеді деп саналған бөліктеріне қарсы шықты, ал үкімет барлық мемлекеттік қызметкерлерге жаңа конституцияға адал болуға ант беруді міндеттеген кезде дау одан әрі күшейді, бұл католик мемлекеттік қызметкерлерін жұмыстарын сақтау немесе шіркеуден шеттетілу таңдауына келтірді. Желтоқсан айында Феликс Зулоага басқаратын әскердің бөлігі Такубая жоспарына қарсы көтерілді. Жыл бойына жалғасқан дау-дамай президент Игнасио Комфортты жоспарды қабылдауға итермеледі, бұл өзін-өзі төңкеріс ретінде қарастырылды, ол оны президент ретінде мойындады және оның атқарушы билігін арттырды, өйткені ол радикалды либералдар мен консерваторлар арасында келісімге келуге үміттенеді. Бұл сәтсіз аяқталғаннан кейін және ел азамат соғысына құлай бастағанда, ол отставкаға кетті, ал конституциялық мұрагерлік президенттік лауазымын Жоғарғы Сот төрағасы Бенито Хуареске тапсырды. Реформа соғысы басталды, ол үш жылға созылды, Бенито Хуарес басқаратын либералды үкімет пен Зулоага және басқалардың консервативті үкіметі арасында. Соғыс кезінде Хуарес өзінің бақылауындағы штаттардағы шіркеудің көптеген меншіктерін мемлекеттендірді. Соғыс 1860 жылдың желтоқсанына дейін жалғасты, содан кейін либералдар жеңіске жетті. Соғыс аяқталғаннан кейін Наполеон III Хуарес өкілдіктерінің шетелдік қарыздарды тоқтатуын сылтау ретінде пайдаланып, 1862 жылы Мексиканы басып алып, клиенттік мемлекет құруға жергілікті көмек сұрады. Бұл реформаны жою мүмкіндігі ретінде қарастырылып, консервативті генералдар мен мемлекет қайраткерлері француздарға қосылып, Габсбург әміршісі Максимилианды Мексика императоры болуға шақырды. Алайда император Максимилиан идеологиялық тұрғыдан либералды болып шықты және реформа заңдарын ратификациялады. Осыған қарамастан, Бенито Хуарес үкіметі қарсылық көрсетті және АҚШ-тың материалдық және қаржылық көмегімен француз және мексикалық императорлық күштермен күресті. Француздар шегінді, нәтижесінде 1867 жылы монархия құлады. Либералдар шешуші жеңіске жетті, ал 1857 жылғы Конституция Порфирио Диас диктатурасы оны құлатқанға дейін күшінде болды, содан кейін ол 1917 жылғы Конституциямен ауыстырылды, ол бүгінгі күнге дейін күшінде.
In the history of Mexico, La Reforma (from Spanish: "The Reform"), or reform laws, refers to a pivotal set of laws, including a new constitution, that were enacted in the Second Federal Republic of Mexico during the 1850s after the Plan of Ayutla overthrew the dictatorship of Santa Anna. They were intended as modernizing measures: social, political, and economic, aimed at undermining the traditional power of the Catholic Church and the army. The reforms sought separation of church and state, equality before the law, and economic development. These anticlerical laws were enacted in the Second Mexican Republic between 1855 and 1863, during the governments of Juan Álvarez, Ignacio Comonfort and Benito Juárez. The laws also limited the ability of Catholic Church and indigenous communities from collectively holding land. The liberal government sought the revenues from the disentailment of church property, which could fund the civil war against Mexican conservatives and to broaden the base of property ownership in Mexico and encouraging private enterprise. Several of them were raised to constitutional status by the constituent Congress that drafted the liberal Constitution of 1857. Although the laws had a major impact on the Catholic Church in Mexico, liberal proponents were not opposed to the church as a spiritual institution, but rather sought a secular state and a society not dominated by religion. The Juárez Law reduced the power that military and ecclesiastical courts held. The Lerdo Law forced land held in collective ownership to be sold to individual owners. It aimed at creating a dynamic real estate market, creating a class of yeoman farmers owning their own land, and raising revenue for the state. The measure was intended to strip the Church of most of its property, as well as to break indigenous communities' collective ownership of land. Both of these laws were later integrated into the Constitution of 1857, which also contained many other liberal reform measures. It was published on February of that year and was meant to come into power in September. The constitution allotted considerable power to Mexican states and well as giving Congress power over the President. Conservatives pushed back against the parts of the constitution that were perceived to infringe