Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нерон императорының әйелі (шамамен 39–62 ж.)
Wife of Emperor Nero (c. 39–62)
Клавдия Октавия (39 жылдың соңы немесе 40 жылдың басы – 62 жылдың 9 маусымы) – рим императрицасы. Ол император Клавдий мен Валерия Мессалинаның қызы. Анасы қайтыс болғаннан кейін әкесі туған інісі Агриппина Кішіге қайтадан үйленген соң, ол болашақ император Неронның әкесінің қызы болды. Ол сондай-ақ оның әйелі болды, бұл неке Агриппинаның ықпалымен жасалды. Октавия рим халқының арасында танымал болды, бірақ ол және Нерон некелерін жек көреді. Оның сүйіктісі Поппея Сабина жүкті болғанда, ол Октавиядан ажырасып, оны елден қуды. Бұл халықтың наразылығына әкелген соң, ол оны өлімге кесті.
Claudia Octavia (late 39 or early 40 – June 9, AD 62) was a Roman empress. She was the daughter of the Emperor Claudius and Valeria Messalina. After her mother's death and father's remarriage to her cousin Agrippina the Younger, she became the stepsister of the future Emperor Nero. She also became his wife, in a marriage between the two which was arranged by Agrippina. Octavia was popular with the Roman people, but she and Nero hated their marriage. When his mistress, Poppaea Sabina, became pregnant, he divorced and banished Octavia. When this led to a public outcry, he had her executed.
Отбасы
Октавия Клавдий мен оның үшінші әйелі Валерия Мессалинаның екі баласының үлкені болды. Оның інісі Британик еді. Оның әкесінің бұрынғы некелерінен одан үлкен жарты бауырлары болды. Оның үлкен жарты әпкесі Клавдия Антония, Клавдийдің екінші әйелі Аэлия Паетинадан болған қызы. Сонымен қатар, Клавдийдің бірінші әйелі Плаутия Ургуланилладан Клавдий Друзус есімді жарты бауыры болды, бірақ Друзус Октавия туылмас бұрын қайтыс болды. Ол император Августың қарындасы, үлкен әжесі Октавияның құрметіне аталған.
Octavia was the elder of two children of Claudius and his third wife, Valeria Messalina. Her younger brother was Britannicus. She had older half siblings through her father's earlier marriages. Her elder half sister was Claudia Antonia, Claudius's daughter through his second marriage to Aelia Paetina. She also had a half brother, Claudius Drusus, through Claudius's first marriage to Plautia Urgulanilla, although Drusus died before she was born. She was named for her great grandmother Octavia the Younger, sister of the Emperor Augustus.
Ерте өмір
Ол шамамен 39 немесе 40 жылдары Римде, туысы Калигула билік еткен кезде дүниеге келді. 41 жылдың қаңтарында Калигула өлтіріліп, оның әкесі император деп жарияланды. Клавдий таққа отырғаннан кейін көп ұзамай, оның ұлы Британик 12 ақпанда туды. Сол жылы Клавдий оны Августың ұрпағы Луций Юний Силан Торкватусқа күйеуге берді. 48 жылы Мессалина сенатор Гай Силиймен махаббатқа түсті, Клавдий Остияда болғанда екеуі той жасады. Клавдийдің кеңесшісі, босатылған Наркисс оған хабарлап, тойдың оны тақтан құлату әрекетінің бір бөлігі болуі мүмкін деп ойлап, дереу Римге қайтты. Октавия мен Британик Клавдийдің ашуын басу үшін оны күтіп алуға жіберілді. Мессалинаның Клавдиймен келісуге жасаған тырысы сәтсіз аяқталды, ол Наркисс Клавдийдің бұйрығы деп көрсеткен нұсқау бойынша преториандық гвардия тарапынан өлімге кесілді.
She was born in Rome around 39 or 40 during the reign of her cousin Caligula. In January 41, Caligula was assassinated and her father was declared emperor. Shortly after Claudius' accession to the throne, her brother Britannicus was born on February 12. That same year, Claudius betrothed her to Lucius Junius Silanus Torquatus, a descendant of Augustus. In 48, Messalina was engaged in an affair with the senator Gaius Silius, and the two held a wedding banquet when Claudius was away in Ostia. Claudius was informed by one of his advisors, the freedman Narcissus, and hurried back to Rome, concerned that the wedding was part of an attempt to overthrow him and make Silius emperor. Octavia and Britannicus were sent out to meet Claudius in an attempt to assuage his anger. Messalina's efforts to reconcile with Claudius were unsuccessful, and she was executed by the Praetorian Guard on orders that Narcissus presented as being from Claudius.
