Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Елдің борышын экономикалық бағалау
Economic assessment of a country's debt
Экономикада борыштың ЖІӨ-ге қатынасы – мемлекеттің мемлекеттік борышының (ақша бірліктерімен өлшенеді) оның жалпы ішкі өніміне (ЖІӨ) (жылдық ақша бірліктерімен өлшенеді) арақатынасы. Борыштың ЖІӨ-ге төмен қатынасы экономиканың қосымша қарыз алмастан қарыздарын төлеуге жеткілікті тауарлар мен қызметтерді өндіретінін көрсетеді. Геосаяси және экономикалық факторлар – пайыздық ставкалар, соғыс, рецессия және басқа да өзгермелілер – мемлекеттің қарыз алу саясатына және одан әрі қарыз алу шешіміне әсер етеді. Бюджет тапшылығын бастан өткеріп жатқан елдерде, бұл қатынасты бюджет тапшылығы мен ЖІӨ арақатынасымен шатастыруға болмайды, ол елдің жылдық таза фискалдық шығындарын (жалпы шығындар мен жалпы кірістер арасындағы айырмашылық немесе жылдық қарыздың таза өзгеруі) сол елдің ЖІӨ-сінің пайыздық үлесі ретінде өлшейді; бюджеттік артықпен бастан өткеріп жатқан елдерде артық пен ЖІӨ арақатынасы елдің жылдық таза фискалдық табысын осы елдің ЖІӨ-сінің пайыздық үлесі ретінде өлшейді. Әсіресе макроэкономикада, ЖІӨ-ге қатысты әртүрлі қарыз қатынастарын есептеуге болады. Ең көп қолданылатын қатынас – мемлекеттік қарызды жалпы ішкі өнімге (ЖІӨ) бөлу, бұл үкіметтің қаржылық жағдайын көрсетеді, ал тағы бір жиі қолданылатын қатынас – жалпы қарызды ЖІӨ-ге бөлу, бұл ұлттың қаржылық жағдайын көрсетеді. Қарыздың ЖІӨ-ге қатынасы техникалық тұрғыдан өлшемсіз шама емес, уақыт бірлігі болып табылады, себебі ол жинақталған экономикалық өнімнің қарызға тең болатын жылдар санына тең.
In economics, the debt to GDP ratio is the ratio between a country's government debt (measured in units of currency) and its gross domestic product (GDP) (measured in units of currency per year). A low debt to GDP ratio indicates that an economy produces goods and services sufficient to pay back debts without incurring further debt. Geopolitical and economic considerations – including interest rates, war, recessions, and other variables – influence the borrowing practices of a nation and the choice to incur further debt. It should not be confused with a deficit to GDP ratio, which, for countries running budget deficits, measures a country's annual net fiscal loss in a given year (total expenditures minus total revenue, or the net change in debt per annum) as a percentage share of that country's GDP; for countries running budget surpluses, a surplus to GDP ratio measures a country's annual net fiscal gain as a share of that country's GDP. Particularly in macroeconomics, various debt to GDP ratios can be calculated. The most commonly used ratio is the government debt divided by the gross domestic product (GDP), which reflects the government's finances, while another common ratio is the total debt to GDP, which reflects the finances of the nation as a whole. The debt to GDP ratio is technically not a dimensionless quantity, but a unit of time, being equal to the amount of years over which the accumulated economic product equals the debt.