upon the rights of the church, and controversy was further inflamed when the government mandated that all civil servants take an oath to uphold the new constitution which left Catholic public servants with the choice of either keeping their jobs or being excommunicated. In December, a section of the army under Félix Zuloaga rebelled under the Plan of Tacubaya. The controversy that had raged throughout the year convinced President Ignacio Comonfort to accept the plan, amounting to a self coup, which recognized him as president and increased his executive powers, believing that he could bring about a compromise between radical liberals and conservatives. When that failed, and the country began to plunge into civil war, he resigned, and the constitutional line of succession handed the presidency over to Benito Juárez, president of the Supreme Court. The War of the Reform broke out, lasting three years, between the liberal government under Benito Juárez and the conservative government under Zuloaga and others. During the war, Juárez outright nationalized most church properties in the states under his control. The war raged until December 1860, when the liberals emerged triumphant. Almost immediately after the end of the war, Napoleon III used Juarez's suspension of foreign debts as a pretext to invade Mexico in 1862 and sought local help in setting up a client state. Seeing this as an opportunity to undo the Reform, conservative generals and statesmen joined the French and invited Habsburg archduke Maximilian to become Emperor of Mexico. Emperor Maximilian however, proved to be ideologically a liberal and actually ratified the Reform laws. Regardless, the government of Benito Juárez resisted, and fought the French and Mexican Imperial forces with the material and financial aid of the United States. The French withdrew, leading the monarchy to collapse in 1867. The liberals achieved a decisive victory, and the Constitution of 1857 would remain in force all throughout the dictatorship of Porfirio Diaz until he was overthrown by the Mexican Revolution, when the Constitution was replaced by the Constitution of 1917, which remains in force to this day.
Өмірбаян
Ла Реформаны сипаттайтын үкіметтік реформалар түрлері алғаш рет 1833 жылдың сәуірінде билікті өз қолына алған Валентин Гомес Фариастың либералды президенттігі кезінде талпыныс жасалды. Экономикалық және әлеуметтік реформалардың кең ауқымды бағдарламасының аясында үкімет шіркеу мектептерін жапты, шіркеуге дін қызметкерлерін тағайындау құқығын өзіне алды және монастырларды жапты. Бұл Лоренцо де Завала және Хосе Луис Мора сияқты тұлғалар бастаған дін қызметкерлеріне қарсы күрес кезеңі болды. Патронатты, яғни Католик шіркеуіне тағайындау құқығын қабылдау шарасы Гомес Фариастың қарсылығына қарамастан бекітілді. Гомес Фариастың дінге қарсы шараларына және оның жалпы саясатына наразылық білдіру нәтижесінде бірқатар көтерілістер болды, нәтижесінде оның өзінің вице-президенті Санта-Анна көтерілісшілерге қосылды. Содан кейін 1835 жылдың сәуірінде Валентин Гомес Фариас, Бірінші Республиканың құлпыраған дәуіріндегі көптеген басшылары сияқты, әскери төңкеріс арқылы биліктен құлады. Шіркеу мүліктерін мемлекеттік меншікке алу мәселесі Ла Реформаға дейін көбінесе тоқталып тұрды. 1854 жылдың 1 наурызында Антонио Лопес де Санта-Аннаның диктатурасына қарсы Аютла жоспары жарияланды, оны Месилла аймағын АҚШ-қа сатқаны үшін, Гадсденді сатып алуды жүзеге асырғаны үшін, қатыгез диктаторлық билік жүргізгені үшін және демократиялық институттарды жойғаны үшін айыптады. Полковник Флоренсио Вильярреал, Хуан Альварес және Игнасио Комонфорт басшылық еткен төңкеріс елдің көптеген аймақтарына таралып, 1855 жылдың қазан айында сәтті аяқталды. Хуан Альварес уақытша президенттікке келді және өз кезегінде конгресс шақырды. Хуан Альварестің маңызды ерекшелігі – оның кабинетіне жас либералдарды қабылдауы болды, осының арқасында Мексика тарихы үшін маңызды Мельчор Окампо, Бенито Хуарес, Гильермо Прието және Игнасио Комонфорт саяси аренада белсенді қатысу мүмкіндігіне ие болды. Өзінің басқару кезеңінде Альварес елді либерализм идеалдарына сай ұстауға бағытталған заңдарды қабылдауға белсенді түрде кірісті, мысалы Хуарес заңы және Мельчор Окампоның дін қызметкерлерін сайлау құқығынан айыру туралы қаулысы. Жеке себептерге байланысты Хуан Альварес 1855 жылдың желтоқсан айында отставкаға кетіп, елдің президенттігін Игнасио Коммонфортке тапсырды.