Клавдийдің қайтадан үйленуі мен Неронның билік басына келуі
Саяси мәселелер, оның ішінде оның заңдылығына қарсы наразылықтарды тоқтату қажеттілігі Клавдийді қайтадан үйленуге итермеледі. Оның кеңесшілері бірнеше үміткерлерді ұсынды: олардың ішінде оның бұрынғы әйелі Элия Паэтина және Калигулаға қысқа мерзімге үйленген бай дворян әйел Лоллия Паулина болды. 49 жылы Клавдий оның орнына танымал генерал Германның қызы, сондай-ақ Августың туысы Агриппина Кішімен үйленді. Германник Клавдийдің ағасы болғандықтан, Агриппина Клавдийдің қарындасының қызы және Октавияның бірінші туысы еді. Мұндай некеге тыйым салатын заң өзгертілді. Агриппинаның бұрынғы күйеуі Гней Домиций Аенобарбтан Луций Домиций Аенобарб есімді ұлы болды. 50 жылы Клавдий Луцийді асырап алды, ол өзін Нерон Клавдий Цезарь Друз Герман деп атады. Агриппина Клавдийге ықпал ету арқылы саясатта белсенді рөл атқарды. Ол Октавияның күйеуі Силанды әпкесімен заңсыз қарым-қатынас жасады деп жария түрде айыптады, осылайша ол преторлық лауазымынан кетуге және өз-өзіне қол жұмсауға мәжбүр болды. Суэтоннің мәліметінше, бұл оқиға Клавдий мен Агриппинаның үйленген күні болды. Содан кейін ол Октавияны Неронға үйлендірді, оны Клавдийдің мұрагері де етті. Октавия мен Нерон 53 жылы үйленді. Олардың заңды түрде бауырлас болу мәселесін шешу үшін Октавия алдымен басқа патриций отбасына асырап алынды.
Political concerns, including the need to dissuade further challenges to his legitimacy, motivated Claudius to remarry. Several candidates were proposed by his advisors; they included his former wife Aelia Paetina and Lollia Paulina, a wealthy noblewoman who had been married to Caligula for a short time. In 49, Claudius instead married Agrippina the Younger, daughter of the popular general Germanicus and also a descendant of Augustus. Germanicus was Claudius' older brother, making Agrippina Claudius' niece and Octavia's first cousin. The law prohibiting such a marriage was changed in order to proceed. Agrippina had a son, Lucius Domitius Ahenobarbus from her first marriage to Gnaeus Domitius Ahenobarbus. In 50, Claudius adopted Lucius, who changed his name to Nero Claudius Caesar Drusus Germanicus. Agrippina played an active role in politics through her influence on Claudius. She had Octavia's fiancé Silanus publicly accused of incest with his sister; he was forced to resign from his position of praetor and commit suicide. Suetonius reports the latter occurring on the same day as Claudius and Agrippina's marriage. She then had Octavia betrothed to Nero, who was additionally made an heir to Claudius. Octavia and Nero married in 53. To address the problem that they were now legally brother and sister, Octavia was first adopted into another patrician family.
