Библиялық мәтіндерді зерттеу әдісі – редакциялық сын. Автордың материалдарды өңдеуін, теологиялық мақсаттарын анықтайды. Bornkamm, Marxsen, Conzelmann еңбектері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Редакция сын, Redaktionsgeschichte, Kompositionsgeschichte немесе Redaktionstheologie деп те аталады, – бұл Киелі кітап мәтіндерін зерттеудің сыни әдісі. Редакциялық сын мәтін авторын бастапқы материалдарды өңдеуші (редактор) ретінде қарастырады. Пішіндік сын сияқты, оның туыс пәнінен айырмашылығы, редакциялық сын түпнұсқа жанрды анықтау үшін повестьтің әртүрлі бөліктерін қарастырмайды. Оның орнына, редактордың теологиялық және идеологиялық мақсаттарды жеткізу үшін повестьті қалай өңдеп, қалыптастырғанына назар аударады.
Redaction criticism, also called Redaktionsgeschichte, Kompositionsgeschichte or Redaktionstheologie, is a critical method for the study of biblical texts. Redaction criticism regards the author of the text as editor (redactor) of the source materials. Unlike its parent discipline, form criticism, redaction criticism does not look at the various parts of a narrative to discover the original genre. Instead, it focuses on how the redactor shaped and moulded the narrative to express theological and ideological goals.
Тарих
Редакциялық сын (әртүрлі евангелиялардың әртүрлі теологиялық көзқарастары болу мүмкіндігі) ежелгі заманнан бері болғанымен, осы мектептің қазіргі заманғы дамуына үш қазіргі заманғы ғалым үнемі сіңіріледі: Гюнтер Борнкамм, Вилли Маркссен және Ханс Конзельманн (Борнкамм, Барт және Хелд, Матайдағы дәстүр мен түсіндіру, Маркссен, Евангелист Марк, Конзельманн, Әулие Лұқаның теологиясы).
Although redaction criticism (the possibility of the various gospels having different theological perspectives) has existed since Antiquity, three modern day scholars are regularly credited with this school's modern development: Gunther Bornkamm, Willi Marxsen and Hans Conzelmann (see Bornkamm, Barth and Held, Tradition and Interpretation in Matthew, Marxsen, Mark the Evangelist, Conzelmann, Theology of St Luke).
Қорытындылар
Өзгерістер арқылы редакциялық сыншылар автордың/редактордың діни көзқарастарының ерекше белгілерін анықтай алады. Мысалы, егер автор үнемі Он екі апостолдың кемшіліктерін жазбаса, тіпті олардың қателіктері туралы егжей-тегжейлі мәліметтер бар бұрынғы көздер болған жағдайда да, кейінгі редактор/автор Он екіге жоғары баға берген деген қорытындыға келуге болады, себебі редактордың алдын ала түсініктері болған, немесе редактор Исаның ізбасарларын бекітуге тырысқан болуы мүмкін. Осы редакциялық жұмыстың жалпы әсерін қадағалау арқылы нақты мәтіннің мақсаты туралы айқын түсінікке келуге болады.
From the changes, redaction critics can sketch out the distinctive elements of an author/editor's theology. If a writer consistently avoids reporting, for example, the weaknesses of the Twelve Apostles, even when there are earlier sources that provide lurid details of their follies, one could draw the conclusion that the later editor/author held the Twelve in higher esteem because the editor had presuppositions, or because the editor was perhaps trying to reinforce the legitimacy of those chosen by Jesus to carry on his work. By tracking the overall impact of this editorial activity, one can come away with a fairly strong picture of the purpose of a particular text.
Артықшылықтар
Ол автордың шығармашылық рөлін баса көрсетеді. Әртүрлі дәстүрлер мен алғышарттарға ие редакциялық сыншылар оның еңбектері бойынша кең пікір білдіре алады, себебі автордың/редактордың мақсатын көбінесе анықтауға болады. Бұл туындылар жазылған қоғамның ортасын көрсетуге көмектеседі. Егер автор Жақсы Жаңалықты жазса, ол, әдетте, өзі жазып отырған қоғамдағы әлеуметтік мәселені түзетуге немесе күшейтуге тырысады. Ол Киелі кітаптағы тарихи баяндардың тарихи оқиғалардың тікелей хронологиялық есебінен гөрі теологиялық мақсаттармен байланысты болуы мүмкін екенін мойындайды (бірақ бұл баяндардың тарихи шындыққа сай еместігін қабылдауды талап етпейді).
It emphasizes the creative role of the author. Redaction critics from disparate traditions and presuppositions can still find wide agreement on their work since the purpose of an author/editor largely can still be recovered. It can show us some of the environment in the communities to which works were written. If an author is writing a Gospel, he is probably trying to correct or reinforce some issue in the social setting of the community in which he is writing. It recognizes the possibility that historical narratives in the Bible are concerned less with chronological accounts of historic events but with theological agendas (but that does not require one to believe that the accounts are not historically factual).
Кемшіліктер
Ізгі хабар туралы зерттеулерде көбінесе Марк басымдығы деп есептеледі, бұл кең қолдауға ие болғанымен, бірауыздан қолдау таба қоймайды. Мұндай әдістеме автордың тым "шығармашыл" екенін дәлелсіз айтуы және мәтіннің сенімділігі туралы бұрыс пікір қалыптастыруы мүмкін. Кейде, редакциялық сынға сүйене отырып, мәтінге қосылған немесе өзгертілген нәрсе тарихи емес деп қате пікір білдіріледі, ал шын мәнінде ол жай ғана басқа бір көз немесе көзқарас қосылған болуы мүмкін. Сонымен қатар, автордың теологиясының маңызды аспектілері ретінде тек өзгертілген нәрселеріне ғана артық көңіл бөлінеді, тіпті мұндай өзгерістер көбінесе хабардың мазмұнына тиісті емес болса да, ал сақталған нәрселердің маңыздылығына назар аударылмайды. Кейде, редакциялық сыншылар ұсақ-түйек айырмашылықтарды әдейілеп үлкейтіп көрсетеді. Материалды алып тастаудың немесе қосудың әрбір жағдайы теологиялық себептермен байланысты ма? Бұл ақпараттың жетіспеуі немесе артық болуы, айқындық пен оңай оқылу үшін қысқарту немесе түсініктілік пен қосымша мәлімет беру үшін қосу сияқты себептерден де болуы мүмкін.
In Gospel studies, it often assumes Marcan priority, a position with wide but not unanimous support. Such methodology may unwarrantedly imply that the author is too "creative" and thus give a false account of the reliability of the text. Sometimes, it is wrongly asserted on the basis of redaction criticism that what has been added or modified in a text is unhistorical when it could simply be the addition of another source or perspective. There has also been a tendency to overemphasize only what an author has modified as being the important aspects of his theology even though such modifications are usually peripheral to the message but to ignore the possible importance of those things that he has preserved. Sometimes, redaction critics make too much out of minor differences in detail. Is every instance of omission or addition of material theologically driven? It could very well be from reasons like a lack or surplus of information, an omission for the sake of brevity and fluidity, or an addition for clarity or background information.