Алварес төрағалығы
Санта-Аннаның 1850-ші жылдардың басындағы консервативті диктатурасы либералдық көтеріліспен құлатылды, оның негізгі қағидалары Аютла жоспарында жазылған. Жоспарда жаңа конституция жасау қарастырылған. 1855 жылдың қараша айында либерал Хуан Альварес басқаратын үкімет билікке келді. Оның кабинеті радикалды болды және Бенито Хуарес, Мигель Лердо де Техада, Мельчор Окампо және Гильермо Прието сияқты көрнекті либералдармен қатар, Игнасио Коммонфорт та кірді. Кабинеттегі келіспеушіліктер радикал Окампоның отставкаға кетуіне себеп болды, бірақ үкімет маңызды реформаларды қабылдауға бекінді. Хуарес заңы немесе Әділет әкімшілігі және соттар туралы заң, Ұлттық округ және аумақтардың органикалық заңы: Ол 1855 жылдың 23 қарашасында Бенито Хуарес тарапынан қабылданды. Бұл заң Мексика архиепископтары тарапынан қабылданбады, себебі ол шіркеудің артықшылықтарын (фуэрос) шектеді. Лафрагуа заңы немесе баспасөз бостандығы туралы заң: ол баспа басылымдарында сөз бостандығына рұқсат берді, ол 1855 жылдың 28 желтоқсанында күшіне енді. Оны Сыртқы істер және Ішкі істер министрі Хосе Мария Лафрагуа жариялады.
Хуарес заңы
1855 жылғы 23 қарашада әділет министрі Бенито Хуарес атымен аталатын заң әскери және діни соттардың бұрынғыда азаматтық істер бойынша билік құқығын жойды. Либералдар екі соттың да өз қорғаушыларына қатысты жақпарушылық танытқаны үшін сынады. Дін соттарының құзыры шіркеуге тиесілі кең жерлерде тұратын жалдамалы тұрғындарға дейін жеткен, ал кредиторлар мұндай жалдамалы тұрғындарды азаматтық сотқа шақыра алмады. Консерваторлар үкіметті екіжүзділікпен айыптады, баршаға заң алдында теңдік орнату сылтауымен іс-әрекет етіп, үкімет мүшелеріне арналған заңдық иммунитетті сақтап қалды. Либералдық қатарлардағы одан әрі келіспеушіліктер Алварестің 1856 жылғы желтоқсанда отставкаға кетуіне және президенттік лауазымын жаңа кабинет таңдаған, орташа көзқарастағы Комонфортқа тапсыруына әкелді.