Императрица ретінде өмір сүру
54 жылы 13 қазанда Клавдий ауырып, күтпеген жерден қайтыс болды. Оның өлімінің ыңғайлы уақыты – Британикус ересекке тез жететін және Неронды мұрагерлікке таластыра алатын болғандықтан – ежелгі дереккөздер Агриппинаны оны уланған саңырауқұлақтармен өлтірген деп айыптауға әкелді. Қазіргі тарихшылар бұл өлімді күмәнді деп санайды және Агриппина кінәлі болуы мүмкін екенін мойындайды, бірақ Клавдийдің алпыстан асқан және денсаулығы нашар болғандығын да еске салады. Сол күні преториандық гвардия Неронды император деп жариялады, ал сенат оған билік беруге келісім берді. Октавия енді Рим императорының әйелі болды. Нерон император болғаннан кейін анасымен қарым-қатынасы нашарлай бастады, өйткені екеуі де билік үшін күресті. Келесі жылы Октавия, Нерон және Агриппина қатысқан банкетте Британикус та қайтыс болды. Октавия мен Агриппина Британиктің кенеттен ауырып қалғанына қатты таңырды, ал Нерон оның эпилепсияға шалдыққандығын айтты. Клавдийдің ұлы болған Британикус, империяға талапкер болатын, Агриппина ұлымен билік үшін күресте пайдалануға тырысқан. Неронның қарсыласының күмәнді өлімінен кейін, Нерон Британикті улаған деген кең пікір қалыптасты; Тацит, Светоний, Кассий Дио және Иосиф Флавий сияқты ежелгі жазушылар Неронды өгей бауырын өлтірген деп айыптады. Тацит осы кезде Октавияның «қасіретін, құштарлығын, барлық сезімін жасыруға үйренгенін» хабарлады. Британикус қайтыс болғаннан кейін Октавия мен Агриппина жақындасты. Нерон істер жасауын бастады, бірінші Клавдия Актпен, содан кейін досы Марк Сальвий Отонның әйелі Поппея Сабинамен. Неронның адалсыздығы және сүйіктісінің біріне үйленгісі келуі Нерон мен Агриппина арасындағы билік үшін күрестің тағы бір себебіне әкелді. Бұл 59 жылы наурыз айында аяқталды, Нерон, мүмкін Поппеяның ықпалымен, анасын өлтірді, бұл істе Неронның бұрынғы тәрбиешісі, кейін адмирал болған Аникет көмектесті. Октавия римдік халыққа ұнады, бірақ Неронмен некесі сүйіспеншіліксіз және бақытсыз болды. Тацит Октавияны «дәлелденген ізгіліктері бар ақсүйек әйел» деп сипаттаса да және «сәл нұсқаулы мінез-құлқы» болса да, Нерон оған қызығушылық танытпады және олардың некесін жек көріп, Акт пен Поппеямен істер жасауды жөн көрді. Оның оған қалай қарайтыны туралы сұрақтар туғанда, ол оның тек атымен ғана әйелі болуымен қанағаттануы керек деп жауап берді. Светонийдің айтуынша, ол бірнеше рет оны тұншықтыруға тырысты. 62 жылы Неронның билігінің басындағы басты кеңесшілері – преториандық префект Секст Африний Бурр қайтыс болды және Кенже Сенека зейнетке шықты. Бұл Неронның мінез-құлқының өзгеруіне әкелді, тарихшы Барри Штраус бұл өзгерісті «биліктегі шешімді нүкте» деп атады, өйткені ол өзінің жауы деп санайтын адамдарды көбірек жерден қуды немесе жазалады. Бурр бұрын Неронға Октавиядан ажыраспауға кеңес берген. Ол Неронның онымен некесін император ретіндегі заңдылығының көзі ретінде көрсетіп, Неронға «оның құдалық ақшасын қайтару керек» деді. Бурр қайтыс болған жылы Поппея Нероннан бала сүйді.
On October 13, 54, Claudius became ill and died unexpectedly. The convenient timing of his death – Britannicus was rapidly approaching adulthood and might displace Nero as heir – led the ancient sources to accuse Agrippina of killing him, possibly with poisoned mushrooms. Although modern historians consider the death suspicious and Agrippina possibly guilty, they also note that Claudius was in his sixties and never in the best of health. On the same day, Nero was acclaimed emperor by the Praetorian Guard, and the senate acquiesced, formally investing him with power. Octavia was now married to the emperor of Rome. Having become emperor, Nero's relationship with his mother began to deteriorate as the two vied for power. The next year, Britannicus died as well, during a banquet where Octavia, Nero, and Agrippina were all present. Octavia and Agrippina were shocked at Britannicus' sudden illness, which Nero attributed to epilepsy. Britannicus, as the son of Claudius, had been a potential rival for the imperium, one that Agrippina had attempted to use as leverage in power struggles with her son. The suspicious death of Nero's rival led to the widespread assumption that Nero had had Britannicus poisoned; ancient writers including Tacitus, Suetonius, Cassius Dio, and Josephus all charge Nero with the murder of his stepbrother. Tacitus reports that by this point, Octavia "had learned to hide her griefs, her affections, her every emotion". Octavia and Agrippina grew close after the death of Britannicus. Nero began to have affairs, first with Claudia Acte, a freedwoman, and then with Poppaea Sabina, the wife of his friend Marcus Salvius Otho. Nero's infidelities and his expressed desire to marry one of his mistresses resulted in another conflict in the ongoing power struggles between Nero and Agrippina. These came to an end in March 59 when Nero, possibly at the urging of Poppaea, murdered his mother, doing so with the assistance of Anicetus, a former tutor of Nero's who had become an admiral. Octavia was well liked by the Roman populace, but her marriage to Nero was loveless and unhappy. Although Tacitus describes Octavia as "a noblewoman of proven virtue" and having a "modest demeanour", Nero had no interest in her and hated their marriage, preferring having affairs with Acte and Poppaea. When some in the court raised questions about his treatment of her, he responded that she should be content to be his wife in name only. According to Suetonius, he attempted to strangle her on several occasions. In 62, Nero no longer had the chief advisors of his early reign, as praetorian prefect Sextus Afranius Burrus died, and Seneca the Younger retired. This led to a shift in Nero's conduct that historian Barry Strauss referred to as "a turning point in the reign", as he increasingly exiled or executed those he considered his enemies. Burrus had previously advised Nero against divorcing Octavia. He positioned Nero's marriage to her as the source of his legitimacy as emperor, telling Nero that he would need to "give her back her dowry". The same year as Burrus' death, Poppaea became pregnant with Nero's child.