Қолданбалар
ЖІӨ-ге шаққандағы қарыз экономиканың қаржылық тұтқындылығын көрсетеді. Еуро аймағына өту критерийлерінің бірі мемлекеттік қарыздың ЖІӨ-ге шаққанда 60%-дан аспауы керек еді. Дүниежүзілік банк және Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) «ел өзінің қазіргі және болашақ сыртқы қарыздық міндеттемелерін толық орындаса, қарызды қайта құрылымдауға немесе өтеудің тоқтауына жол бермей, экономикалық өсімге кедерессіз сыртқы қарыз тұрақтылығына қол жеткізе алады» деп санайды. Осы екі институттың пікірінше, сыртқы қарыз тұрақтылығына ел «сыртқы мемлекеттік қарыздың таза қазіргі құнын (NPV) елдің экспортының 150 пайызына немесе елдің кірісінің 250 пайызына дейін төмендету арқылы» қол жеткізе алады. Жоғары сыртқы қарыз экономикаға зиянды әсер етеді деп есептеледі. Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) 2030 жылға арналған күрес жоспарының маңызды бөлігі болып табылатын 17-ші Тұрақты даму мақсаты, қарыздық қиындықтарды азайту үшін тым көп қарызға батқан кедей елдердің сыртқы қарызын қарастыруды көздейді. 2013 жылы Херндон, Эш және Поллин Гарвард университетінің экономистері Кармен Рейнхарт пен Кеннет Рогоффтың «Қарыз кезіндегі өсім» атты ықпалды және көп сілтеме жасалған зерттеу жұмысын қарастырды. Херндон, Эш және Поллин «кодтау қателері, қолжетімді деректерді таңдап алу және қорытынды статистиканы ерекше салмақтау қателерге әкеліп, соғыстан кейінгі кезеңде 20 дамыған экономикадағы мемлекеттік қарыз бен ЖІӨ өсімі арасындағы байланысты бұрмалап көрсетті» деп мәлімдеді. Осы негізгі есептеу қателерін түзету кітаптың басты тұжырымын – тым көп қарыз рецессияға алып келеді деген пікірді әлсіретті. Рогофф пен Рейнхарт қателерге қарамастан, өздерінің негізгі қорытындыларының дұрыс екенін мәлімдеді. Сыртқы қарыздың отандық валютамен және шетел валютасымен есептелуі арасында айырмашылық бар. Мемлекет отандық валютамен есептелген сыртқы қарызды салық түсімдерінің есебінен өтей алады, бірақ шетел валютасындағы қарызды өтеу үшін салық түсімдерін валюта нарығында шетел валютасына айырбастауы керек, бұл оның валюта бағамына төмендету қысымын түсіреді.
Debt to GDP measures the financial leverage of an economy. One of the Euro convergence criteria was that government debt to GDP should be below 60%. The World Bank and the IMF hold that "a country can be said to achieve external debt sustainability if it can meet its current and future external debt service obligations in full, without recourse to debt rescheduling or the accumulation of arrears and without compromising growth". According to these two institutions, external debt sustainability can be obtained by a country "by bringing the net present value (NPV) of external public debt down to about 150 percent of a country's exports or 250 percent of a country's revenues". High external debt is believed to have harmful effects on an economy. The United Nations Sustainable Development Goal 17, an integral part of the 2030 Agenda has a target to address the external debt of highly indebted poor countries to reduce debt distress. In 2013 Herndon, Ash, and Pollin reviewed an influential, widely cited research paper entitled, "Growth in a Time of Debt", by two Harvard economists Carmen Reinhart and Kenneth Rogoff. Herndon, Ash and Pollin argued that "coding errors, selective exclusion of available data, and unconventional weighting of summary statistics lead to serious errors that inaccurately represent the relationship between public debt and GDP growth among 20 advanced economies in the post war period". Correcting these basic computational errors undermined the central claim of the book that too much debt causes recession. Rogoff and Reinhardt claimed that their fundamental conclusions were accurate, despite the errors. There is a difference between external debt denominated in domestic currency, and external debt denominated in foreign currency. A nation can service external debt denominated in domestic currency by tax revenues, but to service foreign currency debt it has to convert tax revenues in the foreign exchange market to foreign currency, which puts downward pressure on the value of its currency.
Дүниежүзілік статистика
2021 жылдың 1-ші тоқсанының соңында АҚШ-тың мемлекеттік қарызының ЖІӨ-ге қатынасы 127,5% болды. Халықаралық валюта қорының 2021 жылғы сәуір айындағы Дүниежүзілік экономикалық перспективалар дерекқорына сәйкес, Канадада жалпы мемлекеттік қарыздың ЖІӨ-ге қатынасы 116,3%, Қытайда 66,8%, Үндістанда 89,6%, Германияда 70,3%, Францияда 115,2% және АҚШ-та 132,8% құрады. АҚШ мемлекеттік қарызының үштен екі бөлігі АҚШ азаматтарына, банктерге, корпорацияларға және Федералдық резервтік жүйеге тиесілі; ал шамамен үштен бірі шетелдік елдерде, әсіресе Қытай мен Жапонияда сақталады. Салыстыру үшін, Италия мен Жапонияның мемлекеттік қарызының 5%-дан аз бөлігі шетелдік елдерге тиесілі.
At the end of the 1st quarter of 2021, the United States public debt to GDP ratio was 127.5%. According to the IMF World Economic Outlook Database (April 2021), the level of Gross Government debt to GDP ratio in Canada was 116.3%, in China 66.8%, in India 89.6%, in Germany 70.3%, in France 115.2% and in the United States 132.8%. Two thirds of US public debt is owned by US citizens, banks, corporations, and the Federal Reserve Bank; approximately one third of US public debt is held by foreign countries – particularly China and Japan. In comparison, less than 5% of Italian and Japanese public debt is held by foreign countries.