Коммофт төрағалығы
Құрылтайшы конгресс алғаш рет 1856 жылғы 14 ақпанда өтті. 1824 жылғы Конституцияны қайта орнату туралы ұсыныс бір дауыс айырмасымен жеңіліп қалды, ал ақпан айының соңында конституцияны қайта қарау үшін комиссия құрылды. «Лей Хуарес» сәуір айында ратификацияланды. Маусым айында АҚШ Конституциясының көптеген принциптерін алған уақытша конституция жарияланды. 1856 жылғы 26 сәуірде жарияланған, діни серттерге азаматтық қысымды жойған жарлық. 1856 жылғы 5 маусымда жарияланған, Мексикадағы Иса қоғамын тарату туралы жарлық. Лердо заңы немесе мүліктік учаскелерді және қалалық азаматтық және діни мекемелерді тәркілеу заңы: бұл заң азаматтық, мысалы, үнді қауымдары мен діни мекемелерді жеке тұлғаларға үйлер мен жерді сатуға мәжбүрледі. Оны Мигель Лердо де Техада (Себастьян Лердо де Техаданың інісі) жасады және 1856 жылғы 25 маусымда жарияланды. Лафрагуа заңы немесе азаматтық тіркеу туралы заң. Осы заң арқылы туғандар, неке және қайтыс болғандар туралы азаматтық тіркеу жүргізілді, бұл деректерді Рим-католик шіркеуінен алып, оның крещение, неке және қайтыс туралы жазбаларын жойды. Ол 1857 жылғы 27 қаңтарда шығарылды. 1857 жылғы Конституция 1857 жылғы 5 ақпанда жарияланды. Республикалық және федералист либерал Валентин Гомес Фариас, өмірі бойы осы идеалдар үшін күрескен, Кадис кортестерінен, Мексиканың тәуелсіздігінен және 1824 жылғы Конституциядан бастап, Антонио Лопес де Санта-Аннаның орталықшыл режимінде жойылған болатын. Иглесиас заңы немесе құқықтар туралы заң және шіркеулік жеңілдіктер: кедей топтардан алымдарды, шіркеулік жеңілдіктерді және ондық салықты тыйым салды. Оны Жозе Мария Иглесиас жасады және 1857 жылғы 11 сәуірде жарияланды.
Лердо заңы
1856 жылдың маусым айында тағы бір маңызды дау пайда болды, ол Мигель Лердо де Техаданың есімімен аталған заңның қабылдануына байланысты болды. Мигель Лердо де Техада – қазынашылық хатшысы, сондай-ақ либерал және болашақ Мексика президенті Себастьян Лердо де Техаданың інісі. Заң жылжымайтын мүлікке ұжымдық немесе корпоративтік меншік құқығын орнатуға бағытталған. Ол «әлеуметтік немесе діни мекемелерді» өздеріне тиесілі жерлерді сатуға міндеттеді, ал жалға алушыларға олар тұрып жатқан жерді сатып алуда басымдық және тиімді шарттар берілді. Бұл заң тек көп мөлшерде жылжымайтын мүлікке ие болған Католик шіркеуіне ғана емес, сонымен қатар Мексиканың жергілікті қауымдастықтарына да бағытталды, олар өздерінің бірлесіп иеленген жерлерін – ехидоларын сатуға мәжбүр болды. 1 шілдеде [es] үкіметке наразылық білдірді, мүліктің бірнеше бай адамдарға тиесілі болуы мүмкін екенін айтты, сондай-ақ шіркеудің бұрынғы қиын жағдайларда үкіметке қарыз бергенін және шіркеудің жалға алушыларға жеке меншік иелерінен гөрі жомарт қарағанын қорғады. Әділет министрі Езекиел Монтес оны құрметпен қабылдады, бірақ наразылық үкімет саясатында ешқандай өзгеріске әкелмеді. Хосе Джулиан Торнел шіркеудің несие беруші де, жер иесі де ретіндегі рөлін қорғап, жеке нарықта бұл екі саланың да халыққа қарағанда кем кеңпейілді болатынын ескерте отырып, памфлет жазды. Заң Мексика экономикасын жеке меншік иелерінің санын арттыру арқылы дамыту мақсатында жасалды, бірақ іс жүзінде жерді бай алыпсатарлар сатып алды. Жоғалған жерлердің көп бөлігі хасиендаларға өтті.