Көркем шығармаларда
Оның Нероннан ажырасуы Октавия пьесасының тақырыбы болып табылады, бұл Рим тарихына негізделген Рим драмасының толығымен сақталған жалғыз мысалы. Ол Неронның өлімінен кейін, мүмкін Флавий әулеті тұсында белгісіз автор жазған. Бұл пьеса Неронның Рим қаласындағы Ұлы өртке жауапты екені туралы алғашқы жазбаша айыптама болуы мүмкін. 17-ғасырдан бастап Неронның өміріне арналған опералар мен басқа да драмалық туындылар көбейді. Октавия кейбір туындыларға әсер еткені мүмкін, бірақ оның дәрежесі белгісіз. Октавия Гандльдің жоғалған "Нерро" операсында, Клаудио Монтевердидің "Л'инкоронация ди Поппеа" операсында (1642/1643), Рейнхард Кейзердің "Октавия" операсында (1705), Витторио Альферидің "Оттавия" трагедиясында (1783) және Иоганн Каспар Айблингердің "Ла Морте ди Нерон" балетінде (1815/1816) кездеседі. Кейбір туындылар тарихи оқиғаларды еркін өңдеді, мысалы Джованни Баттиста Бассанидің "Агриппина Баяда" (1687) операсында барлық кейіпкерлер аман қалып, табысты татуласады. Октавия сонымен қатар Антоний Ульрихтің, Брансвик-Вольфенбюттель герцогының "Die Römische Octavia" (1677–1707) атты ірі неміс романының тақырыбы және Роберт Грейвстің "Клаудиус Құдай" романындағы (I, Claudius романының жалғасы) кейіпкері, сондай-ақ "I, Claudius" телесериалында да кездеседі. Ол Сеймур ван Сантвордтың "Октавия: Ежелгі Рим туралы әңгіме" (1923) тарихи-биографиялық романының басты кейіпкері.
Her divorce from Nero is the subject of the play Octavia, the only example of Roman drama based on Roman history to survive in its entirety. It was written by an unknown author after Nero's death, possibly during the rule of the Flavian dynasty, and may have been the first written accusation that Nero was responsible for the Great Fire of Rome. Beginning in the 17th century, there was an increase in operas and other dramatic works based on the life of Nero. The Octavia was likely an influence on some of these works, although to what extent is unclear. Octavia appears in works including Handel's lost opera Nero, Claudio Monteverdi's opera L'incoronazione di Poppea (1642/1643), Reinhard Keiser's opera Octavia (1705), Vittorio Alfieri's tragedy Ottavia (1783), and Johann Caspar Aiblinger's ballet La morte di Nerone (1815/1816). Some works took considerable creative liberties with the historical events, such as Giovanni Battista Bassani's Agrippina in Baia (1687), which contains a happy ending where all the characters survive and are successfully reconciled with each other. Octavia is also the subject of the massive German novel Die Römische Octavia (1677–1707) by Anthony Ulrich, Duke of Brunswick Wolfenbüttel, and a character in Robert Graves's novel Claudius the God (the sequel to I, Claudius) and the television series I, Claudius. She is the main character of the historical biographical novel Octavia: A Tale of Ancient Rome by Seymour van Santvoord (1923).