Дінге деген еркіндік
Конституциялық съезде көтерілген маңызды мәселелердің бірі діни төзімділік мәселесі болды. Католик діні Игуала жоспарының үш негізгі қағидасының бірі саналды. Содан кейін Мексика 1824 жылғы Конституциядан бастап, католицизмді жалғыз дін ретінде мойындап, діни мемлекет болып құрылды және сол күйінде қалды. Либерал және Комонфорттың министрлерінің бірі болған депутат Лафрагуа, шын мәнінде діни төзімділікке қарсы шықты, халықтың оған дайын емес екенін, ал мұндай қадам тек әлеуметтік дүрбелең тудырады деп қорқытты. Католицизмнің бірегейлігін жою арқылы әлеуметтік бірлікке зиян келтіру мүмкіндігі тақырыпты талқылау кезінде маңызды тақырып болды. Діни төзімділікті жақтаушылар еуропалық көші-қонды ынталандыратынын атап көрсетті. Лафрагуа конгреске өзі көші-қонды қолдайтынын мәлімдеді, бірақ көші-қонға кедергі келтіретін фактор діни төзімділіктің болмауы емес, қауіпсіздік пен жақсы жолдардың жетіспеушілігі екенін айтты. Либерал депутат Мата діни төзімсіздіктің еуропалық көші-қонның алдындағы жалғыз тосқауыл екенін мәлімдеп, 1848 жылғы революциядан кейін Мексикаға көшіп келуді жоспарлаған, тридцать мың отбасыдан тұратын неміс колонистерінің мысалын келтірді. Алайда, Мексикада діни бостандық пен сот төрелігінің болмауына байланысты олар АҚШ-ты таңдады. Депутаттар Мексикалық Калифорнияның еуропалықтармен қоныстануы АҚШ-тың осы аумақты аннексиялауына қарсы келуі мүмкін екенін айтты. Ол депутат Матаның неміс көші-қоны туралы пікірін қолдады және иммиграция мәселесінде діни төзімділіктің маңыздылығын көрсету үшін прус министрімен жұмыс істеген тәжірибесін бөлісті. Діни төзімділік мәселесі 1855 жылдың тамызында комиссияға қайта жіберілді және 1856 жылдың қаңтарына дейін қарастырылмай қалды. Жаңа конституция дін бостандығын тікелей уәделемеді, бірақ бұрынғы конституциялардан өзгеше, католицизмді елдің жалғыз діні деп жарияламады, нәтижесінде діни бостандық де-факто орнатылды.
1857 жылғы Конституция
1857 жылғы Конституция ақыры 5 ақпанда жарияланды. Ол формалды түрде федералистік болып саналды, штаттарға белгілі бір егемендік берумен қатар, 1824 жылғы бұрынғы федералистік Конституциядан гөрі федералды үкіметке көбірек билік берді. Конгресс штат губернаторларын қызметтен шеттетуге құқылы болды. Бұрынғы екі палаталы конгресс консервативті бағытталған жоғарғы палатаны тарату мақсатында, сондай-ақ атқарушы биліктен туындауы мүмкін авторитарлық бейімділіктерге қарсы біртұтас палата күштірек болуы мүмкін деген үмітпен бір палаталы болды. Ұлттық сайлаулар тікелей өткізілмеді, халық өз округтерінен сайлаушыларды сайлап, олар кейіннен конгрессмендерді, президентті және Жоғарғы сот мүшелерін таңдады. Сондай-ақ, сөз бостандығы, баспасөз бостандығы, жиналыс бостандығы, білім алу бостандығы, қару-жарақ ұстау бостандығы және Мексиканың құлдықты тыйымдауы қайта расталды. Конституцияның 123-бабында «федералды үкімет діни амалдар мен сыртқы тәртіп мәселелерінде заңдармен белгіленген араласуды жүзеге асырудың ерекше құқығын сақтайды» делінген, бұл сыншыларды осының нақты мағынасы туралы ойландырып, үкіметтің католиктердің құлшылығына араласуға ниеттенгеніне сендірді. Конституция өзін өзгертпеуге болатын етіп бекітті, тіпті қарулы көтеріліс болған жағдайда да, Мексика мұндай жағдайды бұрын бірнеше рет бастан өткен болатын, оның міндетті күшінен айырылмайтынын мәлімдеді. Конституция сонымен қатар Ley Juarez және Ley Lerdo заңдарын да кодификациялады. Ұлтты түбірінен өзгертуге тырысып, бірқатар келісімге келуге ұмтылған конституция либералдар мен консерваторлардың екеуінің де наразылығын тудырды. Мельхор Окампо мен Игнасио Рамирес екеуі де құжаттың жеткіліксіз прогрессивті екендігіне наразылық білдірді. Мексикалық тарихшы Игнасио Мануэль Алтамираноның сөзіне сүйенсек, президент Комонфорт «конституцияны шын жүрегімен қабылдамады». Консерваторлар Лей Лердоны сынауды жалғастырды. 1857 жылғы 5 ақпанда конституциялық конгресс депутаттары мен президент конституцияны жариялап, оған ант берді, бірақ құжаттың күшіне 16 қыркүйекте ғана енуі тиіс болды. Осы оқиғаға қатысқандардың арасында бұрынғы президент, қазіргі кезде қартайған Валентин Гомес Фариас та болды, ол екі он жылдай бұрын осындай реформаларға ұмтылған еді.
Санақалылық анты
1857 жылдың 17 наурызында барлық мемлекеттік қызметкерлердің конституцияға ант беруі және оған қол қоюы міндетті болды. 13 қарашада бұған дейін конституцияға ресми пікір білдірмеген Католик шіркеуі, дін қызметкерлеріне оған адалдық ант бермеуді бұйырды. Католик шіркеуінің мүшелері ант берсе, қауымнан шығарылатын болды. Лей Лердо заңы бойынша шіркеу мүлкін иеленгендер де қауымнан шығарылды. Ант берген мемлекеттік қызметкерлер лауазымынан кетуі керек еді, ал адалдығын ашық мойындағандар мәртебесіне қайта оралатын. Көптеген мемлекеттік қызметкерлер ант берді, ал бас тартқандары жұмыстан босатылды. Шіркеу пікірінше, егер католик "азаматтық билікке мойынұрса, тозаққа түседі". Франко-мексикалық және либералдық «Trait d'Union» газеті шіркеу мен мемлекет арасында соғыс жарияланғанын мәлімдеді және ант беруден бас тартқандар – судьялар және басқа да федералдық мемлекеттік қызметкерлер туралы хабарлады. Баспасөз сонымен қатар кіші және жергілікті шенеуніктердің де ант беруден бас тарту фактілерін жариялады. Ал кейбіреулері сол жылы шыққан жарлықтан кейін басталған ораза айында қасиетті дұғаларды оқу үшін анттарын қайтарып алды. Либералды билік антқа және конституцияға қарсылық білдіргендерге қарсы шара қолданды. Оахака губернаторы Хуарес конституцияны қолдағандарға діни жерлеуден бас тартқан дін қызметкерлерін елден қуды. Агуаскалиентес вице-губернаторы Лопес де Нава да ант беруден бас тартқандарды саяси құқықтарынан айырып, қатаң жазалады. Пуэбла губернаторы конституциялық биліктің сәтті болуы үшін жалпыға ортақ дұғалар жасауға бұйырды.
Консервативті қарсылық және Такубая жоспары
Қарулы көтерілістер мен қастандықтар туралы әңгімелер арасында 3 қарашада Конгресс президент Комонфортке тәртіп сақтау үшін тоталитарлық билік берді және басқалармен қатар сөз бостандығы, жиналыс бостандығы және қару ұстау бостандығына қатысты конституциялық қағидаларды тоқтатты. Бұл тоқтатулар 1858 жылғы 30 сәуірге дейін күшінде болады деп белгіленді. Осы аралықта Комонфорт 1857 жылғы президенттік сайлауда жеңіске жетіп, 1 желтоқсанда конституциялық президенттік міндетін атқара бастады. 17 желтоқсанда генерал Феликс Зулоага Мехико қаласының шетінде 1857 жылғы Конституцияның мексикалық ұлттың дәстүрлеріне сай келмейтінін жариялап, Такубая жоспарын жариялады. Ол президентке жоғары билікті беруді ұсынды, ол жаңа конституцияны жасау үшін жаңа құрылтайлық конгреске шақыруға тиіс болды, ал ол конституция күшке енуі алдында ұлттық референдумда бекітілуі керек еді. Сол күні Конгресс бұл жоспарды айыптап, Комонфортты президенттік лауазымынан шеттетуге шешім қабылдады. 18 желтоқсанда Зулоаганың әскерлері астанаға кіріп, Конгрессті таратып жіберді. Келесі күні Комонфорт Такубая жоспары ұсынған рөлді қабылдап, қазіргі жағдайда одан қарапайым реформалар қажет екенін баяндаған манифест жариялады.
Хуарес президенті, 1858-1872 жылдар
Такубая жоспары ұлттық келісімге әкелмеді. Коммонфорт өзі азамат соғысын бастағанын түсінген соң, Зулоага мен консерваторлардан қол үзді. Ол 1858 жылдың қаңтарында президенттік лауазымнан кетіп, елден шығып кетті, содан кейін конституциялық президенттік билік Жоғарғы Сот төрағасы Бенито Хуареске өтті. Елордадағы консервативтік үкімет Зулоаганы президент етіп сайлаған өкілдер кеңесін шақырды, ал Мексика штаттары Зулоагаға немесе Хуареске адалдығын жариялады. Ұлттықтандыру заңы. Шіркеу мүлігі: Бұл заң шіркеу мүлігін тәркілеуді күшейтеді, бірақ маңызды өзгеріс бар: мүлік енді жалға берушілердің қолына өтпейді. Ол 1859 жылдың 12 шілдесінде Веракруста жарияланды. Заңда ұлттық қарыз бен дезамортизация арасындағы байланыс нақты көрсетілген, бұл туралы 19 ғасырдың басындағы либерал саясаткерлер мен идеологтар Лоренцо де Завала мен Хосе Мария Луис Мора жазған. Шындығында, шіркеу өзінің байлығының көбін жер иелеріне берген ипотекаларда сақтаған, жер меншігінен гөрі. Азаматтық неке туралы заң: 1859 жылдың 23 шілдесінде Веракруста жарияланды. Бұл заң діни некенің заңдық күші жоқ екенін белгіледі және некені мемлекетпен жасалған азаматтық шарт ретінде бекітті, соның салдарынан дін қызметкерлерінің күштеп араласуы мен шіркеулердің оны жинауына тыйым салынды. Азаматтық тіркеу туралы заң: жеке тұлғалардың азаматтық жағдайын тіркеуді шіркеу емес, мемлекеттік қызметкерлер жүзеге асырды. Туған және қайтыс болғандар туралы мәліметтер мемлекеттік азаматтық шарт ретінде жарияланды. Ол 1859 жылдың 28 шілдесінде Веракруста жарияланды. Зираттарды секуляризациялау туралы жарлық: 1859 жылдың 31 шілдесінде Веракруста жарияланды. Діни мерекелерді жою туралы жарлық: осы жарлықта діни мерекелер ретінде белгіленген күндер жарияланды және діни қызметтерге ресми қатысуға тыйым салынды. Дін бостандығы туралы заң: бұл заңмен католицизм ғана рұқсат етілген дін емес екені белгіленді. Бұл заң әр адамға өзі қалаған дінді таңдауға және оның қағидаларын сақтауға мүмкіндік берді, сондай-ақ шіркеулер мен ғибадатханалардың сыртында діни рәсімдер өткізуге тыйым салынды. Ол 1860 жылдың 4 желтоқсанында Веракруста жарияланды. Шіркеу лауазымды тұлғаларын елден қуу туралы жарлық: бұл жарлықпен апостолдық делегат Луис Клементи, архиепископ Хосе Лазаро де ла Гарса и Балестерос, епископтар Педро Эспиноса, Давалос, Педро Морено Барахас елден қуылды. Ол 1861 жылдың 21 қаңтарында Мехикода жарияланды. Ауруханалар мен қайырымдылық ұйымдарын секуляризациялау туралы жарлық, шіркеудің дәстүрлі мекемелері, 1861 жылдың 2 ақпанында Мехикода жарияланды. Монастырларды және монахтарды секуляризациялау туралы жарлық: бұл жарлық бойынша республика бойынша монастырлар мен шіркеулерде тұратын діни қызметкерлердің барлығы шығарылды, тек Қайырымдылық сестерінен басқа, олар қайтыс болды.
Реформа соғысы
Кейінгі азаматтық соғыс 1860 жылдың желтоқсанына дейін жалғасты. Соғыс барысында либералды билік шіркеуге қарсы, конституцияға қарсы шыққандарға қарсы және 1857 жылғы Конституция негізінде жүзеге асырылған реформаларды дамытуға бағытталған шараларды күшейтті. 1859 жылдың 16 маусымында Закатекас губернаторы Хесус Гонсалес Ортега 1857 жылғы Конституцияға қарсы үгіт жүргізген кез келген дін қызметкеріне қатысты қатаң жарлықтар шығарды, оның ішінде конституцияға адалдық ант берген католиктерге қасиетті обрядтарды өткізбеу үшін өлім жазасын қарастырды. Конституцияға берген анттарын қайтарып алғанын дәлелдеу үшін куәгерлік етуге келіскен қарапайым адамдарға да өлім жазасы қолданылды. 1859 жылдың шілдесінде министр Мигель Лердо де Техаданың ұсынысымен президент Хуарес жер, шіркеу ғимараттары және тіпті ішкі жиһаздарды қоса алғанда, барлық шіркеу мүлігін мемлекеттік меншікке алу туралы жарлық шығарды. Заңдық негіздер ескі испандық құқық жүйесінде ізделді, онда шіркеу мүлігі тәжге сенімді түрде тапсырылған, ал осындай шіркеу байлығына қатысты билік енді Мексика Республикасына өтті деп үкімет мәлімдеді. Көлемдер мемлекеттік меншікке берілді және азаматтық неке институты құрылды. Либералды генералдар соғысқа қаржы жинау үшін шіркеулерден бағалы металдар мен асыл тастар сияқты барлық құнды заттарды алып қойды. Киелі бейнелер мен реликвиялар тыйым салу мен нанымсыздыққа қарсы наразылық білдіру үшін отқа лақтырылды. Соғыс 1860 жылдың желтоқсан айында либералдардың жеңісімен аяқталды.
Француздық интервенция және Екінші Мексика империясы, 1862-1867 жылдар
Мексикалық монархист эмигранттардың ықпалымен, Хуарестің 1861 жылғы шетелдік қарыздарды тоқтатуын желеу етіп, және Америка Азамат соғысы Монро доктринасын қолдануға кедергі келтірген кезде, Наполеон III 1862 жылы Мексикаға шабуыл жасады және клиенттік мемлекет құру үшін жергілікті көмек іздеді. Бұл реформаны кері қайтару мүмкіндігі деп есептеген консервативті генералдар мен мемлекет қайраткерлері француздерге қосылып, Габсбург әміршісі Максимилианды Мексика императоры болуға шақырды. Алайда, Император Максимилиан либералды көзқарастарға ие болды, діни еркіндікті сақтап, шіркеу мүліктерін сатуды жалғастыра отырып, Реформа заңдарын бекітті. Дегенмен, ол католицизмді мемлекеттік дін деп жариялауға және Еуропалық католик монархияларының дәстүрі бойынша дін қызметкерлеріне мемлекеттен жалақы төлеуге әлі де дайын болды. Папалық нунциймен келіссөздер тоқтап, мәселе Ватиканға қайтарылды. Императордың либералды ниеттеріне қарамастан, Бенито Хуарес үкіметі қарсылық көрсетіп, АҚШ-тың қолдауымен француз және мексикалық императорлық күштермен күресті, АҚШ Азамат соғысы аяқталғаннан кейін Монро доктринасын қайта қолдана алды. Француздар ақыры кері шегінді, нәтижесінде 1867 жылы монархия құлап, либералдар билікке оралды. Бұл кезең «Қайта орналасқан республика» (1867-1876) деп белгіленді және көбінесе Реформа дәуірінің аяқталуы деп есептеледі. Мексика тарихында жаңа ұлттық батырлар пайда болды, бірақ ең бастысы Бенито Хуарес болды. Басқаларының ішінде Мельчор Окампо, генерал Игнасио Сарагоса, Мигель және Себастьян Лердо де Техада, Гильермо Прието және Висенте Рива Паласио есімдері болды. Мексика революциясының (1910-1920) жеңімпаздары – Конституционалистер 1857 жылғы Конституцияны қорғау үшін күресті. Билікті консолидациялағаннан кейін, олар 1857 жылғы Конституцияның мәселелерін шешу және көптеген адамдар күрескен революциялық өзгерістерді жүзеге асыру үшін құқықтық база құру мақсатында жаңа Конституция қабылдады. «Саяси либерализм үстемдікке ие болды және бүгінгі күнге дейін «ресми» идеология болып табылады».